Algemene Rekenkamer: fusie NVWA mislukt

De fusie van drie verschillende inspectiediensten tot de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is mislukt. Het besluit was niet goed onderbouwd, de voordelen die het moest opleveren waren te optimistisch, de kostenbesparingen zijn niet gelukt en ook de besparing die nog moet komen, wordt hoogstwaarschijnlijk niet gehaald. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een woensdag gepubliceerd onderzoeksrapport.

Een inspecteur (L) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert de gehaktballen van een Utrechts vleesverwerkend bedrijf op archiefbeeld. Beeld anp

De NVWA controleert bedrijven en instellingen op de naleving van wetten en regels, zoals bijvoorbeeld voedselveiligheid en veilig speelgoed. In 2007 werd door het toenmalige kabinet besloten dat de Algemene Inspectiedienst (AID), de Plantenziektenkundige Dienst (PD) en de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) moesten fuseren tot de NVWA. Die fusie moest een besparing opleveren van 50 miljoen euro. Voor 2012 was een budget voorzien van 2012 miljoen euro, het werd uiteindelijk 290 miljoen. Ook een aanvullende taakstelling vanaf 2018 van het kabinet Rutte-I (31 miljoen, dit jaar verzacht met 11,8 miljoen) zal waarschijnlijk niet worden gehaald. 'De extra besparingsmaatregelen zijn grotendeels dezelfde als de maatregelen die de afgelopen jaren weinig of geen besparing hebben opgeleverd.'

Sinds het vierde kabinet-Balkenende (2007-2010) is een centraal uitgangspunt van rijksbeleid dat fusies en efficiëntere toezichtmethoden tot grote besparingen zullen leiden. In het geval van de NVWA zijn de verwachtingen niet ingelost, concludeert de Rekenkamer. Naar nu blijkt zijn de voor- en nadelen van het fuseren van deze drie overheidsdiensten vooraf niet goed genoeg geanalyseerd. Het belangrijkste advies van de Rekenkamer is dan ook dit voortaan wel te doen. De Kamer moet ook vragen om een business case, waarin duidelijk wordt dat de opbrengsten van fusies hoger zijn dan de kosten.

Geen inzicht in naleving wet
De Rekenkamer plaatst ook kanttekeningen bij het risicogericht toezicht van de NVWA, dus het extra controleren op bedrijven die vaak en ernstig de regels overtreden, wat ook een kostenbesparing moet opleveren. 'Vooralsnog heeft de NVWA voor de meeste sectoren geen scherp inzicht in de naleving van wet- en regelgeving', schrijft de instantie. Dat komt omdat de toezichthouder nog bezig is met het maken van een nieuwe risicoanalyse voor de 23 sectoren waar toezicht over gehouden moet worden.

Daarnaast worden de mogelijkheden om inspecties op basis van een risico-inschatting te plannen in de praktijk beperkt door de roep vanuit de samenleving om meer toezicht na incidenten, zoals voedselschandalen. 'Al met al is het naar ons oordeel niet aannemelijk dat er de komende vier jaar met systeemtoezicht al veel kan worden bespaard. Integendeel', zo staat in het onderzoeksrapport.

Reactie kabinet
In een reactie lieten staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken) en minister Schippers (Volksgezondheid) weten het toezicht van de NVWA te willen versterken. Hiertoe wordt een plan van aanpak gemaakt.

De NVWA lag dinsdag ook al onder vuur. De instantie had volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid eerder moeten ingrijpen na de salmonellabesmetting in zalm vorig jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden