Alfa-eenheid geniet discutabele reputatie

De bevrijding van de gijzelaars was het werk van de Russische elite-eenheid Alfa, die valt onder de veiligheidsdienst FSB, de opvolger van de KGB....

De Alfa-eenheid is in 1974 in het diepste geheim opgericht door Joeri Andropov, het toenmalige hoofd van de KGB. Oorspronkelijk bestond de groep uit dertig officieren. De Sovjet-Unie overlaadde de eenheid met geld en technische middelen, waardoor ze al snel uitgroeide tot een zevenhonderd man sterke antiterreurgroep.

De commando's werden voor het eerst ingezet in 1979 bij een gijzeling in de Amerikaanse ambassade in Moskou. De man, die met springstoffen een uitreisvisum eiste, werd doodgeschoten. Daarna speelde de Alfa-eenheid een belangrijke rol bij de bestorming van het presidentieel paleis in Kabul in december 1979, de eerste fase van de Sovjet-invasie in Afghanistan. In veertig minuten tijd wisten zestig commando's het paleis in handen te krijgen, dat werd bewaakt door honderden zwaar bewapende manschappen van president Hafizullah Amin.

In januari 1991 namen de Alfa-troepen deel aan de bestorming van het televisiegebouw in het Litouwse Vilnius, tijdens een militaire onderdrukking van de afscheidingsbewegingen in de Baltische staten. In augustus van datzelfde jaar weigerde de leider van een Alfa-eenheid om in opdracht van de communistische staatsgreepplegers het parlement te bestormen, waar de toenmalige Russische president Jeltsin zich had verschanst.

De commandant zei dat zijn eenheid het gebouw in een half uur had kunnen veroveren. Maar het zou hebben geleid tot een bloedbad onder de duizenden demonstranten. In 1993 weigerden de Alfa-troepen opnieuw deel te nemen aan de bestorming van het parlementsgebouw, waarin zich dit keer tegenstanders van Jeltsin bevonden.

In het Zuid-Russische Boedjonnovsk, juni 1995, ontaardde een poging om de honderden gijzelaars uit een door Tsjetsjenen bezet ziekenhuis te bevrijden in een bloedbad. De rebellenleider Sjamil Basajev gebruikte zwangere vrouwen in de kraamkliniek als menselijk schild van waarachter hij het vuur op de troepen opende. Meer dan 120 gijzelaars kwamen om. De Russische regering beval een einde aan de bestorming. De afgang was compleet toen de rebellen een vrijgeleide kregen in vier bussen vol gijzelaars.

In oktober van datzelfde jaar kwam de Alfa-eenheid met succes in actie, toen een man bij het Kremlin een bus met 27 Koreaanse toeristen gijzelde. Na tien uur onderhandelen was een gedeelte van het afgesproken losgeld betaald, waarop de man 23 gijzelaars liet gaan. Daarop bestormden de troepen de bus. In enkele seconden was de gijzelnemer gedood. De vier achtergebleven Koreanen bleven ongedeerd.

In 1996 kwam de eenheid louter negatief in het nieuws. Bij de bestorming van het grensplaatsje Pervomaiskoje, waar Tsjetsjeense rebellen ruim honderd mensen in gijzeling hielden, vielen tweehonderd doden. In oktober van dat jaar explodeerde een Toepolev op een vliegveld bij Moskou, waar Alfa-commando's die een bestorming aan het oefenen waren een handgranaat lieten ontploffen.

Drie maanden daarvoor hadden ze velen de stuipen op het lijf gejaagd door de televisietoren Ostankino binnen te vallen. Pas later werd uitgelegd dat het een oefening betrof. Sindsdien hebben de Alfa-troepen voor het Russische publiek veel van hun grandeur verloren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden