Alexandre Dumas fils

De steen zal het wel weten. Daarop staat haar naam als Alphonsine Plessis, met daaronder La Dames aux camélias. Zij werd maar drieëntwintig jaar....

Alexandre Dumas fils ligt op hetzelfde kerkhof, maar vrij ver van Alphonsine vandaan. Hij heeft haar onsterfelijk gemaakt en zij hem. Maar zij krijgt nog altijd de bloemen van het publiek. Hij heeft het succes van La Dame aux camélias nooit meer overtroffen. Hij moet een tobber zijn geworden. In 1863 laten de gebroeders de Goncourt in hun dagboek de grote roddelaar Théophile Gautier vertellen:

'Hij is heel ongelukkig. Hij gaat voor een stuk wit papier zitten en houdt dat vier uur vol. Dan schrijft hij drie regels. Hij staat op om een koud bad te nemen of gymnastiek te doen, want hij heeft allerlei ideeën op gezondheidsgebied. Hij komt terug en vindt zijn drie regels zo stompzinnig als het maar kan.'

Als hij na dagen nog met drie regels zat, kwam soms zijn vader binnen. Die maakte meteen een opzet voor het stuk, nam wat geld van zijn zoon mee (de vader was niet alleen de grootste veelschrijver, maar ook de grootste schuldenmaker van zijn tijd) en verdween. De zoon leest de opzet door, neemt weer een bad, komt terug en vindt alles stompzinnig. Hij blijft met zijn drie eigen regels een jaar alleen.

Sinds 1895 rust hij uit van zijn kwellingen in afdeling eenentwintig. De opera La Traviata, die al in 1853 in première ging (een jaar na het toneelstuk!) maakte Alphonsine en Marguerite als Violetta nog onsterfelijker. Maar wie denkt bij de opera nog aan Alexandre Dumas fils? En toch. Zijn La Dame aux camélias is waarschijnlijk het meest verfilmde toneelstuk: dertien keer tussen 1907 en 1953 (in 1934 met Greta Garbo).

Op een wat sombere zondagmiddag probeer ik de zoon een beetje recht te doen. Want zijn vader, die hem een verschrikkelijke jeugd bezorgde, haalt met al zijn romantische overvloeden nu alle kranten. Hij was vorige maand tweeehonderd jaar geleden geboren. En begin volgende jaar wordt hij bijgezet in het Panthéon, het Parijse praalgraf voor de onsterfelijken. Ik verheug me nu al op de grootse plechtigheid, een tour de gloire zonder weerga, zoals de bijzetting van André Malraux, enkele jaren geleden, liet zien. Ze laten de zoon achter op het kerkhof van Montmartre. Dat is oneerlijk, want hij is toch het grootste dat de vader heeft voortgebracht. Maar misschien denken de grote cultuurdragers wel aan Alphonsine; die zou, bij vertrek van Dumas fils helemaal alleen komen te liggen. Ik ben terug uit Parijs en zie op zondagavond een operaprogramma op de Italiaanse televisie. In iets meer dan een uur zijn alle hoogtepunten uit La Traviata te horen. Ze worden van commentaar voorzien door een Italiaanse dorpsonderwijzer, die voortdurend in het beeld verschijnt als een doventolk. Alphonsine gaat als Violette opnieuw tenonder aan de tering. Het is opnieuw hartverscheurend; het grootste drama blijft het melodrama. Zij heeft zich nog niet doodgezongen of de commentator staat op de plek waar ik een week eerder stond: bij het graf van Alphonsine Plessis. Hij vindt voor de steen een bloeiende camelia. Die moet hij er enige ogenblikken eerder zelf hebben neergelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden