Alexander Klöpping: Echt alle onderwerpen zijn boeiend te maken

Gratis online college volgen? Het kan. Alexander Klöpping, onbezoldigd rector magnificus van de Universiteit van Nederland, vond genoeg interessante en welbespraakte professoren.

Alexander Klöpping Beeld anp
Alexander KlöppingBeeld anp

Een halve liter bier opentrekken tijdens het volgen van een college kan nergens zo schaamteloos als op de Universiteit van Nederland. Vanaf maandag geven 'de beste hoogleraren van Nederlandse universiteiten' gratis les op internet. Elke avond een inleidend college van een kwartier, elke week een andere docent. De Volkskrant is mediapartner van de Universiteit van Nederland. Op Volkskrant.nl zijn alle opnames van de colleges als livestream te volgen en zijn oude colleges terug te kijken. Alexander Klöpping deelt de onbezoldigde functie van rector magnificus met Marten Blankesteijn.

Bekijk hier de colleges zodra ze beschikbaar zijn.

Waarom moest de Universiteit van Nederland er komen?
'Marten en ik zaten in de trein te kijken naar een college over Recht van Michael Sandel, professor aan Harvard. De stampvolle zaal onthaalde hem met een daverend applaus, waarna hij iedereen wist mee te nemen in een ethisch probleem. We vonden dat zó indrukwekkend. Na afloop dachten we: in Nederland lopen ook hoogleraren die hun studenten vanaf het begin weten te grijpen, maar nooit op tv komen. Die verdienen een podium en een groter publiek.'

Universiteiten zetten zelf ook steeds vaker hele collegereeksen online.
'Dat doen ze, maar dat zijn meestal saaie webcamregistraties van anderhalf uur. Bovendien zijn ze bedoeld voor studenten die al ingewijd zijn in een vakgebied. Bij ons zijn alle colleges inleidend, zodat er geen voorkennis nodig is. Omdat we ver weg wilden blijven van suffe lezingzaaltjes, worden ze opgenomen in de Amsterdamse club AIR. Van het tientje entree betalen we de zaalhuur. De Universiteit van Nederland is een stichting, dus we verdienen er niks aan.'

Hoe hebben jullie de beste docenten gevonden?
'In de beginfase deden we oproepjes. Iedereen die ooit student is geweest, heeft wel zo'n docent gehad die hem wist te betoveren, hoe laat het de dag ervoor ook geworden was. Sommige mensen stalkten ons echt: deze man móéten jullie hebben. De hoogleraren hebben gemeen dat ze over een enorm enthousiasme beschikken. Die energie gebruiken ze om hun kennis over te brengen, alsof ze op een verjaardagsfeest over hun fascinatie staan te vertellen.'

Zijn alle leerstoelen inmiddels bezet?
'Tot nu toe lijken vooral alfa's goed te zijn in het overbrengen van hun stof. Bèta-hoogleraren zijn dus nog heel welkom. En vrouwen, want de man/vrouw-verhouding is compleet scheef.'

Moeten de onderwerpen sexy zijn?
'Nee. Het is juist de kunst om saaie onderwerpen boeiend te maken. In elk college staat een herkenbare, zo concreet mogelijke vraag centraal. Wie heeft er nou wat met aansprakelijkheidsrecht? Of met het evenwichtsorgaan? Het wordt leuk als professor Herman Kingma een apparaatje achter de oren van iemand uit de zaal plakt, en met één druk op de knop het evenwichtsorgaan van die persoon kan verstoren.'

Hoe reageert het publiek?
'Laatst kwamen er twee mannen naar me toe. Een havenarbeider van eind vijftig en een net bij het Omroep Orkest ontslagen vriend van hem. De een was al op jonge leeftijd aan het werk en vertelde dat hij nooit had kunnen studeren. Dit was voor hem een uitgelezen mogelijkheid om alsnog wat te leren. De ander ervoer het als een eyeopener om eens buiten zijn eigen interessewereldje te kunnen kijken. Het is heel tof om de lampjes boven hun hoofden aan te zien springen.'

Vijf kijktips van mede-initiatiefnemer Marten Blankesteijn:

1 Waarom plegen christenen vaker zelfmoord dan joden?
21 tot en met 25 oktober
Gaat over waarom mensen denken dat vroeger alles beter was, hoe het komt dat vrouwen niet meer ontslagen worden als ze kinderen krijgen en waarom ook niet-gelovige samenlevingen religieuze tintjes hebben. Socioloog Bart van Heerikhuizen (UvA) kreeg zelfs midden in de nacht een collegezaal vol. 'Zijn colleges waren zo leuk dat ik zelfs vrienden meenam die eigenlijk iets anders studeerden', zegt een oud-student van hem.

2 Waarom is het voor een arts zo moeilijk om te ontdekken waar je last van hebt?
28 oktober tot en met 1 november
Gaat over de vooruitgang van de medische wetenschap, en over hoe die vooruitgang er helaas toe leidt dat we op hoge leeftijd chronische ziektes hebben die vroeger dodelijk waren. AMC-directeur Marcel Levi is door collega's meerdere malen gekozen tot beste internist. In zijn colleges neemt hij echte patiënten mee om te laten zien hoe je diagnoses stelt.

3 Wat gebeurt er in je hersenen als je muziek luistert?
8 tot en met 11 oktober
Gaat over hoe we ons brein zo goed mogelijk kunnen laten functioneren. Neurospycholoog Erik Scherder (VU) won meerdere keren de VU Onderwijsprijs. 'Erik is een van de weinige docenten waarbij studenten zo goed als alle colleges hebben gevolgd', staat in het juryrapport. 'Hoe leuk de vorige avond ook was, hoe laat het ook is geworden, de colleges van Scherder sla je niet over.'

4 Waarom is het zo goedkoop om iemand dood te maken?
14 tot en met 18 oktober
Gaat over hoe je iemand anders op kunt laten draaien voor jouw schade, waarom het Amerikaanse aansprakelijkheidsrecht veel strenger en soms ook beter is dan het Nederlandse systeem, en waarom je iemand op het voetbalveld hardere trappen mag verkopen dan op straat. Jurist Edgar du Perron is een van de populairste hoogleraren van de UvA. Bij het winnen van de UvA Onderwijsprijs noemde de jury hem 'een uitstekend docent, enthousiast, veelzijdig en vernieuwend'.

5 Waarom planten we ons niet gewoon in ons eentje voort, zoals bladluizen?
4 tot en met 8 november
Gaat over de notoire vreemdgangers onder de vogels, het nut van tongzoenen en de vraag of mensapen onze voorouders of broers zijn. De 77-jarige Jan van Hooff groeide op in Burgers' Zoo. Hij was 21 jaar hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, waar hij vooral onderzoek deed naar mensapen.

Prikkelende stellingen
Op de website universiteitvannederland.nl is te zien welke hoogleraren gratis college geven in de Amsterdamse club AIR. Zo is het op 8 oktober de beurt aan sterrenkundige prof. dr. Ralph Wijers. Hij legt onder meer het verschijnsel 'zwarte gaten' uit. Een dag later laat de bioloog dr. Roy Berkens prikkelende stellingen als 'Waarom hebben we het aan vrouwen te danken dat we zo slim zijn?' en 'Hoe kun je ervoor zorgen dat je kinderen een betere versie van jezelf worden?' op de studenten los.

'De hoogleraren hebben gemeen dat ze over een enorm enthousiasme beschikken'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden