Alex van der Z.: de Nederlander in het onderzoek naar banden tussen Rusland en Trump

Advocaat Alex van der Z. hangt zes maanden cel boven het hoofd omdat hij loog over zijn bijrol bij de Russische connectie van de Trump-campagne.

Rick Gates, rechterhand van Trumps voormalige campagneleider Paul Manafort. Alex van der Z. zou hebben gelogen over zijn contact met Gates. Beeld AFP

Hij maakte carrière bij een internationaal advocatenkantoor, woont in Notting Hill en is getrouwd met de dochter van een steenrijke oligarch - Alex van der Z. (33) ging het bepaald voor de wind. Totdat de Nederlander november vorig jaar werd opgetrommeld door speciaal aanklager Robert Mueller in diens onderzoek naar de banden tussen het Kremlin en de Trump-campagne. Vandaag hoort hij in Washington zijn straf, als eerste verdachte in het onderzoek.

Ongeacht de uitspraak lijkt de flitscarrière van de Nederlandse advocaat onverhoeds ten einde te komen. Advocatenfirma Skadden, Arps, Slate, Meagher & Flom heeft hem al ontslagen en waarschijnlijk zet de Britse advocatenorde hem uit zijn ambt. Hoe heeft het zover kunnen komen?

Al in de wieg is Van der Z. voorbestemd tot een internationaal bestaan, blijkt uit rechtbankstukken die vorige week zijn vrijgegeven. Tot nog toe was weinig bekend over zijn persoon: in Nederland is hij een onbekende, op internet laat hij nauwelijks sporen na.

Van der Z. wordt in Brussel geboren als enig kind van een Russische moeder en een Nederlandse vader, van wie hij de nationaliteit meekrijgt. Nederlands is hij dan ook vooral in zijn paspoort: volgens zijn advocaten spreekt hij beter Engels, Frans en Russisch. Van der Z. blijkt een uitmuntende leerling en na de middelbare school gaat hij in Londen rechten studeren aan King's College, waar hij voorzitter is van de studievereniging en cum laude afstudeert. Hij heeft dan al een aanbod gekregen van Skadden, een internationaal opererend kantoor met een vestiging in de Britse hoofdstad.

Daar komt zijn beheersing van het Russisch van pas. In 2012 stelt hij samen met zeven collega's een rapport op in opdracht van de Oekraïense regering, waarin Skadden concludeert dat de veroordeling van oud-premier Joelia Timosjenko geen politiek proces was, zoals de EU en de VS altijd hebben gezegd. Aan het rapport zit meer dan een luchtje: Skadden blijkt nauw te hebben samengewerkt met de pr-adviseur van de Oekraïense regering, Paul Manafort, die voor zijn lobbywerk onderhands miljoenen ontvangt die hij verduistert. Volgens de aanklager lekt Van der Z. het rapport voortijdig naar Manaforts collega Rick Gates, die hij tips geeft voor het 'spinnen' van de rapportage.

De samenwerking bevalt hem dusdanig goed dat Van der Z. overweegt zijn baan bij Skadden in te ruilen voor een dienstverband bij Gates en Manafort, die in 2016 de Trump-campagne zouden leiden. Beiden staan in het Mueller-onderzoek terecht voor onder meer samenzwering, witwassen en valse verklaringen.

Vier jaar na het Timosjenko-rapport loopt Van der Z. in Londen Eva Khan tegen het lijf, een dochter van de Russisch-Oekraïense miljardair German Khan. Het is liefde op het eerste gezicht tussen de Nederlandse advocaat en de elf jaar jongere kunststudente. In de zomer van 2017, een jaar na hun ontmoeting, volgt een weelderige, driedaagse bruiloft op een Engels landgoed, inclusief kozakkenkoor.

Voor zijn naasten is Van der Z. voorbeeldig en attent. Hij is peetvader van de zoon van een collega en ondanks zijn drukke agenda brengt hij maandelijks bezoek aan zijn inmiddels gescheiden moeder in Brussel, waar hij boodschappen doet en huishoudelijke klusjes verricht. Skadden stelt hem een promotie in het vooruitzicht.

Het doek valt als speciaal aanklager Mueller hem in november 2017 ondervraagt over zijn contact met Gates en een Russische oud-inlichtingenofficier, die ook werkzaam was bij Manaforts omstreden lobbybureau. Tijdens het FBI-verhoor liegt Van der Z. dat hij in september 2016, in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen, geen noemenswaardig contact heeft gehad met het tweetal. In werkelijkheid heeft hij hen meermaals gebeld, zo biecht hij later op. Ook heeft hij e-mails achtergehouden of gewist die volgens de aanklager relevant waren voor Muellers onderzoek naar Manafort en Gates. Volgens zijn verdediging had Van der Z. geen kwaad in de zin: hij zou de e-mails slechts hebben verwijderd omdat de inhoud zijn baan op het spel kon zetten.

In afwachting van zijn proces verblijft hij maandenlang in een hotel in Washington. 'Zijn dagen zijn leeg en eenzaam', schrijven zijn advocaten in hun verdediging. In februari wordt de onbekende Nederlander wereldnieuws als hij formeel wordt aangeklaagd voor liegen tegen de aanklager en vernietigen van bewijsmateriaal. Volgens de aanklager is hij 'iemand wie elk voordeel in het leven gegeven is', van wie beter gedrag mag worden verwacht.

Van der Z. hangt een celstraf van ma-ximaal zes maanden en een boete tot 250 duizend dollar boven het hoofd. 'Hij kan elke boete betalen', aldus de aanklager. En wat Mueller betreft hoeft hij de geboorte van zijn eerste kind niet te missen; Eva Khan is uitgerekend in augustus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden