Vier vragen

Alex S. verkocht zelfdodingspoeder via Marktplaats: waarvan wordt hij verdacht en is hij strafbaar?

De arrestatie van de 28-jarige Alex S., die via Marktplaats een zelfdodingsmiddel verkocht waarmee minstens zes mensen zichzelf volgens het Openbaar Ministerie om het leven hebben gebracht, zet de discussie over hulp bij zelfdoding op scherp.

Het zelfdodingspoeder middel X, dat wordt aanbevolen door Coöperatie Laatste Wil. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Het zelfdodingspoeder middel X, dat wordt aanbevolen door Coöperatie Laatste Wil.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Waarvan wordt Alex S. verdacht?

De 28-jarige Eindhovenaar Alex S. zou de afgelopen drie jaar aan mogelijk honderden mensen een zelfdodingspoeder hebben verkocht. Ten minste zes mensen zouden er vervolgens ook aan zijn overleden, aldus het Openbaar Ministerie.

Pas als kan worden bewezen dat mensen daadwerkelijk zijn gestorven door het middel dat ze van S. hebben gekocht, is hij strafbaar, stelt het Wetboek van Strafrecht. Hij kan in dat geval maximaal 3 jaar cel of een geldboete krijgen.

Volgens het OM is S. lid van de Coöperatie Laatste Wil (CLW), een vereniging die zich inzet voor zelfbeschikking over de eigen dood voor mensen die hun leven voltooid achten. De CLW informeert leden sinds enkele jaren over Middel X, een conserveermiddel dat bij een kleine dosis dodelijk is. De coöperatie zegt nadrukkelijk het middel zelf niet te verstrekken.

Het Openbaar Ministerie moet opzet aantonen, volgens Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Op basis van wat nu bekend is, lijkt dat niet zo ingewikkeld te worden, zegt hij. ‘Hij lijkt van mening dat hij tegemoetkomt aan wat hij ziet als een recht en zal vermoedelijk niet eens ontkennen.’

Verder verdenkt het OM S. ervan antibraakmiddelen te hebben verkocht waarvoor een vergunning nodig is. Ook zou hij geld hebben verdiend aan zijn handel; RTL Nieuws meldt op basis van eigen onderzoek dat hij drie jaar geleden op Marktplaats 20 euro voor het middel vroeg.

Waarom is hulp bij zelfdoding strafbaar als mensen er zelf voor kiezen uit het leven te stappen?

In de euthanasiewet, die toestaat dat artsen hulp bieden bij zelfdoding, zijn strenge regels vastgelegd, legt Buijsen uit. ‘Er wordt getoetst op vrijwilligheid en weloverwogenheid, of er geen externe of interne dwang is.’

Buiten deze setting ontbreekt die controle, zegt Buijsen. De vrees is dat mensen zichzelf bijvoorbeeld om het leven brengen in een impuls, als ze van dodelijke middelen worden voorzien of op een andere manier worden geholpen.

Een voorbeeld is het in de Volkskrant beschreven overlijden van de 28-jarige Marjolein, die al jaren worstelde met suïcidale gedachten, Middel X innam en direct spijt kreeg. Ze belde 112 en overleed in het ziekenhuis. Juist om dit soort gevallen te voorkomen, staat hulp bij zelfdoding in het strafrecht, zegt Buijsen.

Toch is er discussie over de vraag of hulp bij zelfdoding wel strafbaar moet zijn, wat betekent deze zaak daarvoor?

De Coöperatie Laatste Wil is van mening dat het verbod op hulp bij zelfdoding ertoe leidt dat mensen die welbewust uit het leven willen stappen hiertoe geen mogelijkheid krijgen. ‘Deze groep maakt daardoor vaak op vreselijke wijze een einde aan het leven’, zei bestuurslid Jos van Wijk van de CLW daarover tegen deze krant. De coöperatie is eerder dit jaar een rechtszaak tegen de Nederlandse staat begonnen om dit te veranderen.

De zaak tegen Alex S. is uniek in Nederland en zal de discussie hierover behoorlijk op scherp zetten, verwacht Martin Buijsen. Op welke manier, hangt volgens de hoogleraar voor een belangrijk deel af wie het poeder van S. hebben gebruikt om zichzelf te doden.

Ging het onder meer om jonge mensen die worstelden met psychische problemen en die vermoedelijk in een impuls handelden? Dat zou het argument om hulp bij zelfdoding in het strafrecht te houden versterken, volgens Buijsen.

Of ging het bijvoorbeeld enkel om ouderen die een weloverwogen beslissing maakten? ‘Dan zou CLW kunnen zeggen: zie je wel, er is een brede vraag naar dit soort middelen.’ Het OM wil op dit moment niets kwijt over de identiteit of achtergrond van de zes mensen die zichzelf met het middel zouden hebben gedood.

Kan de zaak invloed hebben op het aanbod van zelfdodingspoeder?

Buijsen verwacht van niet. ‘Deze man is tegen de lamp gelopen, maar het verkopen van dit soort middelen is over het algemeen nauwelijks tegen te gaan, zeker niet als dit via het internet gebeurt.’ Hoeveel mensen het middel precies nemen, is niet bekend.

Volgens het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), waar hulpverleners vragen kunnen stellen over vergiftigingen, liep het aantal gevallen met zelfdodingspoeder snel op nadat Coöperatie Laatste Wil het in 2017 in de publiciteit had gebracht. Het zijn ‘zeker niet alleen 60-plussers, maar ook dertigers, twintigers en zelfs enkele tieners’, zei toxicoloog Antoinette van Riel van het NVIC eerder deze maand.

Jos van Wijk, voorzitter van CLW, zei in reactie op de arrestatie van S. de verkoop van de middelen op platformen zoals Marktplaats af te keuren, maar wel te begrijpen dat ze op internet te koop zijn. ‘Dit is het gevolg van het repressieve Nederlandse beleid. Je hebt wel het recht op zelfdoding, maar je kunt niet aan de middelen komen.’

Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 0900-0113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden