Postuum Aleksej Leonov (1934-2019)

Aleksej Leonov (1934-2019): de eerste mens die door de ruimte wandelde

De Russische kosmonaut Alexej Leonov (links) schudt in 1975 de hand van de Amerikaanse astronaut Thomas Stafford na een geslaagde koppeling van een Sojoez- en een Apolloraket in de ruimte. Beeld AFP

De kosmonaut die als eerste door het heelal dwarrelde is overleden. Aleksej Leonov liet de mensheid zien dat het mogelijk is om in de ruimte te werken.

Op 18 maart 1965 ging er hoog boven de aarde een luikje open. Aleksej Leonov kroop erdoor en zweefde de ruimte in.

Vrijdag overleed de eerste ruimtewandelaar uit de geschiedenis en de beroemdste astronaut uit de Sovjet-Unie na zijn kameraad Joeri Gagarin, de eerste man in de ruimte.

Twaalf minuten en negen seconden dwarrelde Leonov door het heelal. Zijn enige verbinding met de mensheid was een vijf meter lange kabel. Die moest voorkomen dat hij wegzweefde van de kleine ruimtecapsule Voschod 2.

Een zeemeeuw die met gestrekte vleugels ver boven de aarde wiekte, zo voelde Leonov zich. ‘Het was zo stil dat ik mijn hart kon horen kloppen.’

Leonovs ruimtewandeling werd de afsprong voor honderden wandelingen die sindsdien zijn gemaakt bij werkzaamheden aan het internationale ruimtestation, reparaties van ruimtetelescopen en missies naar de maan. ‘Leonov heeft de wereld laten zien dat het mogelijk is om in de open ruimte te werken’, zei astronaut Sergej Prokofjev eerder dit jaar in het Moskouse Kosmosmuseum.

Een Russische illustratie van kosmonaut Aleksej Leonov die op 18 maart 1965 als eerste door het heelal dwarrelde. Beeld Corbis via Getty Images

Bijna een ramp

Maar de ruimtewandeling eindigde bijna in een ramp. Terwijl Leonov rondzweefde vervormde zijn pak door het luchtvacuüm om hem heen. Zijn vingers glipten uit zijn handschoenen, zijn voeten gleden uit zijn laarzen en zijn pak bolde op. De luchtsluis naar de capsule in komen was opeens onmogelijk geworden en binnen vijf minuten zou Leonov in de pikdonkere schaduw van de aarde belanden.

Leonov nam de gok. Via een ventiel liet hij lucht ontsnappen uit zijn pak. Onmiddellijk kreeg hij last van decompressieziekte. ‘Spelden en naalden in mijn armen en benen.’ Hij wurmde zich de luchtsluis in, met zijn hoofd eerst, waardoor hij zich nog moest omdraaien om het luik te sluiten. Wie de luchtsluis bekijkt in het Kosmosmuseum in Moskou snapt niet hoe Leonov dat voor elkaar gekregen heeft.

Op de grond vierden de autoriteiten van de Sovjet-Unie de nieuwe mijlpaal, maar ondertussen raakten ze Leonov en zijn collega Pavel Beljajev kwijt op hun terugvlucht. De twee kwamen terecht in een Siberisch bos, tweeduizend kilometer van de beoogde landingslocatie. Pas na twee dagen bij temperaturen ver onder het vriespunt werden de astronauten gevonden.

Sovjet-Unie liep voorop

Leonovs ruimtewandeling was de zoveelste bevestiging dat de Sovjet-Unie ver voorop liep in de ruimterace met de Amerikanen na de eerste satelliet in de ruimte (1957), het eerste hondje in de ruimte (1958), de eerste man in de ruimte (1961) en de eerste vrouw (1963). Het lukte de Amerikanen wel om de Sovjets af te troeven door als eerste een man op de maan te zetten (1969).

Leonov staat ook bekend om zijn kritiek op de Sovjet-Unie. Zijn vader werd opgesloten in Stalins goelagkampen, net als Sergej Koroljov, het brein achter het rode ruimtevaartprogramma.

Aleksej Leonov maakte in zijn leven 85 rondjes om de zon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden