'Aleid Wolfsen moet bescheiden zijn, een matige, ongetalenteerde narcist'

De Utrechtse burgemeester Aleid Wolfsen probeerde tijdens zijn nieuwjaarstoespraak positieve accenten te zetten. Maar Volkskrant-columnist Peter Middendorp zag vooral een politicus die verlangde naar genade.

Burgemeester Aleid Wolfsen van Utrecht.Beeld anp

Om half negen verscheen burgemeester Aleid Wolfsen (PvdA) op het toneel van de Stadsschouwburg van Utrecht voor zijn nieuwjaarstoespraak.

Misschien is iemand die 130.000 huis-aan-huisbladen laat vernietigen als daarin iets staat dat hem niet bevalt, en uitgevers bedreigt alsof hij de president van Duitsland is, meer narcist dan burgemeester, maar dat kan smaak zijn, iets persoonlijks.

Wolfsen zag er goed uit. De haren kort en fris, de wangen goed doorbloed. Voor uiterlijke verzorging is veel te zeggen, verzorgde mensen komen betrouwbaar over, al stuit je uiteindelijk als Wolfsen op de wet van de afnemende meeropbrengst.

'De bezuinigingen op kunst leveren minder op dan we denken,' zei hij, 'en kosten meer dan we hopen. Kunst,' zei hij - tijdens het spreken wandelde zijn hoofd lichtjes van links naar rechts op zijn hals op en neer - 'is niet alleen als zuurdesem, waarzonder je geen brood kunt bakken, het maakt mogelijk méns te zijn.'

Het is helemaal niet raar om in een nieuwjaarstoespraak op het voorbije jaar terug te blikken, zeker niet als je daarin een bijzondere rol hebt gespeeld. Onder zijn verantwoordelijkheid verknoeide de politie de zaak van het weggepeste homostel, raakten allemaal ambtelijke bewijsstukken versnipperd. Maar van Wolfsen geen woord hierover. Hij moet bescheiden zijn, een matige, ongetalenteerde narcist.

'Het gaat goed met u,' zei hij, en kneep zijn ogen tot spleetjes. Mensen die hun ogen tot spleetjes knijpen moet je in de gaten houden, of uit het zaallicht zetten. 'U bent tevreden. Voelt zich steeds minder vaak onveilig. U bent blij met uw financiële middelen, en de overheid. En toch: dat gevoel van onbehagen. Soms zelfs een gevoel van irritatie.'

'In dit sombere klimaat wil ik positieve accenten zetten,' zei hij. 'Stippen aan de horizon, in plaats van zwarte gaten.' Utrecht, zo wilde hij zeggen, kandideerde zich bij dezen voor Culturele Hoofdstad van Europa 2018, de Nederlandse nominatie daarvan althans, een ambitie, als 'Ik ben achttien' in een citymarketingterm vervat.

'We gaan deze ambitie samen waarmaken,' zei hij. Daarna stopte hij met praten. Nam een slokje water. Langzaam daalde een besef neer in de zaal. Er was ergens naartoe gewerkt, een climax, een klaroenstoot. De gasten hadden het niet onmiddellijk in de gaten. Bij de televisie herinneren medewerkers het publiek eraan wanneer zij moeten applaudisseren, een burgemeester moet alles in zijn eentje doen.

De tijd verstreek. Wolfsen nam nog een slokje water. En toen zag ik het, dacht ik het te kunnen zien. Angst. De verzorging maskeerde veel, maar hier stond een man die door iedereen werd weggewenst, en daartegen met succes gestreden had. Ja: hij was er nog, weliswaar tegen de logica en de volkswil in - het bestrijden en veroorzaken van populisme gaat wel vaker hand in hand - maar voelde zich niet zo lekker meer.

Ik kende die angst een beetje, ik heb eens een vrouw ervan overtuigd dat het beter was de verkering met mij niet uit te maken. Het koste energie en zelfrespect. Daarna zaten we op de bank. Ik had heel leuke kleren aan. Over ieder woord moest diep worden nagedacht; in dergelijke situaties staan verkeerde keelgaten wagenwijd open.

Je mocht het eigenlijk niet zeggen, maar als je niet beter wist - en gesteld natuurlijk dat de moslim onverzorgden overslaat - zag je op het podium een nagenoeg weggepeste homo staan, verlangend naar genade. Ik had dan ook met hem te doen, maar niet teveel - je moest redelijk blijven.

Iemand begon te klappen, achterin de zaal. Daarna volgde de rest, in korte golfjes, tot zich een applaus had gevormd. De burgemeester knikte grijnzend, vouwde zijn papieren dubbel en stapte het podium af, het laatste jaar van Aleid Wolfsen in.

Peter Middendorp is columnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden