Aleid Truijens: toestroom buitenlandse studenten kost meer dan het oplevert, en zorgt voor boze studenten

Voor wie is het precies gunstig?

Overvolle instituten waar internationalisering, imagebuilding en marktdenken overheersen, waar beschamend weinig vrouwelijke hoogleraren werken en studenten weinig inspraak hebben, zo kwamen de Nederlandse universiteiten de afgelopen weken in het nieuws. Niet echt de plaats waar je wilt zijn als je jong en slim bent.

Maar daar denken veel buitenlandse studenten anders over. Ze bestormen de laatste jaren massaal onze universiteiten en hogescholen, blijkt uit een mooi verhaal van Kaya Bouma in de Volkskrant. Studeren is hier relatief goedkoop, het onderwijs goed, de sfeer relaxed en de colleges worden gegeven in het Engels. Bijna 90.000 zijn het er nu; bij 210 studies zijn ze in de meerderheid.

Zelfs een melkkoe kan obees worden en last bezorgen. Veel universiteiten wordt het teveel, ze willen het aantal buitenlandse studenten in de bachelorfase verminderen. Maar dat mag niet, dat is discriminatie. Heel onethisch.

Maar is het wel ethisch, of gewoon eerlijk, om buitenlandse studenten binnen te lokken met een Engelstalige variant, als het toch al dringen is bij die studie? Dat gebeurde aan de Universiteit van Amsterdam bij de studie psychologie, waarvoor een numerus fixus bestaat. Daar zijn 600 plaatsen; genoeg voor de 594 Nederlandse eerstejaars die zich aanmeldden. Maar nu de Engelstalige variant er is, zijn er ruim 1.800 aanmeldingen en zullen er dus afvallers zijn.

Zitten studenten wel te wachten op internationalisering? Dat veel onderzoekers hun masterstudie en dissertatie in het Engels doen, is terecht, het is meestal de taal van hun vakgebied. Ook zijn er studenten die een internationale carrière ambiëren. Maar het overgrote deel van de Nederlands studenten wordt geen onderzoeker en komt in Nederland te werken. En Nederlanders willen graag advocaten, leraren, journalisten en psychologen die taalvaardig zijn in het Nederlands.

Pikken buitenlandse studenten felbegeerde plekken in? Is er verdringing? Zonder harde cijfers is dat niet te bewijzen. Je kunt je voorstellen dat het bij psychologie het geval zal zijn. En bij de kunstacademies, die de allerbesten mogen selecteren; daar zijn Nederlanders in de minderheid.

Dat Nederlandse studenten die een numerus fixus-studie willen doen boos zijn, is begrijpelijk. Het voelt oneerlijk. 'Er zijn binnenkort Nederlandse studenten die betalen voor de opleiding van een buitenlandse student, die ze graag zelf hadden gevolgd', schreef Stefan Wirken in de Volkskrant.

PVV-kamerlid Harm Beertema diende een motie in: Nederlandse studenten moeten bij numerus-fixusstudies voorrang krijgen. 'Eigen volk eerst!' hoonde Paul van Meenen (D66). Maar dat een PVV'er ermee komt, betekent niet dat de gedachte onzinnig is.

Internationalering is van levensbelang, is het dogma van de universitaire bestuurders, en van de ministers Bussemaker en Van Engelshoven. We willen toch niet de risee zijn van de internationale academie? Bovendien, zeggen voorstanders, verdient de investering zich terug: een kwart van de buitenlanders blijft in Nederland werken - de Engelstalige psychologen? - en betaalt hier dus belasting. Maar ja, het andere driekwart verzilvert de Nederlandse kennis elders. En Nederlandse toptalenten kunnen, dankzij hun internationale diploma, elders excelleren.

Arthur van Leeuwen rekende in Elsevier Weekblad uit dat de universiteiten in 2016 met studenten van buiten Europa 112 miljoen euro binnenhaalden, maar dat Europese studenten ons jaarlijks 300 miljoen kosten. Wat vindt het ministerie van die cijfers? Hoe pakt de rekensom uit? Vertel het ons, minister.

Voor wie is die internationalisering precies gunstig? Dat moet de vraag zijn voor een minister die namens ons de kwaliteit van het onderwijs bewaakt.

Aleid Truijens is schrijver, literatuurrecensent en biograaf. Reageren? opinie@volkskrant.nl


Internationale studenten op Nederlandse universiteiten

Sommige studies zijn zo in trek dat universiteiten een stop op buitenlandse studenten willen
Nederlandse studenten zijn steeds vaker in de minderheid in de collegezaal. Door het snel groeiende aantal internationale studenten tellen 210 studies, bijna 10 procent van het totaal, inmiddels meer buitenlandse studenten dan Nederlandse. 70 studies bestaan zelfs voor meer dan driekwart uit internationale studenten.

In Maastricht is de Nederlandse student een schaars product (+)
Van alle studenten aan de Universiteit Maastricht die een volledige studie volgen, komt 53 procent uit het buitenland. Naast Duitsers lopen er nog 111 nationaliteiten rond. En daar kleven nadelen aan.

Opinie: Nederlandse student betaalt voor buitenlandse student (ten koste van eigen plek)
'Vorige week ging de inschrijving voor de opleiding psychologie open aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). De opleiding heeft plek voor zeshonderd studenten. 594 Nederlandse studenten hebben zich aangemeld. Dat lijkt op het eerste oog een mooie match. De aspirant studenten zouden allemaal kunnen worden toegelaten en zo de studie van hun keuze kunnen volgen. Niets is echter minder waar,' schrijft Stefan Wirken in januari in de Volkskrant.

Universiteit van Amsterdam reageert op 'eigen student eerst-betoog'; wij weren Nederlandse student niet

Internationalisering ja, maar niet overhaast, en in het belang van studenten en de onderwijskwaliteit. Opleidingsdirecteur Ingmar Visser weerlegt een dag later de kritiek van Wirken.

Buitenlandse studenten pikken geen studieplekken in, maar hebben het juist extra moeilijk
De Duitse student Hannah Worringer spreekt eveneens het betoog van Wirken tegen: 'Ik ben zwaar teleurgesteld en bovendien een van de internationale studenten over wie het gaat.'

Internationale studenten op de studiezolder van de Universiteit Mastricht. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant