Aleid Truijens: 'Er kloppen veel dingen niet op het feestje van Bussemaker'

Voor elk kabinet is de leraar een held. Maar als gesprekpartner zit hij nooit aan tafel, schrijft columniste Aleid Truijens. 'De onderhandelingen gaan óver hem, tussen mensen die voor het merendeel nooit voor de klas hebben gestaan en hem straks vertellen wat er nu weer van hem wordt verwacht.'

Staatssecretaris Sander Dekker en minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap kijken toe bij de ondertekening van het Nationaal Onderwijsakkoord in het Lyceum Ypenburg. Beeld anp

We gaan het beleven. We krijgen de komende jaren geweldig onderwijs. Niet gewoon goed, of tenminste iets beter, maar ge-wel-dig.
Het Nationale Onderwijsakkoord dat minister Jet Bussemaker afgelopen donderdag glunderend presenteerde, heet schaamteloos De route naar geweldig onderwijs. Geweldig onderwijs, waar excellente, ambitieuze leraren excellente, ambitieuze leerlingen zonder vertraging aan een geweldig diploma helpen. We zijn eruit, na jaren van mislukte hervormingen, waarbij leraren vooral niet excellent of ambitieus mochten zijn, maar goedkoop en gezeglijk. Maar nu wordt het geweldig. En dat bijna voor niks.

Nou ja, helemaal Nationaal was dit akkoord niet. Eén partij in de onderhandelingen stapte al in juni op, de Algemene Onderwijsbond, de grootste lerarenbond. Een kleine vakbond, LIA, mocht niet eens aanschuiven. De christelijke lerarenbond wel, en enkele vakorganisaties; zij knikten als brave kinderen toen de werkgevers en Bussemaker het eens werden: een beetje schuiven met geld uit de begroting, de BAPO (arbeidstijdverkorting voor oudere leraren) afschaffen én een piepklein worstje voorhouden. Volgend jaar krijgen jullie nóg 34 miljoen euro extra erbij! Maar..., zegt Bussemaker glimlachend, alléén als jullie voor 1 juni een cao hebben gesloten. Zo leert een kleuterjuf haar kindertjes hun plasje op te houden.

Opmerkelijke uitspraak
De AOb weigerde te tekenen. De bond voelde zich niet serieus genomen. Terecht, blijkt nu. Afgelopen vrijdag zei Bussemaker in de Volkskrant iets opmerkelijks. Dit akkoord, gaf ze toe, 'is bedoeld om werkgevers en werknemers zover te krijgen dat ze doen wat in het regeerakkoord staat'. Tegenspraak was dus niet gewenst. Niks onderhandelen, maar lezen en tekenen, opdat je straks niet meer kunt piepen.

Er klopte meer niet op Bussemakers feestje. Leraren zouden er in 2014 liefst 3,5 procent op vooruit gaan. Eindelijk, na vijf jaar 'nullijn'. De AOb maakt een andere rekensom, waar weinig op aan te merken valt: door de inflatie gaat er 2 procent af, die er toevallig weer bijkomt doordat de pensioenpremie omlaag gaat. Het akkoord belooft 0,2 procent erbij.

Liefst 0,2 procent loonsverhoging! De nullijn leverde de overheid al 1,5 miljard euro op. En de gul verstrekte 150 miljoen euro om jonge leraren in dienst te houden blijkt nu. Maar goed, het gaat niet alleen om geld, toch?

Onderzoek naar de hoge werkdruk
Een groot probleem voor leraren is de hoge werkdruk. Wat staat erover in het akkoord? Dat er 'onderzoek' naar wordt gedaan. Alsof dat onderzoek er niet al jaren ligt. We weten allang dat Nederlandse leraren het grootste aantal lessen per week aan het grootste aantal leerlingen per klas geven, van heel Europa. Geen wonder dat ze vaker ziek zijn.

 
We weten allang dat Nederlandse leraren het grootste aantal lessen per week aan het grootste aantal leerlingen per klas geven, van heel Europa. Geen wonder dat ze vaker ziek zijn.

Nederlandse leraren zijn relatief laag opgeleid en een derde van de lessen wordt gegeven door onbevoegden. Als in ziekenhuizen een derde van de medische handelingen door personeel zonder diploma werd verricht, zou dat een schandaal zijn. Maar vorige kabinetten en schoolbestuurders hebben het jaren prima gevonden dat onbevoegde docenten voor de klas staan. Ouders weten van niks, want scholen hoeven niet te vermelden wie er bevoegd is en wie niet. De minister wil dat het in 2017 afgelopen is. Er moeten meer eerstegraads leraren komen, en de rest moet z'n diploma halen. Mooi zo.

Sluiproute
Helaas vertelt het akkoord niet hoe we die leraren te voorschijn toveren. Misschien door hbo'ers in één jaar hun hbo-master te laten halen? Via die sluiproute krijg je meer eerstegraads docenten maar niet meer academici op scholen. De route havo-hbo-master is inhoudelijk zeer mager en duurt twee jaar korter dan die via vwo-universiteit-postmaster. Beter opgeleide leraren zorgen altijd voor betere resultaten bij leerlingen, maar deze bijscholing zal weinig uithalen.

Misschien is de grootste teleurstelling dat de leraar zich weer niet serieus genomen voelt. Docenten zijn allang niet meer autonoom. Wat hun bestuur en management bedenken, hoe onzinnig of slecht voor leerlingen ook, ze hebben het maar uit te voeren.

Voor elk kabinet is de leraar een held. De leraar maakt het verschil, de leraar ontdekt het talent - retoriek genoeg. Maar als gesprekspartner zit hij er nooit bij. De onderhandelingen gaan óver hem, tussen mensen die voor het merendeel nooit voor de klas hebben gestaan en hem straks vertellen wat er nu weer van hem wordt verwacht. Zo lokt Bussemaker die geweldige mensen niet naar haar geweldige onderwijs.

Aleid Truijens is columnist van de Volkskrant

 
Misschien is de grootste teleurstelling dat de leraar zich weer niet serieus genomen voelt. Docenten zijn allang niet meer autonoom.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden