'Alcohol is bijna altijd de katalysator'

De gewelddadige dood van Meindert Tjoelker heeft een gevoelige snaar in de samenleving geraakt. Collectief werd het afgelopen weekeinde uiting gegeven aan gevoelens van angst en machteloosheid....

BAS MESTERS

'Ik verdedig jaarlijks tientallen daders van openlijke geweldpleging, jongens en ook wel eens meisjes. Ze komen uit alle sociale klassen. Ook kinderen uit de beste families slaan er wel eens zomaar op los.

'Soms denk ik natuurlijk wel eens: wat een afschuwelijk feit. Maar zoals de oude Moszkowicz altijd zegt: Je verdedigt de dader, niet de daad.

'Voordat ik met zo'n jongen de rechtszaal instap, doe ik een beroep op zijn zelfinzicht. Ik zeg hem dat de rechter wil weten hoe het zo ver heeft kunnen komen en waarom hij het nooit meer zal doen. De dader moet zelfinzicht uitstralen, wil hij duidelijk maken dat het nooit meer zal gebeuren.

'De kern van bijna elke spontane uitbarsting van geweld op straat, zo blijkt uit de dossiers, is oplopende frustratie door verstikkende verveling. Het gaat om jonge mensen die hun draai in de samenleving nog moeten vinden. In hun onzekerheid hebben ze met veel spanningen te maken.

'Ze beginnen de stapavond met enorme verwachtingen. Het draait om scoren. Na een paar uur blijkt dat het weer net zo is als vorige week. Weer niet die meid gevonden waar ze op hopen. Weer hebben ze gefaald. Weer waren anderen in de groep leuker dan zijzelf.

'Bijna altijd is alcohol, al dan niet in combinatie met drugs, de katalysator. De verdovende middelen slopen de remmingen, waardoor de in de loop van de avond opgekropte agressie de vrije loop krijgt. Wat opvalt, is dat degene die drugs in combinatie met alcohol hebben gebruikt harder doorslaan dan de jongens die alleen veel bier op hebben. Ze weten van geen ophouden waardoor de gevolgen voor de slachtoffers ernstiger zijn.

'Ik merk dat ouders in deze zaken langs de kant staan en nauwelijks invloed op deze kinderen hebben. Dat heeft met de leeftijd van de daders te maken. Ze zijn tussen de vijftien en vijfentwintig en zijn op weg om op eigen benen te staan. De vaders en moeders willen wel met ze praten, maar de leefwerelden zijn te verschillend om echt contact te hebben. De oplossing van het probleem ligt volgens mij dan ook niet in de opvoeding.

'Wat volgens mij ook geen invloed heeft op het gedrag van deze jongeren, is zwaarder straffen. Openlijke geweldpleging vindt bijna altijd in een opwelling en onder invloed van alcohol en verdovende middelen plaats. Op het moment van de agressieve ontlading, denkt een dader niet aan de strafrechtelijke consequenties. De verdovende middelen en de alcohol heffen de remmende werking van de publieke moraal op.

'Scholen kunnen de jongeren wel aanspreken op hun gedrag. Je zou op scholen meer moeten vertellen over de structuur van agressie. Hoe het tot stand komt en welke invloed verdovende middelen hebben. Laat zien hoe een gewone jongen in een beest kan veranderen door die middelen.

'Scholen zouden ook met leerlingen moeten praten over het uitgaan en de verwachtingen die ze daarbij hebben. De jongeren moeten leren dat het niet zo belangrijk is om te scoren. En dat ze niet in de stress hoeven te schieten als ze niet het beste en het mooiste krijgen. Ik denk dat dergelijke relativering zouden werken. In mijn praktijk ervaar ik dat de jongeren nu pas achteraf begrijpen waarom ze zich zo gewelddadig hebben gedragen. Over dergelijke processen heeft eigenlijk niemand met ze gesproken.'

Bas Mesters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden