Albright erkent 'vreselijke' rol van VS in Chili

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright heeft gisteren haar spijt betuigd over de steun die de Verenigde Staten tijdens de Koude Oorlog hebben gegeven aan militaire regimes in Latijns Amerika....

Van onze correspondent

Bert Lanting

WASHINGTON

'Ik denk dat velen, erop terugkijkend, het gevoel hebben dat er vreselijke fouten zijn gemaakt', zei de minister. Albright wees erop dat de regering nu bezig is documenten vrij te geven over het regime van de Chileense dictator Pinochet, die in 1973 met Amerikaanse steun aan de macht kwam. 'Daarmee proberen wij af te rekenen met de vreselijke fouten en problemen uit die tijd', zei ze.

De Verenigde Staten staan onder druk om documenten over het Pinochet-regime ter beschikking te stellen aan de Spaanse justitie die om uitlevering van de voormalige dictator heeft gevraagd. De 83-jarige Pinochet werd vorige maand tijdens een bezoek aan Engeland aangehouden. De Britse regering moet nog besluiten of Pinochet zal worden uitgeleverd.

De regering-Clinton is volgens berichten in de Amerikaanse pers diep verdeeld over welke opstelling het moet kiezen in de kwestie-Pinochet. Het ministerie van Buitenlandse Zaken is naar verluidt voor het vrijgeven van allerlei geheime documenten over schendingen van de mensenrechten in Chili en de rol van Pinochet daarbij. Maar Clintons nationale veiligheidsraad is daartegen.

Een van de problemen is dat de documenten een ongunstig licht werpen op de betrokkenheid van de Verenigde Staten bij de coup tegen de linkse Chileense president Allende waardoor Pinochet aan de macht kwam. Uit documenten die al zijn vrijgegeven blijkt dat de toenmalige Amerikaanse regering zich weinig zorgen maakte over de executies en verdwijningen die na de coup volgden. Geschat wordt dat er zeker drieduizend mensen om politieke redenen zijn omgebracht onder het bewind van Pinochet.

Zo lieten de VS de Chileense regering na de executie van twee Amerikanen weten dat ervoor moest worden gewaakt dat dergelijke 'tamelijk onbelangrijke kwesties' de samenwerking zouden kunnen bederven.

De Amerikaanse regering kondigde eerder deze week aan dat het een groot aantal documenten over het Pinochet-regime uit de archieven van de CIA en het Pentagon zou vrijgeven. Maar later krabbelde de regering wat terug. Albrights woordvoerder Rubin liet weten dat er nog niet besloten was de documenten vrij te geven, maar dat slechts het besluit was genomen te bekijken of de documenten in aanmerking komen voor vrijgave.

Volgens Peter Kornblum, een medewerker van het National Security Archive, bevatten de Amerikaanse archieven 'duizenden' documenten die de beschuldigingen van de Spaanse justitie staven. De kern daarvan is dat Pinochet opdracht heeft gegeven tot de moord op buitenlanders en Chilenen die tegen zijn bewind waren.

In een document meldt de Amerikaanse defensie-attaché in Santiago dat de beruchte binnenlandse veiligheidspolitie DINA onder rechtstreekse controle stond van Pinochet. Verder is er een telegram van de FBI waarin gemeld wordt dat Chili, Argentinië en Uruguay in het kader van een operatie onder de codenaam Condor geheime teams hadden gevormd voor aanslagen op tegenstanders van het Pinochet-regime in het buitenland.

In het telegram zei de FBI-functionaris dat het niet ondenkbaar was dat het Pinochet-regime achter de moord zat op de Chileense dissident Orlando Letelier wiens auto in 1976 in Washington werd opgeblazen.

Kennelijk voelt de Amerikaanse regering er echter weinig voor munitie te leveren voor de pogingen van de Spaanse justitie om Pinochet in Spanje te berechten. Een van de zorgen van de VS is dat berechting van Pinochet, die in eigen land immuniteit heeft gekregen, de burgerregering in Chili in problemen zou kunnen brengen.

Het State Department wees er eerder al op dat de Chilenen zelf heel goed in staat zijn deze zaak op te lossen. Wat dat betreft ligt de kwestie heel anders dan bij Joegoslavië en Rwanda, vindt Washington.

De Amerikanen zijn ook beducht voor de implicaties van zo'n proces. Moet ex-minister van Buitenlandse Zaken Kissinger nu vrezen dat ook hij in het buitenland zal worden opgepakt wegens de VS-rol bij de coup, vroeg een volkenrechtdeskundige zich af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden