Albert Heijn komt met online voedselvergelijker – er is nog het nodige aan te verbeteren

Wie wil oppassen met calorieën, kan beter geen volle Zaanse mayonaise van Van Wijngaarden meer eten. Daar zit maar liefst 740 kilocalorieën in. Bij halfvolle mayonaise van hetzelfde merk is dat slechts 350 kcal. Dergelijke – en andere - inzichten biedt de voedingswaardenvergelijker op ah.nl, sinds vandaag beschikbaar voor klanten met een persoonlijke bonuskaart. 

Archieffoto uit 2014. Foto ANP XTRA
Screenshot Foto Er zijn zeven categorieën in de voedingswaardenvergelijker: suiker, zout, verzadigd vet, calorieën, voedingsvezels, koolhydraten en eiwitten.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Je kunt het zo gek niet verzinnen, of er is een app voor. Ook ter bevordering van een gezonde levensstijl bestaan er talloze apps voor de mobiel, tablet, of smartwatch. Fitbit-polshorloges (Engels) houden de hartslag van gebruikers bij en proberen hen tot 10 duizend stappen per dag te bewegen. Runkeeper levert kant-en-klare trainingsprogramma’s voor hardlopers, en houdt de voortgang bij. MyFitnessPal telt calorieën en helpt gebruikers afvallen – de lijst is eindeloos. 

‘Er is een enorme trend waarbij steeds meer mensen aan zelfmanagement doen’, zegt Eva van den Broek, gedragseconoom bij Wageningen University and Research. Vroeger ging je naar een meditatiecentrum, nu log je in op Headspace voor je dagelijkse kwartiertje onthaasten. Slaapproblemen? Sleepcycle maakt gebruik van de sensoren in je mobiel om je slaapritme te analyseren en te verbeteren.

Albert Heijn springt daar nu op in met een voedingswaardenvergelijker, beschikbaar voor klanten die een op naam gestelde bonuskaart hebben. De website van de supermarktketen toont klanten welke (ongezonde) producten zij de afgelopen tijd hebben aangeschaft en welke vergelijkbare, minder ongezonde producten er ook zijn. Mits de gebruiker hiervoor toestemming geeft.

Er zijn zeven categorieën: suiker, zout, verzadigd vet, calorieën, voedingsvezels, koolhydraten en eiwitten. Per categorie worden recente aankopen gerangschikt van veel naar weinig: bij suiker staan bijvoorbeeld Magnum-ijsjes en vloeibare honing bovenaan, bij verzadigd vet belegen kaas en chorizo. Na een klik op de ‘vergelijk’-knop komt AH met suggesties voor vergelijkbare producten met minder suiker of vet (of meer, in het geval van gezonde vezels en eiwitten).

In de praktijk blijkt er nog aardig wat werk aan de winkel, wat de vergelijkingen betreft. In zeker één geval klopt de productvergelijking van AH niet (zie aanvulling onderaan dit artikel).

Vaak zijn vergelijkingen bovendien vrij nutteloos; wie verslaafd is aan Lindt Orange Intense chocola (18 gram verzadigd vet per 100 gram), zal niet snel overstappen op de gesuggereerde Ritter Sport Marzipan (11 gram per 100 gram). Wie houdt van volle aioli, kan volgens Albert Heijn beter knoflooksaus eten. Halfvolle mayonaise is minder calorierijk dan volle mayonaise. 

Grootste inkopper tot nu toe: wie vindt dat de Santa Maria Taco Mix met 17 gram zout per 100 gram ongezond is, kan overstappen op een AH-mix met slechts 0,1 gram zout. Namelijk de ‘AH mix voor kip zonder zout’. 

Dat is ook het manco bij ‘Kies ik gezond?’, de app van het Voedingscentrum. Daarmee scan je de barcode op een product, en vervolgens geeft de app – op wat onduidelijke basis – aan of het voldoet aan de Schijf van Vijf. Zo niet, dan krijg je een alternatief aangereikt, keurig met uitleg over het verschil. Als het werkt, is het zeer leerzaam – een fruitnotenreep van het ene merk is aanzienlijk gezonder dan de granenreep van het andere.

‘Ik zou zeggen: geef ze een jaartje’, zegt gedragseconoom Van den Broek over het initiatief van Albert Heijn. ‘Het is een kleine, eerste stap en er klopt nog niet heel veel van de aanbevelingen. Maar dat kan ook niet op dag één; het systeem gaat beter werken naarmate AH meer data van consumenten verzamelt. Ik vind het eerlijk gezegd geweldig dat ze ermee beginnen.’

Wat ontbreekt, volgens de gedragseconome, is handelingsperspectief. Apps als Runkeeper of MyFitnessPal helpen de gebruikers om doelen te stellen: ik wil over drie maanden tien kilometer in minder dan 55 minuten kunnen rennen; ik wil 5 kilo afvallen in zes weken. De apps stellen een schema op, houden voortgang bij, en sturen grappige of slimme herinneringen als de gebruiker achterloopt.

‘Met het advies ‘ga lekker zoutvrije kipkruiden eten’, kom je er niet’, zegt Van den Broek. ‘Het wordt interessant als de gebruiker kan zeggen: ik wil per week niet meer dan 350 gram suiker eten, en de AH-site bijhoudt hoe dat gaat. Helemaal als er halverwege de week een melding komt: je gaat over je consumptielimiet heen.’

Dan blijft er nog altijd het privacyvraagstuk: hoeveel klanten vinden het prima als Albert Heijn precies weet wat ze eten, drinken, wanneer ze condooms aanschaffen, ongesteld of zwanger zijn? Een heleboel, kennelijk: 4 miljoen klanten van Albert Heijn hebben de gepersonaliseerde bonuskaart, waarvan 2,4 miljoen ‘actief’ zijn. Dat wil zeggen dat ze de kaart in de afgelopen maand hebben gebruikt.

Qua dataverzameling zit het dus wel snor bij de supermarktketen. Gevraagd naar toekomstplannen, meldt een woordvoerder inderdaad dat Albert Heijn overweegt op verzoek van consumenten bij te houden hoeveel zout of suiker ze eten, om hen daarmee van advies te kunnen voorzien. ‘Albert Heijn wil klanten stimuleren om gezonder te leven’, meldt het persbericht van de keten.

Het is, uiteraard, ook een bedrijfseconomische overweging. ‘Supermarkten voelen de druk van online concurrenten, gezonde maaltijdboxen’, zegt Van den Broek. ‘Als fysiek bedrijf moet je meerwaarde bieden. Dat kan door data te verzamelen over wat klanten willen, en door hen te helpen gezonde keuzes te maken. Over vijf jaar is dat standaardbeleid.’

Aanvulling

Een eerdere versie van dit artikel bevatte de volgende, op verkeerde informatie gebaseerde tekst: 'Wie wil oppassen met zout, kan beter geen Fairtrade Original rode curry kruidenpasta meer eten. Daar zit maar liefst 8,6 gram zout per honderd gram in. Bij Conimex boemboe rode curry is dat maar 0,29 gram. Dat – en meer – zegt de voedingswaardenvergelijker op ah.nl.'

Uit een reactie van Fairtrade Original blijkt dat de vergelijker van Albert Heijn in dit geval twee onvergelijkbare waarden tegenover elkaar heeft gezet. De 8,6 gram zout van Fairtrade Original's curry verwijst naar het zoutgehalte in het onbereide product: het zakje kruiden waarmee de gebruiker curry kan maken. De 0,29 gram zout van Conimex verwijst naar het zoutgehalte in het bereide product: de pan curry die het resultaat is. 

Het zoutgehalte in het onbereide Conimex-product is 5,5 gram per 100 gram, versus 8,6 in de curry van Fairtrade (volgens Fairtrade zit er meer zout in hun product omdat zij geen smaakversterkers gebruiken).

Gevraagd waarom Albert Heijn in dit geval twee onvergelijkbare waarden met elkaar heeft vergeleken, zegt het bedrijf dat het de waarden gebruikt die fabrikanten op hun verpakking zetten. 'Wij gaan ervan uit dat de fabrikant zelf goed heeft nagedacht over de etikettering van bereid/onbereid,' aldus Albert Heijn. 

Op de website van Conimex staat duidelijk vermeld wat het gehalte zout is in de bereide rode curry: 5,5 gram per 100 gram. 

Een povere maaltijd

In januari testte de Volkskrant de Kies ik Gezond-app van het Voedingscentrum. Het resulteerde in een lange zoektocht en een povere maaltijd. (Sindsdien heeft het Voedingscentrum tienduizend nieuwe producten aan de app toegevoegd.) 

Boos op Teun van de Keuken

Ook Teun van de Keuken probeerde de app. Die viel hem nogal tegen. Het Voedingscentrum reageerde boos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.