Column

Albayrak geeft iedereen de schuld, behalve zichzelf

Deemoed is een mooi woord, en een eersteklas medicijn tegen problemen. Maar Nurten Albayrak staat donderdag als verdachte voor de meervoudige kamer van de Haagse rechtbank en geeft iedereen de schuld behalve zichzelf. Hier eindigt definitief een gouden carrière, en als ze dan ten onder gaat, dan maar met de geheven vuist van het eigen gelijk. 'Mijn naam stond altijd garant voor succes', zegt ze. 'Nu krijg ik niet eens meer een baan als caissière van de Albert Heijn.'

Nurten Albayrak: 'zeven jaar onberispelijk gefunctioneerd'Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Halverwege de ochtend denk ik: dit was allemaal eenvoudig te voorkomen geweest.

Nurten spreek ik twaalf jaar geleden voor het eerst; ze is dan de nieuwe topvrouw van het COA, net zoals nu een lastige baan. Met asielzoekers is het altijd gedonder. Ze is fris en ambitieus en geeft elke kritische vraag van katoen. Totdat in 2011 de verhalen komen over een angstcultuur op haar hoofdkantoor, over haar salaris en over haar dienstauto-met-chauffeur, een Mercedes E350 van 90 duizend euro, 'goudkleurig', vertellen boze medewekers, 'indiumgrijs', corrigeert ze zelf - altijd het laatste woord.

Ze krijgt ontslag, ze verliest het juridische gevecht om genoegdoening, haar man krijgt een taakstraf voor het bedreigen van een getuige en nu staat ze hier, verdacht van gesjoemel met die Mercedes, en ze heft het zwaard hoger dan ze tillen kan. Vertelt dat een topambtenaar 'hysterisch' werd, 'want mijn auto was mooier dan de hare'.

Halverwege de ochtend staan ongeloof en ergernis op de gezichten van alledrie de rechters en misschien zelfs op dat van de griffier, op een manier die je zelden ziet. Maar Nurten blijft zinnen bouwen als een zich snel vertakkende boom; ze heeft voor elk woord twaalf woorden nodig. De boom maakt zich breed, totdat ie zo groot is dat alles eronder in schaduwen verdwijnt.

Dienstauto

De rechtbank laat een geluidsfragment horen waarop Nurten aan een onderzoekscommissie vertelt dat ze nooit privé in haar dienstauto reed. Terwijl ze nu verklaart van wel. Als het fragment beluisterd is, zegt ze: 'Ik heb mezelf horen spreken, het is mijn stem, ik hoor dat ook... maar ik merk ook onder welke druk ik zit te praten... ik zit ongelooflijk mijn best te doen... ik zeg dingen zonder de vraag te beluisteren, de omissie die ik kennelijk ook zelf heb veroorzaakt, ik was publiekelijk afgebrand, ik had de hoop dat de commissie alles recht zou zetten, mij zou rehabiliteren... ik heb meerdere verzoeken gedaan om het recht te zetten... wat nooit gehonoreerd is.'

Die onderzoekscommissie heeft het gedaan. De media hebben het gedaan. Ook al kreeg ze ruim aandacht (en geen enkele kritische vraag) van Pauw en Witteman, en ook al kreeg ze twee Volkskrantinterviews waarin ze vertelde wat haar en haar gezin was aangedaan. 'Ik ben geslachtofferd', zei ze toen al. 'De frustratie jegens mij kwam als absolute verrassing.'

Dat laatste is niet waar.

Het woord 'angstcultuur' valt bij het COA al in 2008 - drie jaar voordat het Nurten in problemen brengt. De voorzitter van de ondernemingsraad, Joop de Waard, schrijft op 13 juli een brief aan de klachtencommissie, keurig geboekstaafd onder nummer COA-k abb/2008/6707. 'Klager wil een eind maken aan de angstcultuur die er binnen de organisatie is.'Joop de Waard is dan al twee jaar bezig met de kwestie, maar krijgt geen voet aan de grond. 'Ik was klokkenluider', schrijft hij bij zijn vertrek op intranet, 'en hoe het klokkenluiders vergaat, is algemeen bekend.' Dat bericht wordt na een kwartier verwijderd.

De dienst-Mercedes: niet goudkleurig, maar 'indiumgrijs'.

Gezeur

Een andere medewerker gaat verhaal halen bij minister Rita Verdonk. Het helpt niet. Jarenlang groeien onvrede en teleurstelling, en in een voorzichtige poging toch gehoord te worden praten twee medewerkers op 16 maart 2011 met de vicevoorzitter van de raad van toezicht, Jaap Besemer. Hij belooft de kwestie te bespreken met de voorzitter, Loek Hermans. Er gebeurt niets.

Allemaal gezeur van ontevreden personeel, vinden Nurten, Loek en Jaap. Uit arren moede en met gevaar voor eigen baan zoeken de medewerkers dan maar de media.

Nu gaat Nurten vast veroordeeld worden, want de getuigenissen tegen haar zijn sterk en haar weerwoord springt van de ene tak naar de andere. 'Wat mij te verwijtbaar is, dat ik dit heb laten gebeuren... ik heb mezelf ongelooflijk tekortgedaan vanuit vertrouwen... wat ik ook zei, het kwam allemaal niet aan... zeven jaar onberispelijk gefunctioneerd en ineens was alles weg... zo was de sfeer... kunt u mij het voordeel geven van uw begrip?'

Begrip begint met begrip voor de ander. En met een dosis deemoed, drie maal daags indien nodig.

Het COA in Rijswijk: 'angstcultuur' onder Albayrak.Beeld Phil Nijhuis
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden