Albanese universiteit zaait tweedracht in Macedonië

In de zuidelijke Balkanrepubliek Macedonië loopt de spanning op, nu een felle botsing die zich in het weekeinde afspeelde tussen Albanese demonstranten en de politie aanleiding blijkt te geven tot meer incidenten....

Van onze buitenlandredacteur

Karin Veraart

AMSTERDAM

Al sinds het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië waarschuwen westerse diplomaten en waarnemers voor etnische conflicten in Macedonië. De Verenigde Naties hebben er een vredesmacht van duizend man gestationeerd, onder wie zeshonderd Amerikaanse blauwhelmen.

De toch al fragiele relatie tussen de etnische Albanezen (die volgens de laatste officiële volkstelling 23 procent van de bevolking uitmaken, maar volgens hun eigen cijfers zeker aan 40 procent komen) is verder onder druk komen te staan door de oprichting van een Albanese universiteit. Die universiteit, een belangrijk instrument voor de Albanese emancipatie, werd vorige week woensdag geopend - zeer tegen de zin van de Macedoonse autoriteiten, want de Macedoonse nationalisten zien daarin een eerste stap naar afscheiding.

Het was voor dit universiteitsgebouw in Tetovo, in het grotendeels door Albanezen bewoonde westelijke deel van Macedonië, dat vrijdag vechtpartijen uitbraken tussen de Macedoonse politie en Albanese studenten. Eén Albanees kwam om het leven en 28 personen raakten gewond, onder wie negen politiemannen.

Volgens ooggtuigen verzetten zo'n tweehonderd Albanese demonstranten zich tegen het kennelijke voornemen van de honderd man sterke politiemacht om de universiteit te sluiten. De groep demonstranten groeide naar zeggen van onderminister van Binnenlandse Zaken Diome Djurev al snel aan tot ongeveer 1500 mensen. Volgens ooggetuigen gooiden de studenten met stenen naar de politie, waarop die enkele schoten loste. Het verdere verloop van de rellen blijft enigszins duister.

De gevechten gaven de aanzet tot een reeks zorgwekkende gebeurtenissen. Zaterdag werden de Albanese rector Fadil Sulejmani en vier medewerkers van de universiteit gearresteerd, onder wie het hoofd van een Albanese mensenrechtenorganisatie, Arben Rushi. Volgens de autoriteiten hebben zij de studenten aangezet tot de acties. Zeven andere etnische Albanezen werden verdoordeeld tot dertig dagen gevangenisstraf vanwege hun deelname aan de rellen. Uit protest hebben Albanese politici hun deelname aan parlementaire zittingen opgeschort totdat de rector wordt vrijgelaten.

Op een islamitische begraafplaats in de stad Kumanovo werden dit weekeinde dertig graven geschonden. De daders zijn niet gepakt, maar waarnemers leggen een verband met de voorafgaande gebeurtenissen.

De begrafenis van de bij de rellen gedode Albanees, de 33-jarige Abdulseljan Emini, werd bijgewoond door zo'n tienduizend mensen. 'Dit is het eerste slachtoffer in de geschiedenis van de universiteit, wier functioneren de politie verhindert', sprak de radicale Albanese leider Zekir Kadriu tot de rouwende menigte. 'Dit toont aan hoe het met de democratie in dit land is gesteld.'

In een officiële verklaring veroordeelde de regering van Albanië (net als die van Griekenland) de acties, die 'de fragile vrede in de regio in gevaar brengen'. Maar het was tevens Tirana dat de opening van de universiteit duidde als 'een eerste stap voor de Albanezen om als gelijkwaardige burgers in Macedonië te leven'.

Nu al is het zo dat de orthodoxe Macedoniërs en de islamitische Albanezen niet samen, maar langs elkaar heen leven. Toen Joegoslavië nog bestond, werd het de Albanezen vrijwel onmogelijk gemaakt hun eigen cultuur en godsdienst te belijden. Bij de opbreking overwogen ze even een eigen republiek uit te roepen, maar schrokken er uiteindelijk toch voor terug.

De Albanezen kozen voor een onafhankelijk Macedonië, maar vinden nu dat ze voor hun steun aan Skopje weinig hebben teruggezien. 'Geen tweetaligheid, geen representatieve vertegenwoordiging in de staatsinstellingen, en geen Albanees hoger onderwijs', verklaarde parlementslid Arden Xhaferi onlangs.

Ook de Macedoonse president Kiro Gligorov riep gisteren op tot kalmte, na een onderhoud met de in allerijl naar Skopje afgereisde OVSE-commissaris voor de minderheden Max van der Stoel. Immers, als de vrees van Skopje (en de wens van Albanese extremisten) werkelijkheid wordt en de grenzen gaan schuiven, zal de zuidelijke Balkan naar alle waarschijnlijkheid in brand vliegen. Mochten de Albanezen zich afscheiden, dan zal dat de oude Servische, Bulgaarse en Griekse aanspraken op wat er overblijft van Macedonië doen herleven. En dat betekent het begin van een internationaal conflict waarvan de gevolgen niet zijn te overzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden