Albanese president Berisha laat opposanten oppakken Oproerpolitie Tirana jaagt demonstratie uiteen

De Albanese president Sali Berisha heeft gisteren tientallen oppositieleiders in het hele land laten arresteren wegens hun betrokkenheid bij de rellen van gedupeerde beleggers in het weekeinde....

Van onze verslaggever

Philippe Remarque

TIRANA

Op een persconferentie in Tirana zei hij dat het in brand steken van overheidsgebouwen tijdens de rellen het werk was van 'terroristen' en 'bandieten'. Volgens Berisha hebben 'voormalige officieren van de misdadige politie van het communistische regime' de rellen georganiseerd. 'Hun leuze was: laten we de regering omverwerpen.'

Terwijl Berisha op het politieke front aldus de aanval inzette, kwam hij terug op eerder gemaakte beloften aan de gedupeerde beleggers van Albanië. De dag ervoor had hij nog gezworen dat hij het verloren geld tot de laatste qindarkë (cent) zou terugbetalen.

Maar woensdag maakte hij duidelijk dat de regering alleen de 255 miljoen dollar die is geconfisqueerd van twee verboden piramidefondsen zal gebruiken om de beleggers te vergoeden. De uitbetaling zal vanaf 5 februari 'geleidelijk' op gang komen, te beginnen met families die verarmd zijn door de aandelenzwendel.

De regering overweegt de beleggers te compenseren met coupons of aandelen.

Volgens economen hebben de Albanezen een miljard dollar belegd in piramidefondsen. Ondanks waarschuwingen van de eigen Centrale Bank en van het IMF en de Wereldbank heeft de regering van Berisha niets ondernomen tegen de piramidefondsen. Pas toen ze twee weken geleden begonnen in te storten, arresteerde de politie de leiders van enkele fondsen en nam het parlement een wet aan tegen deze vorm van speculatie.

Berisha drukte gisteren wel tien keer zijn 'diepe leed en medeleven' met de beleggers uit. Hij gaf toe dat de regering de mensen beter had kunnen informeren over de risico's. Maar dat dat niet is gebeurd is uitsluitend te wijten aan Berisha's 'respect voor het vrije initiatief van de markt'.

'Deze regering zal nooit aan de burgers dicteren aan wie ze hun geld moeten lenen of welk huis ze moeten kopen. Dat is een zaak van de vrije wil, de moed en de fantasie van de Albanezen zelf.' Ook weigerde Berisha te garanderen dat de nu nog opererende beleggingsfondsen geen piramides zijn.

'Als president kan ik de levensvatbaarheid van geen enkel bedrijf garanderen. U kent toch de regels van het kapitalisme ?', voegde hij een lastige Westerse journalist geërgerd toe.

Het hoofd van de Wereldbank-missie in Albanië, de Argentijn Carlos Elbirt, toonde zich later tevreden met de positie van de president. 'Hij zei in feite dat hij geen geld van de belastingbetalers zal gebruiken om de beleggers in de piramidefondsen te compenseren', aldus het hoofd van de Wereldbank-missie in Albanië, de Argentijn Carlos Elbirt.

Volgens hem is een geleidelijke aanpak van de terugbetaling de enige oplossing, omdat anders het begrotingstekort zou oplopen en de inflatie zou stijgen.

Berisha moet laveren tussen deze economische realiteit en de enorme politieke druk om de boze beleggers tevreden te stellen. 'De regering wil hoe dan ook tijd winnen', zegt Andrea Stefani, een vooraanstaand economisch verslaggever.

Ook gisteren reden talloze busjes met oproerpolitie zenuwachtig door het centrum van Tirana. Bij het voetbalstadion werd een beginnende demonstratie van enkele tientallen vakbondsleden opgerold nog voordat hij was begonnen. Er vielen enkele klappen en sommige demonstranten werden in busjes afgevoerd.

De regering heeft voor de rest van de week alle sportgebeurtenissen, waaronder voetbalwedstrijden, afgelast.

Met het landelijk juridische offensief tegen de oppositieleiders die volgens Berisha 'de wanhoop van de mensen hebben gemanipuleerd', lijkt het bewind een herhaling van de rellen van dit weekeinde te willen voorkomen.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken meldde slechts dat een 'aanzienlijk aantal mensen is opgepakt' in de provinciesteden waar de ergste rellen voorkwamen. De arrestaties waren volgens het ministerie gebaseerd op filmopnames van de onlusten en ander bewijsmateriaal.

Op het hoofdkwartier van de Socialisten zat de schrik er in ieder geval goed in. 'Er zijn in het hele land al meer dan honderd mensen gearresteerd. Vandaag zijn de leiders van twee districtsafdelingen van de partij onder mijn ogen afgevoerd', vertelde Maqo Lacrori, de internationale secretaris van de Socialistische Partij.

Volgens de Albanese kranten heeft de procureur-generaal ook een onderzoek gelast tegen de landelijke top van de Socialisten. Laccrori zei dat zijn partij het met Berisha eens is dat de brandstichters van dit weekeinde berecht moeten worden. Maar tussen de arrestanten zitten veel politieke leiders, die volgens hem tijdens de rellen juist hebben opgeroepen geen geweld te gebruiken.

'Ze moeten bewijzen dat wij echt rode bandieten zijn, nu ze ons zo duidelijk de schuld hebben gegeven.' Volgens verslagen van de onlusten in de provinciesteden van dit weekeinde hebben de oppositiepolitici, die al jaren in het defensief zijn tegen Berisha, inderdaad geprobeerd om van de gelegenheid gebruik te maken en de machthebbers tot concessies te dwingen.

Maar de geweldsuitbarstingen lijken toch vooral te zijn ingegeven door de machteloze woede van de beleggers, die hun spaargeld in rook op zagen gaan en de regering de schuld gaven.

Een caféhouder in Tirana schudde het hoofd toen hij op de radio het nieuws van de arrestaties hoorde. 'Berisha is een kleine Hoxha', zei hij, doelend op de stalinistische dictator die Albanië veertig jaar onder de duim hield.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden