Alarm uit het noorden: PvdA dreigt verder af te glijden

De lokale politici van de PvdA krijgen de landelijke koers van de partij niet meer uitgelegd aan de kiezers. Vrijwilligers in de partij worden steeds ouder. Afdelingen werken gebrekkig samen. Jonge aanwas voelt zich niet gehoord. Lokale aanvoerders zijn vaak niet herkenbaar als PvdA-lijsttrekker. 'Zonder nadere bezinning zal in 2018 weinig overblijven van de unieke positie die de PvdA in Fryslân bekleedt.'

PvdA-leider Samsom tijdens een politiek café in Heereveen in oktober vorig jaar. Beeld anp

Het interne partijrapport De PvdA en de toekomst van het Rode Noorden. Samen sterk naar 2018! slaat alarm over de toestand in de PvdA. Hoewel het over Friesland gaat, leest het als een lichtbeeld bij de landelijke situatie waarin de partij verkeert. Het beschrijft een algeheel gebrek aan elan. Hard ingrijpen is nodig, wil de PvdA na het verlies van de grote steden niet ook haar machtspositie in het laatste rode bolwerk verspelen.

Het rapport is opgesteld naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 in Friesland. De auteurs zijn Nieske Ketelaar (lijsttrekker en wethouder in Smallingerland), Remco van Maurik (voorzitter van de Friese PvdA-fractie in Provinciale Staten en gemeentesecretaris van Weststellingwerf) en Jacques Monasch, Tweede Kamerlid uit Sneek. Monasch is een gelouterde campaigner in de PvdA. Hij was in 1994 een van de mannen achter Wim Kok, de laatste PvdA-leider die landelijke verkiezingen won. Ook in 2002 was hij betrokken bij de (minder succesvolle) campagne voor de Kamerverkiezingen.

De gemeenteraadsverkiezingen van maart waren voor de PvdA de slechtste sinds de oorlog, stellen de auteurs. De partij haalde landelijk slechts 10,2 procent van de stemmen. In Friesland lag dat percentage weliswaar hoger (17,8 procent), maar dat was nog altijd een verlies van 12,9 procent (7.000 kiezers) ten opzichte van vier jaar eerder.

De buurtbarbecue van de Partij van de Arbeid op het Amsterdamse Boerhaaveplein. Beeld anp

Vier oorzaken
Daarvoor zijn vier oorzaken. De eerste is dat de campagne-organisatie te wensen over laat. 'Canvassen, de inzet van sociale media en de organisatie van een permanente campagne moeten nog in veel afdelingen gemeengoed worden.' Een PvdA-politicus is daarbij te vaak een 'anonieme bestuurder'. 'De routine van 'wie is er nu aan de beurt op basis van anciënniteit en partijdienstjaren', houdt de partij onvoldoende scherp en dynamisch.'

Ten derde heeft de PvdA veel concurrentie. Bij de gemeenteraadsverkiezingen deden niet alleen de lokale partijen het goed, ook SP, D66 en CDA zijn bezig aan een opmars. 'De bredere kracht van de SP bedreigt de relatief sterke positie van de PvdA in Fryslân.'

Tenslotte heeft de PvdA veel last van de landelijke trend. 'Het verliezen van je eigen gezicht door het regeren met de VVD' is volgens de opstellers van het rapport cruciaal geweest in de nederlaag. 'De invloed en landelijke staat van de partij is de voornaamste reden voor het verlies geweest.'

Oplossingen geeft het rapport ook. Hoge verwachtingen hebben de opstellers van wat zij noemen 'De Rode Werkplaats'. Dat moet 'een nieuw politiek en bestuurlijk zenuwcentrum' worden, waarin de beste mensen van de PvdA een agenda opstellen voor Friesland en de partij op moderne leest organiseren.

Een andere rekrutering van kandidaten voor politieke functies is hoognodig. 'De gemiddelde leeftijd op een lijst moet rond de 45 liggen, de helft van de vertegenwoordigers moet vrouw zijn en ten minste 25 procent van de lijst moet bestaan uit vertegenwoordigers werkzaam in het bedrijfsleven.'

PvdA-leider Diederik Samsom kende dinsdag de inhoud van het rapport nog niet. Voorzitter Hans Spekman liet weten dat hij in het rapport goede aanbevelingen leest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.