Al zes jaar gesprek over verbod op tabaksreclame; Europa blijft verdeeld over anti-rokenbeleid

Het PvdA-kamerlid Oudkerk stelt voor om de accijns op een pakje sigaretten met een rijksdaalder te verhogen en alle tabaksreclame te verbieden....

Van onze correspondenten

BRUSSEL/PARIJS

Waar Frankrijk een strikt anti-rookregime heeft ingevoerd, denkt Duitsland niet aan prijsverhogingen. De Europese Unie probeert al zes jaar lang overeenstemming te bereiken over een algemeen verbod op tabaksreclame. Vandaag buigt de ministerraad van Volksgezondheid zich over een compromisvoorstel van EU-voorzitter Italië, dat opnieuw gedoemd is te stranden. Verschillende landen, waaronder Nederland, verzetten zich tegen Europese wetgeving.

In de slepende discussie huldigt Nederland vooral het principe van de subsidiariteit: een verbod op Europees niveau is helemaal niet nodig, laat dat maar aan de lidstaten over. Volgens diplomaten in Brussel heeft tabaksreclame niet of nauwelijks grensoverschrijdende effecten. Daardoor vervalt de noodzaak van een communautaire regelgeving.

Ook Groot-Brittannië, Griekenland en in mindere mate Duitsland en Denemarken zijn tegen een Europees verbod. De Deense overheid wil vooral voorkomen dat de vrijheid van meningsuiting wordt aangetast. Want als Europa de sigarettenadvertenties uit tijdschriften verbant, doemt het probleem op: wat te doen met tijdschriften van buiten de EU?

Griekenland is tegen een algemeen verbod ter bescherming van de eigen, minder ver gaande wetgeving. In de EU zijn België, Spanje en Italië de meest fervente voorstanders van een uniform reclameverbod.

In het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie wordt alle reclame voor sigaretten en andere tabakswaren uit het openbare leven verbannen. De mammoetposters langs de snelweg en de glanzende reclames in de glossy magazines moeten verdwijnen om de argeloze automobilist of lezer niet in de verleiding te brengen. Alleen 'binnenskamers' - dus in de tabakswinkel zelf - zou reclame nog zijn toegestaan.

De ministerraad van Volksgezondheid heeft zich de afgelopen jaren negen maal tevergeefs over het voorstel gebogen. Italië heeft nu een sterk afgezwakt compromis geformuleerd, dat echter op ambtelijk niveau al is afgeschoten.

Daarmee blijft voorlopig alleen de tabaksreclame op televisie bij Europese richtlijn verboden. Ook moeten sigarettenfabrikanten op de verpakking en in reclames het maximale teergehalte van de produkten vermelden en de klant waarschuwen dat roken de gezondheid schaadt.

De Europese ministerraad heeft zich tevens geschaard achter een 'aanbeveling' om het roken in openbare ruimten te verbieden. In Frankrijk is een dergelijk verbod een van de speerpunten van een hard anti-rookbeleid. Ondanks de hevige protesten van de rokers is in 1993 de strenge wet van de socialistische minister van Gezondheid Claude Evin ingevoerd. Door de wet-Evin is iedere vorm van sigarettenreclame - direct of indirect - in Frankrijk verboden. Slechts een bescheiden sponsorreclame op de in Frankrijk heilige Formule-1 racewagens wordt door de vingers gezien.

Met de wet-Evin is ook het roken in openbare ruimten aan banden gelegd. In metro en bussen is roken nu geheel verboden, terwijl het in de trein sterk is ingeperkt. De stevig rokende Fransen hebben zich daar na enig gemok redelijk in geschikt. Er is echter nauwelijks iets terecht gekomen van de verplichte scheiding tussen een rook- en een niet-rookgedeelte in cafés en restaurants.

Daarnaast heeft Frankrijk de tabaksprijs gestaag opgevoerd. Met acht prijsstijgingen in vijf jaar tijd zijn de sigaretten in totaal 70 procent duurder geworden. Een pakje zware Gauloises kost nu ongeveer vier gulden, terwijl voor de andere merken de prijs tussen de vijf en zes gulden ligt. Van de sigarettenprijs gaat ruim 75 procent via accijnzen naar de staat. Het roken is door die maatregelen de laatste jaren teruggelopen. Tussen 1992 en 1994 is de sigarettenverkoop met 7,2 procent gedaald.

De Duitse overheid ziet een sterke accijnsverhoging niet als een acceptabel middel om het roken terug te dringen. Een pakje met negentien merksigaretten kost nu vijf mark (¿ 5,60), 50 cent meer dan de Nederlandse roker voor 20 sigaretten betaalt. Het ministerie van Financiën in Bonn vreest dat een nog hogere belasting schadelijk zou kunnen zijn voor de tabaksindustrie in Duitsland. België heeft de accijnzen op rookwaren de afgelopen jaren gevoelig opgetrokken. Voor een pakje van twintig stuks betaalt de klant 110 frank (¿ 6,05).

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden