Al Shabaab in Somalië lokt buitenlandse jihadisten

Ze zijn niet de eerste buitenlanders, de vier mannen uit Nederland die in juli in Kenia werden gearresteerd omdat zij op weg zouden zijn naar de islamitische strijdgroep Al Shabaab in Somalië. Al Shabaab (‘Jeugd’) zegt meerdere internationale jihadisten in de gelederen te hebben.

Een hoge commandant van Al Shabaab vertelde verslaggevers onlangs over de toestroom van buitenlanders die in kampen in Pakistan hun training hebben genoten. ‘We vechten allemaal voor hetzelfde geloof’, zei hij. Aangenomen wordt dat Al Shabaab inmiddels zelf ook trainingskampen heeft in het zuiden van Somalië.

Een nieuw 'front' voor islamistische terroristen
Daarmee is, zoals de Amerikaanse regering al enige tijd geleden constateerde, het land in de Hoorn van Afrika een nieuw ‘front’ voor islamistische terroristen geworden. De groepering heeft in Somalië reeds grote gebieden in bezit. Mocht zij de hoofdstad Mogadishu veroveren, dan kunnen met name buurlanden haar nieuwe doelwit worden.

Typisch genoeg is Al Shabaab in Somalië zelf wel sterk, maar is ze in het eigen land niet erg populair. De strenge variant van de islam die de beweging voorstaat, en die ze met stenigingen en onthoofdingen ook in de praktijk brengt, botst met de gematigde soennitische traditie van het Somalische volk.

Bedenkelijke reputatie
De toestroom van buitenlanders doet verder afbreuk aan de bedenkelijke reputatie van Al Shabaab in het land. Somalië mag dan al sinds 1991 geen echte regering meer hebben en mag dan door clantwisten worden verscheurd, vrijwel alle Somaliërs zijn het er over eens dat alleen de eigen bevolking een einde aan de binnenlandse ellende kan maken.

Die ellende is alleen maar toegenomen sinds eind 2006 het toenmalig bewind van de zogeheten Unie van Islamitische Rechtbanken uit Mogadishu werd verdreven. Dat gebeurde door troepen uit Ethiopië, die optraden namens de federale overgangsregering van Somalië, het interim-bewind dat wordt gesteund door de internationale gemeenschap, maar dat destijds zijn basis had in een ander deel van Somalië.

Unie van Islamitische Rechtbanken
Ethiopië kreeg voor zijn militaire interventie steun van de Verenigde Staten. Toenmalig president George Bush nam aan dat de Unie banden onderhield met terreurgroepen als Al Qaida. De werkelijkheid was dat binnen de Unie van Islamitische Rechtbanken zowel een gematigde als een radicale tak bestond.

Sommige gematigden sloten zich later aan bij de overgangsregering. De huidige president van Somalië is Sharif Sheikh Ahmed, de vroegere leider van de Unie. De andere tak van de Unie van Islamitische Rechtbanken radicaliseerde verder, en viel grof gesproken uiteen in de Hibzul Islam van Hassan Dahir Aweys en de Al Shabaab, de meest militante groep.

Afrikaanse Unie
De overgangsregering beheerst in Somalië feitelijk niet veel meer dan het presidentieel paleis, de zee- en de luchthaven in de hoofdstad Mogadishu. En ook deze plekken zou zij waarschijnlijk snel kwijt zijn als ze niet mede verdedigd werden door enkele duizenden soldaten van een vredesmacht van de Afrikaanse Unie.

De VS hebben de regering onlangs van nieuwe wapens voorzien, en Ethiopië zwoer dat het nooit zou toestaan dat in het buurland radicale moslims als die van Al Shabaab aan de macht komen. Toch is het mogelijk dat de beweging ook de laatste bolwerken weet in te nemen en zich dan tot de nieuwe machthebber van Somalië zal uitroepen.

Oppositie tegen Al Shabaab
Kenners verwachten dat daarmee de strijd niet gestreden zal zijn. De sterkste oppositie tegen Al Shabaab zou dan komen van een gematigde beweging, de Ahlu Sunna Waljama, die ook nu militair met de overgangsregering is gelieerd. De leider van deze beweging, Omar Sharif Muhammad is fel tegen de Al Shabaab gekant. ‘Zij onteren onze cultuur’, zo zei hij, ‘en vernietigen onze soevereiniteit en religie.’

Het geweld in Somalië, waar al vele honderdduizenden op de vlucht sloegen en drie miljoen mensen van voedselhulp afhankelijk zijn, zal vermoedelijk dus niet afnemen. Maar in de Hoorn van Afrika en elders in de regio bestaat grote zorg over de kans dat Al Shabaab in Somalië een vrijhaven creëert voor buitenlandse moslimstrijders die met Al Qaida zijn verbonden.

Conferentie
Komende week vindt in de Keniaanse hoofdstad Nairobi een Afrikaanse conferentie plaats over economische samenwerking met de Verenigde Staten. Behalve diverse Afrikaanse regeringsleiders zal ook de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, van de partij zijn. Op haar agenda, los van alle economische besprekingen, staat al een ontmoeting met Sharif Sheikh Ahmed, nu nog de president van Somalië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden