Bellen metOnze correspondent

‘Al schrok de Britse politie van haar Amerikaanse collega’s, racisme blijft ook hier een probleem’

Ook in Londen gaan mensen massaal de straat op om te protesteren tegen racisme. We bellen onze correspondent in Londen. ‘Zwarte jongeren lopen in Londen een veel grotere kans op straat gefouilleerd te worden dan witte leeftijdgenoten.’

Duizenden mensen gingen woensdag in Londen de straat op uit woede over de dood van George Floyd, tegen racistisch politiegeweld en tegen racisme in het algemeen. Beeld AFP
Duizenden mensen gingen woensdag in Londen de straat op uit woede over de dood van George Floyd, tegen racistisch politiegeweld en tegen racisme in het algemeen.Beeld AFP

Hoe was het woensdag bij de demonstratie?

‘We hebben hier in Londen sinds afgelopen weekend drie of vier demonstraties gehad, maar dit was de grootste tot nu toe. Er deden zo’n vijftienduizend mensen mee, die van Hyde Park naar Parliament Square en Downing Street 10 trokken. Alles verliep vreedzaam, op een klein incident na met wat geduw en getrek, nadat een agent was bekogeld. Er werden leuzen gescandeerd tegen Trump en tegen premier Johnson. Je zag veel mensen de bekende knieval maken, als symbool van antiracisme. Ook enkele agenten deden dat trouwens.

‘Het was een gemêleerd gezelschap, zwart, wit, in mindere mate van Aziatische komaf, merendeels jong. Vooral studenten, was mijn indruk. Je zag ook steunbetuigingen aan Jeremy Corbyn (de oud-Labourleider, red.) en lhbti-vlaggen, hoewel die regenboog inmiddels ook een symbool is van de nationale gezondheidszorg NHS.’

Richt het protest zich in Groot-Brittannië vooral tegen het racisme in de VS? Op de beelden zag je ook borden met ‘The UK is not innocent: less racist is still racist’.

‘Negatieve ervaringen met de politie spelen ook voor veel demonstranten hier ongetwijfeld een rol. Racisme bij de politie is in Groot-Brittannië eveneens een probleem. Iedereen heeft het nu over de rellen in de VS, maar negen jaar geleden stond Londen vijf dagen in brand nadat de politie een naar later bleek ongewapende drugsdealer, Mark Duggan, had doodgeschoten. Vooral de manier waarop de politie de woede over die zaak binnen de zwarte gemeenschap negeerde, stak toen de lont in het kruitvat.

‘Het probleem gaat trouwens verder terug. In 1999 concludeerde een officieel onderzoek al dat bij de Londense politie sprake was van institutioneel racisme. Dat was naar aanleiding van de zaak Stephen Lawrence, een zwarte jongen die in 1993 door vijf witte jongens was doodgestoken. De politie had die zaak veel te laks aangepakt. Hoewel de meeste demonstranten van nu in die tijd nog niet waren geboren, resoneren al die zaken mee. En nog steeds sterven in verhouding meer zwarte arrestanten in politiecellen.

‘Wat in Londen ook speelt is de discussie over etnisch profileren. Zwarte jongeren lopen een veel grotere kans op straat aangehouden en gefouilleerd te worden dan witte leeftijdgenoten. Dat stop and search-beleid is in Londen ingevoerd toen Johnson burgemeester was, daarna afgeschaft en nu onder druk van premier Johnson weer ingevoerd. Dit vanwege het vele straat- en bendegeweld, waarbij zwarte jongeren zowel dader als slachtoffer zijn.’

Toch zegt de top van de Britse politie geschokt te zijn door het optreden van de collega’s in de VS, zowel in de zaak-Floyd als bij de harde aanpak van de protesten.

‘Zeker, de Britse politie probeert maatschappelijk bewust en antiracistisch te zijn. Er is afgelopen jaren ook hard gewerkt aan het kleurrijker maken van de korpsen, door meer agenten uit minderheden aan te trekken. De Britse politie is in het algemeen zeer correct, zeker vergeleken met de Verenigde Staten. Ze ranselen hier geen mensen af op straat. Britse agenten zijn ongewapend, ze dragen hooguit een wapenstok of een tasergun. Policing by consent, noemen ze dat hier. De agent is een burger in uniform, veel minder confronterend dus dan de politiecultuur in de VS.’

De demonstratie in Amsterdam van maandag kreeg zware kritiek omdat het afstand tot elkaar houden in het gedrang kwam.

‘Afstand houden was ook hier een probleem. In Hyde Park gebeurde dit nog redelijk, in Downing Street zeker niet. Daar is veel commotie over. Critici uit conservatieve hoek zeggen: er wordt met twee maten gemeten, wij mogen niet naar de pub, maar die jongeren mogen wel demonstreren. En: links had zoveel kritiek op Dominic Cummings (de omstreden adviseur van Johnson die de lockdownregels overtrad, red.), en moet je ze nou zelf zien.

‘Dit is de nagel aan de doodskist van de lockdown: je kunt niemand nu meer arresteren vanwege onvoldoende afstand houden. Dat ondermijnt het regeringsbeleid, terwijl Johnson toch al onder zware druk staat verder te versoepelen. Bedenk dat hier intussen nog wel elke dag twee- tot driehonderd mensen aan corona overlijden.’

Protest tegen racisme in Rotterdam: kort maar krachtig
Twee boodschappen strijden woensdag op de Erasmusbrug in Rotterdam om voorrang: de roep om gerechtigheid en het dringende verzoek de coronaregels te respecteren. Respect is er zeker, maar het is gewoon te druk. Kort voor 6 uur wordt de demonstratie afgeblazen.

Waarom zij demonstreren: ‘Het is de mensheid tegen racisme’
Vier demonstranten vertellen waarom zij deelnamen aan het protest tegen racisme in Rotterdam: ‘Wel vijftien keer per week vraagt iemand waar ik vandaan kom.’

‘Bij de demonstratie in Parijs was afstand houden geen onderwerp’
In Parijs protesteerden twintigduizend mensen tegen politiegeweld en racisme. Correspondent Daan Kool stond dinsdag in de menigte. Hij zag dat de woede over de dood van een 24-jarige man in 2016, in handen van drie agenten, groter was dan de angst voor het coronavirus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden