Al Qaida wint in Syrië steeds meer aan invloed

Onder Syrische rebellen zijn zo'n tienduizend jihadisten, tien procent van het totale aantal oppositiestrijders. Dertigduizend anderen hangen een andere radicale vorm van de islam aan. Circa de helft onderschrijft een gematigd-islamistische of puur seculiere/nationale ideologie.

BEIROET - Dat concludeert een nieuw rapport van de Britse defensieconsultant IHS Jane's, dat deze week uitkomt. Het zijn op zijn best ruwe schattingen, zei de auteur van het rapport in een interview met het Britse persbureau Reuters.


Maar dat uiterst conservatief islamisme in delen van Syrië rap terrein wint, lijdt geen twijfel. Extremisten profiteren van particuliere financieringsnetwerken in de Golf, de aanvoer van geharde buitenlandse jihadisten en inmenging van de machtige Iraakse tak van Al Qaida in het conflict. Gematigde pro-democratische strijders krijgen nauwelijks steun van buiten.


In het noorden en oosten van Syrië wappert steeds meer de zwarte vlag van de militante islam, al dan niet met het logo dat Al Qaida gebruikt. Nadat het al-Nusra Front lang gold als vertegenwoordiger van de meest radicale rebellen, wint nu een nog extremistischer groep snel aan kracht: de Islamitische Staat in Irak en de Levant (ISIS).


ISIS ontstond nadat de leider van Al Qaida in Irak in april de fusie tussen zijn groep en het al-Nusra Front in Syrië had aangekondigd. De leider van al-Nusra is loyaal aan Al Qaida, maar weigerde de fusie met de Iraakse tak. De meeste van al-Nusra-strijders sloten zich echter toch aan bij ISIS, dat nu snel de dominante extremistische groep in Syrië wordt. Waar al-Nusra geweld tegen burgers grotendeels uit de weg ging, heeft ISIS zulke scrupules niet.


De groep - hoewel relatief klein in aantal - heeft de afgelopen tijd honderden prodemocratische activisten en andere tegenstanders ontvoerd in onder meer Aleppo, Raqqa, en Deir ez-Zor. Zeker tien westerse journalisten en hulpverleners werden gekidnapt. ISIS-strijders voeren steeds vaker rituele executies en onthoofdingen uit, en vermoorden gematigde rebellenleiders in de strijd om meer invloed.


'ISIS het ergste van Al Qaida uit de ergste dagen van Irak', omschreef een analist in Damascus de groep onlangs. 'En ze herhalen dezelfde fouten.'


De ISIS-acties leiden tot conflicten met tegenstanders binnen de oppositie, die zo afstevent af op een majeur intern conflict. Onlangs vielen tientallen doden bij gevechten tussen jihadisten en Koerdische strijders. De Koerden hopen op autonomie in het noordoosten en willen Al Qaida niet in hun gebied.


Raqqa, de enige provinciehoofdstad waaruit het regime echt verdreven is, hebben ISIS en al-Nusra onder controle, na veldslagen met rebellen die strijden voor het Vrije Syrische Leger. Gisteren onthoofdden strijders van ISIS er twee mannen. Aanklacht: de mannen zijn alevieten en daarmee ongelovigen. Alevieten vormen een tak van de sjiitische islam waartoe Assad en hoge leden van het regime behoren.


Hoewel de invloed van ISIS en andere radicale groepen snel groeit, is onduidelijk hoezeer ze hun greep op de rest van Syrië kunnen uitbreiden. Rondom Damascus en in het zuiden van het land zijn tot nog toe vooral gematigde rebellengroepen dominant. Sommige waarnemers waarschuwen dan ook dat de dreiging van jihadisten overdreven wordt. Zo zei de nieuwe Nederlandse gezant voor Syrië in een interview met deze krant zaterdag niet te geloven dat extremisten na een val van Assad de macht zouden overnemen.


Maar activisten in het noorden en oosten luiden de noodklok. 'Ik denk dat we richting het Irak-scenario gaan', voorspelde onlangs Adnan, een activist uit Aleppo. 'ISIS neemt steeds meer terrein over. Als ze weten dat het Westen niet durft in te grijpen, zullen ze vaker hun vorm van de sharia toepassen. Dat leidt tot weerstand van de bevolking, en dan hebben we simpelweg een nieuwe oorlog, met een nieuw regime dat het volk poogt te onderdrukken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.