televisiecolumn

'Al ligt het er duimendik bovenop, je vergeet dat Over de Streep emo-tv is'

Tell Sell-achtige uitbundigheid en Michael Jacksons 'Man in the mirror' op de achtergrond: het geeft allemaal niks, schrijft Martijn Simons, die keek naar 'Over de Streep'.

Arie Boomsma. Beeld ANP

'Kom op, Zierikzee!' Met Amerikaans enthousiasme schreeuwt Arie Boomsma een groep leerlingen van het Pontes Pieter Zeeman toe. Ze doen mee aan het programma Over de streep en krijgen een Challenge Day, een uit de Verenigde Staten overgewaaide methode om bij groepen onderlinge verbondenheid en wederzijds begrip te kweken. En als dat te hoog gegrepen blijkt, dan op zijn minst datgene wat tegenwoordig met nogal aan inflatie onderhevige term 'respect' wordt aangeduid. Alles moet wel worden vastgelegd, natuurlijk, anders is het geen televisie.

Het Pontes kent een grote homogene groep van leerlingen uit het mondaine Zierikzee. De mensen die van buiten komen, uit plaatsen met sprekende namen als Oosterland en Bruinisse, worden door de Zierikzeeërs 'boeren' genoemd. Verder zijn er precies 11 (!) allochtonen. Op school klitten die altijd bij elkaar, horen we. Al die verschillende achtergronden leiden wel eens tot spanningen. En verder heeft elke leerling zijn eigen problemen, waarvan zijn schoolgenoten vaak geen flauw benul hebben.

Per bus arriveren de leerlingen bij de gymzaal waar het allemaal gaat gebeuren. Arie (met kekke pet) wacht ze op, deelt hier en daar handjes uit en direct zie je waar Arie goed in is: vertrouwen wekken. Voor een deel komt dat door zijn houding, voor een groter deel door zijn stem. Die is warm en diep, je kunt je ogen erbij dichtdoen en als Arie je vader was, zou je elke dag wel door hem voorgelezen willen worden, zelfs nog als je er al veel te oud voor bent.

De dag wordt geleid door Jon (type klassiek sociaalpedagogisch hulpverlener) en Pam (type bad girl gone good), twee uit San Francisco ingevlogen Amerikanen, door Arie met Tell Sell-achtige uitbundigheid geïntroduceerd als 'Jááán' en 'Pèèèm'.

Pam leidt in: 'Today, you are the one that decides how the day is gonna go!' Ze kijkt de kring rond, heeft de aandacht en zal die de rest van de dag niet meer verliezen. Dan wordt er opgewarmd. Dansen, je lichaam losmaken, het groepsgevoel aanwakkeren. Iets onduidelijks met een strandbal.

Als iedereen warm is, kan het serieuze gedeelte beginnen. In kleine groepjes moeten de leerlingen de volgende zin afmaken: 'Als je me echt zou kennen, zou je weten dat...' Nu lijkt me dat voor volwassenen al moeilijk, voor een superzelfbewuste puber moet dat welhaast onmogelijk zijn. Maar de leerlingen zijn open en eerlijk, ze schromen niet hun problemen en onzekerheden met elkaar te delen, moedigen elkaar zelfs aan. Verdwenen en verslaafde ouders, onzekerheden, het lijkt alsof alles gedeeld wordt. Betraande gezichten, de camera pikt alles op.

De beelden van de workshops worden gelardeerd met portretten van een paar leerlingen, een jongen met suikerziekte, een meisje dat zich vaak alleen voelt in de klas en af en toe gepest wordt, alles in het kader van: heb oog voor je medemens. Geen probleem voor Arie.

Het sluitstuk van de dag, de apotheose, is het zogenaamde cross-the-line-gedeelte. Alle leerlingen staan aan een zijde van de gymzaal die door een dikke lijn in twee delen is verdeeld. Pam geeft telkens opdrachten: 'Please cross the line if you come from a family where alcohol or drugs have ever been a problem.' Iedereen die zich aangesproken voelt, wandelt naar de overkant. Meisjes omhelzen elkaar, jongens delen schouderklopjes uit.

De overgebleven leerlingen maken het 'love-gebaar', één hand de lucht in met pink, wijsvinger en duim uitgestoken. Zo steunen ze degenen die de oversteek gewaagd hebben.

Ik bewonder de overgave van de leerlingen, kinderen zijn het nog. Ze zijn moedig, ze lijken zich niet te generen, durven kwetsbaar te zijn. Het is schitterende emo-tv, en dat komt doordat je bij vlagen vergeet dát het emo-tv is, ook al ligt het er duimendik bovenop: die muziek (Michael Jacksons Man in the mirror), die camera die zo opzichtig op de achtergrond blijft, de focus op de paar uitverkorenen die langer in beeld zijn. Maar dat geeft niet, het is de innemendheid van de kinderen die het zo mooi maakt.

Alleen het slot, dat is verschrikkelijk: een minutendurende aaneenschakeling van zelffelicitaties. Ouders en docenten die zeggen hoe integer het programma gemaakt is en hoeveel beter iedereen er wel niet van geworden is.

Arie: 'Je leert mensen kennen, hè?'

Martijn Simons is schrijver

 
Als Arie je vader was, zou je elke dag wel door hem voorgelezen willen worden, zelfs nog als je er al veel te oud voor bent.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.