interview

'Al-Jazeera verstoort positieve plaatje Egypte. Dus aanpakken die hap'

De Nederlandse correspondente Rena Netjes verliet gisteren halsoverkop Egypte, nadat ze door de Egyptische autoriteiten was beschuldigd van 'lidmaatschap van een terroristische cel'. Volkskrantcorrespondent Remco Andersen sprak met haar.

Remco Andersen
Rena Netjes staat de pers te woord bij aankomst op Schiphol. Beeld anp
Rena Netjes staat de pers te woord bij aankomst op Schiphol.Beeld anp

De aanklacht tegen Netjes kwam na contact met de Arabische nieuwszender Al Jazeera, die door de machthebbers in Caïro wordt beschouwd als spreekbuis van de Moslimbroederschap, de inmiddels verboden beweging van de vorig jaar afgezette president Morsi.

'Johanna Henriëtte'
Rena Netjes bleek de Nederlandse te zijn die schuilging achter de naam 'Johanna Henriëtte' op de lijst met twintig aangeklaagde Al Jazeera-medewerkers. De Nederlandse ambassade in Egypte achterhaalde vorige week haar identiteit, bracht haar in veiligheid en bewerkstelligde dat ze het land uit mocht. Het feit dat de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken donderdag in Nederland is, heeft daarbij vermoedelijk een rol gespeeld. Drie Al Jazeera-medewerkers zitten al vier weken vast.

Netjes woont sinds 25 jaar in Egypte en werkt er voor BNR, Het Parool, en als producer voor de NOS. Een jaar geleden werd ze ook al opgepakt, toen voor 'spionage', na een interview met jongeren in een café. Vandaag arriveerde Netjes op luchthaven Schiphol.

null Beeld afp
Beeld afp

U bent eerder opgepakt, maar zag u dit aankomen?
Netjes: 'Ik had niet verwacht dat ik op een terroristenlijst zou komen. Dit komt maar door één ding: contact met Mohamed Fahmy, chef van Al Jazeera English in Egypte. Op 14 december heb ik met hem een achtergrondgesprek gehad over jihadisten in de Egyptische Sinaïwoestijn. De autoriteiten hebben dat opgevat alsof ik voor Al Jazeera werk.

'Het Marriott Hotel - waar Al Jazeera English in Caïro kantoor hield, red. - had mijn paspoort gekopieerd, maar er was verwarring over mijn identiteit. Ze hebben mijn sofinummer aangezien voor een paspoortnummer. Daardoor wist de ambassade wel dat ik het was. Ze vroegen mij of ik langs wilde komen.

'Toen wist ik wel hoe laat het was. De angst sloeg me om het hart. Ik ging er van uit dat ik 's avonds in de Tora-gevangenis in Caïro zou zitten. Ik pleeg nog liever zelfmoord dan dat ik daar tot in lengte van dagen zit. Als vrouwelijke 'terrorist' loop je ook nog eens het risico te worden verkracht.'

Hoe bent u Egypte ontvlucht?
'Ik moest drie doodenge minuten lopen naar een auto met betrouwbare chauffeur. Ik was bang dat de politie alsnog bij me zou binnenvallen - ze kennen mijn adres. Na een uur rijden kwam ik bij de Nederlandse ambassade. Ze hebben mij vervolgens op een veilige plek ondergebracht. Ik mag niet zeggen waar. Ik heb geslapen op verschillende adressen, met diplomatieke bescherming in de buurt.'

De Tora-gevangenis in Caïro Beeld epa
De Tora-gevangenis in CaïroBeeld epa

De Al Jazeera-medewerkers worden door Caïro aangeduid als de 'Marriott-cel' en vervolgd voor terrorisme. Wat zegt dit over de persvrijheid en burgerrechten?
'Ze gooien in Egypte nu alles onder het mom van terrorisme. Ze willen gewoon geen enkel tegengeluid. Al Jazeera English - de Arabische zender van Al Jazeera is al op zwart gezet - laat naar verhouding veel demonstraties van Moslimbroeders zien. Dat zie je op andere kanalen niet. De autoriteiten willen naar buiten toe laten zien: alles in Egypte is oké, veilig, stabiel. Al Jazeera verstoort dat plaatje. Dus aanpakken die hap.'

Minister Timmermans van Buitenlandse Zaken spreekt zijn Egyptische collega deze week. Wat moet hij hem zeggen?
'Dat ik graag rehabilitatie wil en dat ik mijn tweede land mis. De Egyptische autoriteiten hebben duidelijk een fout gemaakt. Ze waren tot het laatst toe verward over mijn identiteit. Ik denk dat de Egyptische regering hier erg mee in haar maag zit.'

'In bredere zin hoop ik dat Timmermans aangeeft dat Nederland zich zorgen maakt over de gang van zaken in Egypte. In mijn geval klopten mijn naam en paspoortnummer niet eens. En dat wij ons zorgen maken over de procesgang in Egypte en de condities waarin arrestanten verblijven. En dat hij vraagt: is er nog ruimte voor diversiteit in de Egyptische media? De huidige Egyptische omroepen zenden allemaal de boodschap uit van legerleider Al-Sisi. Het lijkt wel alsof er maar één zender is in het land.'

Vandaag in de Volkskrant: Journalist is nadrukkelijk doelwit van regime in Caïro.

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken Beeld anp
Minister Frans Timmermans van Buitenlandse ZakenBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden