Al het goede komt van boven

Wat is er nu goedkoper dan regenwater? Toch zul je niet snel rijk worden van een regenton.

Beeld Han Hoogerbrugge

Het is gratis, zowel geliefd als gehaat en valt in heel wat grotere hoeveelheden uit de hemel dan manna: regenwater. Voor de winning van olie, gas of steenkool moeten we de handen flink uit de mouwen steken maar deze natuurlijke hulpbron valt ongevraagd op onze schedeldaken. Een groot deel van het hemelwater verdwijnt echter net zo snel weer naar de onderwereld van het rioleringsstelsel.

'En dat is toch een beetje alsof we een biljet van 50 euro in stukken scheuren en daarna weer aan elkaar plakken', zegt Geert van Poelgeest, projectleider natuur en water van het Haags Milieucentrum. 'Het schone regenwater gaat het riool in met het vieze water, dat gaat naar de waterzuiveringsinstallatie, waar we er energie in steken om het regenwater weer schoon te maken.'

Menige Nederlander kan dit niet over het hart verkrijgen en heeft sinds jaar en dag een regenton in de tuin staan. Ooit hadden veel meer Nederlanders een regenton, toen mensen voor hun drink- en waswater nog afhankelijk waren van dorpspompen en de in de eigen ton opgevangen wateroogst. Het was de tijd dat cholera en tyfus nog welig tierden.

Nu gebruiken tonbezitters de regen om drinkwater te besparen, bijvoorbeeld door er de hortensia's mee te begieteren, of de auto te wassen. 'Planten doen het supergoed op regenwater', zegt Willem van den Herik van de Regenton Specialist uit het Gelderse Otterlo. 'Er zit geen kalk in, waaraan planten een hekel hebben. En regenwater heeft vaak dezelfde temperatuur als de plant, wat beter is dan koud leidingwater.'

Het regentongebruik lijkt zelfs een pietsje toe te nemen. In 2013 haalde 17 procent van de tuinbezitters het voor de tuin benodigde water uit de regenton, in 2004 was dit nog 15 procent, blijkt uit een rapport van de Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (Vewin). De laatste jaren komen er ook steeds meer opties bij om regen op te slaan.

Kekke ton

Allereerst zijn regentonnen er tegenwoordig in allerlei kekke ontwerpen: druppelvormige designerregentonnen, amforaregentonnen, wandtanks, cassiskleurige plantenbakregentonnen, eikenhouten wijnvaten, tot regenzuilen aan toe - handig voor tuinloze stedelingen met een balkon. Een simpele regenton begint onder de 40 euro, maar wie graag het tienvoudige wil uitgeven, kan bijvoorbeeld een baksteenvormige muurtank met inhoud van 400 liter kopen.

Dat is ruim bemeten in een land waar jaarlijks tussen de 700 en 900 millimeter regen valt. Qua regenval is Nederland in Europa slechts middenmoter. In het Verenigd Koninkrijk valt jaarlijks 1.220 millimeter regen. Dat is nog niets vergeleken bij het Colombiaanse stadje Puerto Lopez de Micay, waar in een jaar tijd 12.892 millimeter regen valt, volgens de Colombiaanse tegenhanger van het KNMI.

Veel mensen hebben een regenton van kunststof. Een voordeel van deze tonnen is dat ze zeer lang mee kunnen gaan en gemakkelijker te onderhouden zijn dan schimmelgevoelige houten tonnen. Maar de productie van kunststof leidt ook tot milieubelasting. Het is een muggenzifterige vraag, maar hoeveel drinkwater moet je wel niet besparen om deze milieubelasting te compenseren?

Aan de andere kant, zeggen de deskundigen van Milieu Centraal, resulteert het winnen, zuiveren en transport van drinkwater in een behoorlijke belasting. Hoe meer drinkwater je kunt besparen, des te beter. 'Bij grondwater als grondstof voor drinkwater is verdroging van de natuur binnen het invloedsgebied van de waterwinning de belangrijkste manier waarop het milieu wordt belast. Bij oppervlaktewater is de milieubelasting vooral toe te schrijven aan energiegebruik, onder andere doordat de zuiveringsstappen energie kosten.'

Economisch

Hoewel we de wereld er niet mee zullen redden, heeft de regenton dus wel enige milieuvoordelen. De economische voordelen zijn minder evident. Dat komt doordat ons drinkwater zo goedkoop is - variërend van 0,84 euro per kubieke meter in Brabant tot 1,66 euro per kubieke meter in Amsterdam. Als een Brabander voor 100 euro een regenton koopt, moet hij meer dan 119 duizend liter regenwater opvangen en gebruiken voor hij zijn geld eruit heeft. 'Er zijn tonnen van 500 euro, waar 400 liter ingaat. Het duurt heel lang voordat je dat geld hebt terugverdiend', zegt Van den Herik.

'Uit een rapport van Vewin blijkt dat er per persoon per jaar zo'n 43 duizend liter (kraan)water gebruikt wordt', zegt Milieu Centraal. 'Een gemiddeld gezin bestaat uit 2,23 personen, en verbruikt dus bijna 100 duizend liter water per jaar. Met alleen plantjes water geven kom je er inderdaad niet snel uit, daarvoor gebruiken we per jaar per tuin slechts zo'n 2.200 liter water.'

Een economisch groter voordeel biedt de ontwikkeling van steeds grotere tanks om regenwater op te slaan, bijvoorbeeld ondergronds of in de kelder. Regenwater kan daarmee zelfs worden gebruikt voor de wasmachine of het toilet. 'Het is mogelijk om hemelwater op te vangen in huis in een opslagtank van 150 tot 400 liter en daarmee het toilet door te spoelen', zegt Milieu Centraal. 'De tank hangt dan hoger dan het toilet, zodat er geen pompje nodig is. Afhankelijk van het aantal personen kan daarmee al meer dan de helft van het leidingwater voor toiletspoeling worden uitgespaard. Douchen en toiletspoeling zijn de grootste waterverbruikers in huis.'

Een kant- en-klaarsysteem voor de Nederlandse markt wordt momenteel ontwikkeld via Nudge, een platform voor consumenten, bedrijven en overheden dat duurzame initiatieven stimuleert.

Vragen over milieuvriendelijk gedrag of tips voor deze rubriek?

Mail naar groen@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden