Al die mensen met hun karren vol

De mensen die rond moeten komen met een bedrag tussen het minimumloon en modaal vrezen het nieuwe jaar. De Volkskrant volgt twintig huishoudens. De zorgen over de energierekening hebben plaatsgemaakt voor de angst over de nieuwe ziektekostenverzekering...

Door Jeroen Trommelen

‘Belachelijk dat ze daar in de Tweede Kamer zo lang over hebben gesproken’, vindt Florian, kunstenaar van beroep. Gezien de laagte van zijn inkomen, ongeveer duizend euro netto per maand, zou een energiepremie van 35 euro welkom zijn. Maar hij hoeft het geld niet, want in zijn ogen is het sop de kool niet waard.

‘Ik begreep het niet goed, was het nou 35 euro per jáár of per maand?’, vraagt secretaresse Janine. ‘Per jaar? Dat is een grap. De Zalmsnip was nog meer!’

Magazijnmedewerker Fred ziet het positief in. ‘Het idee is een stap in de goede richting, alleen het bedrag is een dooddoener’. Een politiek spel, vindt vakantiehuis-beheerder Lo. ‘Ik heb het ook weer niet zó slecht dat ik een aalmoes van het CDA nodig heb om ze straks aan de verkiezingsoverwinning te helpen.’

Of ze het extraatje ook zullen krijgen, is onduidelijk. Zeven van de twintig huishoudens in het Volkskrant/NOVA-onderzoek hebben minderjarige kinderen in huis. Zij ontvangen in 2006 mogelijk een iets hogere kindertoeslag. De helft van de 70 miljoen euro aan energiepremie die het kabinet deze maand toekende aan ‘huishoudens die dat nodig hebben’, is terechtgekomen in de pot kindertoeslag (waarvan ook welvarende ouders zullen profiteren). De andere helft gaat naar de bijzondere bijstand voor gemeenten. Die fondsen blijven in de praktijk voor ‘werkende armen’ gesloten.

Lang staat de groep daar overigens niet bij stil. Zorgen over de nieuwe energierekening zijn verdrongen door die over de nieuwe ziektekostenverzekering. Bijna iedereen heeft een voorlopige berekening gemaakt en vreest een netto-achteruitgang van twintig tot tachtig euro per maand.

Het rekenwerk is verricht met grote tegenzin. Alleen Janine heeft er ‘lol in’ om polissen te vergelijken en is daar ook enthousiast mee bezig. Die bekentenis wekt verbijstering bij de anderen. Fotografe Karin: ‘Ik begrijp niet waarom ze denken dat de burger hiermee wil shoppen. Ik ken werkelijk niemand die dat wil.’

Of het kan, voegt Fred toe. ‘Ik heb geen computer en kan niet eens vergelijken.’ De Turkse Nederlander Isa heeft ook geen toegang tot internet en begrijpt bovendien het nut van de operatie niet. ‘Als de regering zo verliefd is op de verzekeraars, waarom geven ze de premie dan niet rechtstreeks aan hén?’

Tandartsassistente Riecky merkt dat de wachtkamer deze winter vol zit met patiënten die zich nog snel laten behandelen, omdat ze zich komend jaar niet meer willen of kunnen bijverzekeren. ‘Ik vrees Amerikaanse taferelen van arme mensen die zijn aangewezen op de diensten van een vrijwillige dokter.’

Janine: ‘Nee, het is juist de bedoeling dat onze inkomensgroep erop vooruit gaat. Volgens de website van het ministerie gaat mijn nettosalaris zes euro omhoog. Ik kan meer verdienen door een goedkope verzekering te nemen. Maar te goedkoop vertrouw ik niet, want misschien gaat die volgend jaar wel failliet of verhogen ze de premie.’

December is traditioneel een dure maand, maar rond de feestdagen probeert men geldzorgen te vergeten. Bijna alle huishoudens dineren op eerste kerstdag uitgebreid met familie. Bij de autochtone Nederlandse huishoudens in Almere is dat vaak véél familie, en in één geval worden de kosten onderling verdeeld. Bij een ander neemt het bezoek eten mee.

Maar uitbundig wordt het – hoewel de twijfel nu al toeslaat. Thea: ‘Het liefst zou ik een pot zuurkool klaarmaken en dat heeft met geld niks te maken. Al die mensen met hun winkelkarren vol; ik word er misselijk van. Maar dat kun je niet maken tegenover de kinderen.’

‘Ik twijfelde tussen skiën in Aspen of gaan eten bij mijn zus’, ironiseert Dirk, die een tijdelijke baan heeft bij de sociale dienst. ‘Het is het laatste geworden, en op tweede kerstdag met mijn sokjes thuis op de bank. Maar dat doe ik al jaren.’

Ook de Surinaamse alleenstaande moeder Sherry houdt de feestelijkheden beperkt. Ze verdient precies het minimumloon en haar baas (‘Ik schaam me het te moeten zeggen’) doet niet aan kerstpakketten of een dertiende maand. ‘Ik kan het gewoon niet opbrengen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden