Nieuws Turkije

AKP wil verkiezingen in Istanbul helemaal overdoen

De slag om Istanbul is een nieuwe fase ingegaan. De Turkse regeringspartij AKP wil dat de burgemeestersverkiezingen in het district Istanbul – de gehele metropool van 16 miljoen inwoners – worden overgedaan. Daartoe diende de partij dinsdag een bezwaarschrift in bij de Hogere Kiesraad (YSK). 

CHP-kandidaat Ekrem Imamoglu tijdens een partijbijeenkomst in Istanbul. Beeld AFP

AKP-vicevoorzitter Ali Ihsan Yavuz kwam bij de kiesraad aanzetten met drie koffers vol documenten. Daaruit zou moeten blijken dat bij de lokale verkiezingen van 31 maart in Istanbul op grote schaal fraude is gepleegd ten nadele van de AKP-kandidaat, oud-premier Binali Yildirim. Als de kiesraad het verzoek inwilligt, moeten de Istanbuli’s op 2 juni weer naar de stembus.

De partij van president Recep Tayyip Erdogan kan het niet verkroppen dat de hoofdprijs bij de Turkse verkiezingen aan haar neus voorbij dreigt te gaan. Kandidaat Ekrem Imamoglu van de oppositiepartij CHP kreeg volgens de kiesraad zo’n 25 duizend stemmen meer dan zijn tegenstander. Nu de meeste hertellingen zijn afgerond, is de voorsprong geslonken tot 14 duizend stemmen, maar een andere uitkomst lijkt uitgesloten.

Dat is niet waar het Erdogan-kamp op had gerekend. Al meteen na het sluiten van de stembussen werden overal in de stad posters opgehangen met de tekst ‘Bedankt, Istanbul’ naast de beeltenis van Erdogan en Yildirim. De posters hangen er nog altijd. Ze verwijderen zou erkenning van het verlies betekenen. Zo kijken de twee politici vanaf enorme plakkaten op een blinde muur uit op het Taksimplein in het stadshart.

Dat de hoofdstad Ankara in CHP-handen zou kunnen vallen was ingecalculeerd, en bij het verlies in enkele andere grote steden legde de AKP zich tandenknarsend neer. Maar Istanbul is een ander verhaal. Het is de grootste stad van Turkije en ’s lands cultureel en economisch centrum. De burgemeester van de metropool is de spin in een web van financiële belangen.

De stad van de president

Bovendien is het de stad van de president. Erdogan komt hier vandaan en in de jaren negentig schiep hij er als burgemeester zijn imago van kundig bestuurder. Op verkiezingsposters verklaarde hij een ‘liefdesaffaire’ te hebben met de stad. Ook die hangen nog overal.

De liefde werd echter niet beantwoord, volgens de voorlopige uitslag. De AKP vocht daarop de resultaten in een groot aantal kiesdistricten aan. Er zouden tal van onregelmatigheden zijn: foutief ingevulde biljetten, overleden burgers die een stem hadden uitgebracht, kiezers die hadden gestemd buiten hun woonwijk.

In een deel van de districten besloot de kiesraad tot hertelling. Inderdaad bleken er fouten te zijn gemaakt, maar onvoldoende om de uitslag te doen kantelen. Daarop diende de AKP telkens weer nieuwe bezwaren in.

Eindeloos rekken 

Het Erdogan-kamp wekte de indruk het proces eindeloos te willen rekken. In het district Maltepe werd dinsdag voor de derde keer geteld. De AKP probeerde een vierde hertelling af te dwingen, maar daar stak de YSK een stokje voor.

Op de kiesraad wordt van regeringszijde ongetwijfeld grote druk uitgeoefend. Maandag had president Erdogan het zelfs over ‘misdrijven’ door niet nader genoemde krachten en ‘georganiseerde inmenging’ in de verkiezingen, een vergrijp waarvan meestal de regering zelf wordt beschuldigd.

De kiesraad staat bekend als betrouwbaar, maar hoe meer twijfel de AKP weet te zaaien aan de resultaten, hoe groter de kans dat de raad onder de druk bezwijkt. Regeringsgezinde media wekken steeds meer de indruk alsof nieuwe verkiezingen onvermijdelijk zijn. ‘Opnieuw stemmen waarschijnlijk’, zo opende de krant Daily Sabah maandag.

In Keskin één stem verschil

In Keskin in West-Turkije heeft de YSK al een tweede stembusgang uitgeschreven. De AKP ging daar in beroep nadat de CHP-kandidaat met acht stemmen verschil had gewonnen. Na hertelling was de voorsprong geslonken tot één stem.

Met een tweede stemronde in Istanbul loopt de AKP ook risico’s. Als Yildirim in tweede instantie weer verliest, zal het gezichtsverlies voor de partij en voor president Erdogan des te groter zijn. Tegelijk zou verlies – mits geaccepteerd door de AKP – het beeld enigszins corrigeren van een democratie die verpietert onder een almachtige president.

De stemmenstrijd om Istanbul heeft ook de voetbaltribunes bereikt. CHP-burgemeesterskandidaat Ekrem Imamoglu bezocht afgelopen weekend twee derby’s in de stad en beide keren werd hij getrakteerd op spreekkoren van voetbalfans die riepen dat hij burgemeester moet worden.

Zaterdag waren dat de aanhangers van de club Besiktas, van oudsher een CHP-gezinde club. ‘Geef hem zijn mandaat, geef Imamoglu zijn mandaat nu’, riepen ze. Tegenstander Basaksehir staat bekend als een AKP-club.

Zondag werd Imamoglu gesteund door de aanhang van zowel Fenerbahce als Galataseray. Ook tijdens de optocht van fans van beide teams door het stadscentrum, een vast ritueel bij derby’s, werd ‘Geef hem zijn mandaat’ geroepen.

Leider Devlet Bahçeli van de rechts-nationalistische partij MHP veroordeelde Imamoglu’s aanwezigheid in de voetbalstadions, juist nu er een geschil is over de verkiezingsuitslag. ‘Zo wordt competitie tussen clubs veranderd in vijandigheid’, zei hij.

Besiktas won met 2-1 van Basaksehir, Fenerbahce en Galataseray speelden 1-1 gelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden