AKO-prijs in de schaduw van vorig jaar

Puntje puntje puntje... Sonja kijkt vragend de zaal in en zwijgt uitnodigend. En verdomd! De zaal doet het! Uit honderd brommende kelen komt, een beetje rommelig, 'A-dr-i-aan-van-Dis' gestommeld....

Van onze verslaggever

Michel Maas

AMSTERDAM

'Weet u wie ik mis?'

Ja, dat kan ze wel. Een vakvrouw. Anton Dreesmann, de hoogste baas van AKO, komt het haar na afloop van het programma hoogstpersoonlijk nog eens zeggen: 'Mevrouw Barend, ik heb genóten. Vakwerk.' Waarna hij beide duimen omhoogsteekt. Sonja glimlacht kamerbreed en wordt nu ook van andere kanten gelukgewenst, alsof niet Connie Palmen maar zijzèlf zojuist de AKO-literatuurprijs in ontvangst heeft mogen nemen. Ze heeft het 'm gelapt. De uitzending is uitgezonden, de prijs toegekend. En dat is precies wat ze zich vanavond allemaal zo keihard hadden voorgenomen.

Ellen Blazer heeft het voor het begin van het programma nog gezegd: 'We hopen dat het een mooie uitzending wordt en dat er desondanks nog lang over gesproken zal worden.' 'Desondanks' slaat op vorig jaar.

èlles slaat zaterdagavond op vorig jaar.

Dat was het rampjaar van de AKO, waarin ze niet alleen concurrentie hebben gekregen van Libris èn de Gouden Uil, maar waarin ook nog de prijsuitreiking zelf - onder leiding van dezelfde Sonja - een catastrofe werd. Niemand is het vergeten: het gehannes met cijferbordjes, de twee juichende winnaars van wie er één bij nader inzien toch niet had gewonnen, waar bovendien nog bijkwam dat ze Sonja hadden opgezadeld met schrijvers die het hele gedoe maar helemaal niks vonden, en liefst wegkropen achter een pilaar.

Daaraan herinneren nu een paar cijferbordjes die bij wijze van decoratie zijn neergezet in de 'café-achtige toestand', zoals Blazer het decor in De Rode Hoed betitelt. En anders herinneren Sonja èn Ellen Blazer èn de voorzitter van de stichting AKO-literatuurprijs, C. Schoemakers de aanwezigen daar nog wel aan. Zodat deze AKO-literatuurprijsuitreiking vooral over de prijsuitreiking van vorig jaar lijkt te gaan. Onder het motto: dàt nooit meer!

Dus meldt Sonja direct aan het begin van de uitzending al dat ze zich dit jaar niet laat ringeloren, en houdt ze vervolgens die stemming er ruim veertig minuten in. Een gewapende vrede.

Sonja houdt het simpel.

'Je kunt het met veel plezier lezen en je kunt het nog snappen ook.'

'Je zult maar de vriend van een schrijver zijn.'

Een eenvoud waardoor zelfs de meest goedwillende schrijvers - wat Kees van Beijnum, Geertrui Daem, Tijs Goldschmidt, A.F.Th.van der Heijden en Connie Palmen, èn Van Dis, die vanaf zijn ziekbed telefonisch meedoet, vanavond toch allemaal zijn - ten slotte tòch opstandig worden.

En dat pikt Sonja weer niet. Die geeft ze aan het eind allemaal nog even straf: 'Schrijvers kunnen beter schrijven dan spreken. Ik vond dit een moeizaam gesprek.' Waarna ze opgelucht begint aan beduidend makkelijkere onderonsjes met mensen die ze leuker vindt: vijf anonieme studenten en drie andere 'lezers': Hedy d'Ancona, de Belgische ex-minister Frank Vandenbroucke, en Joop van Tijn.

Ze tippen Kees van Beijnum (Dichter op de Zeedijk) en Geertrui Daem (Een vader voor Elizabeth). Maar die worden het niet. Want natuurlijk wordt het Connie Palmen. Daar was iedereen het bij een glaasje wijn vóór de uitzending al over eens geworden. Geen kwestie van literaire smaak, maar van aftellen: Van Dis was al genoeg gelauwerd voor zijn Indische Duinen, Van der Heijden's Asbestemming was een tussendoortje van de schrijver dus die kon met zijn volgende boek nog eens terugkomen, en Goldschmidt (Darwins hofvijver), Daem en Van Beijnum waren teveel outsiders: een prijs van 100 duizend gulden geef je niet aan een debutant, een onbekende Vlaamse of een bioloog. Dus. . .

De jury was desondanks niet unaniem in haar keuze, bleek achteraf. Het schijnt uiteidelijk tussen A.F.Th. van der Heijden en Palmen te zijn gegaan. Na 'heel veel discussie' won Palmen, omdat een aantal juryleden Van der Heijden niet zo zag zitten, verklapt jurylid Doris Grootenboer achteraf.

Sonja maakt het niets meer uit. Terwijl achter haar rug iedereen de dolgelukkige Connie Palmen omhelst neemt zij de felicitaties van Dreesmann in ontvangst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden