'Akkoord over Afghanistan is eerste, maar grote stap'

Er is kans op vrede in Afghanistan, meent VN-bemiddelaar Tesoriere. Toch bevat het recente akkoord geen concrete afspraken over de verdeling van de macht....

Van onze verslaggever Rob Vreeken

Het zondag gesloten akkoord tussen de Taliban en hun Afghaanse tegenstanders is 'heel serieus', daar mag geen twijfel over bestaan. Andrew Tesoriere, de VN-bemiddelaar die de gesprekken leidde, is 'voorzichtig optimistisch', met de nadruk op het laatste woord.

Tesoriere spreekt telefonisch vanuit Islamabad, waar hij gisteravond arriveerde na de succesvolle onderhandelingen in de Turkmeense hoofdstad Asjchabad. 'Dit is een eerste, belangrijke stap', zegt hij. En, om zijn woorden te benadrukken: 'Een eerste stap, maar een grote.'

Een delegatie van de extreem-puriteinse Taliban sprak in Asjchabad drie dagen met een delegatie van wat meestal de 'oppositie' wordt genoemd. In feite, zegt Tesoriere, ging het om de officiële (want nog steeds door de VN erkende) regering van Afghanistan.

De partijen maakten zondag bekend dat zij gezamenlijk het land willen besturen. Beide kampen zullen deelnemen in een regering, een wetgevende macht en de rechterlijke macht. Ook worden er veertig krijgsgevangenen geruild.

Meer afspraken bevat het akkoord niet, en dat feit gaf meteen vrij baan aan de in Afghanistan onvermijdelijke scepsis. Tesoriere begrijpt de twijfel - hij werkt tenslotte al twintig jaar in het geruïneerde land. Niettemin ligt er 'tegen alle verwachtingen in' een overeenkomst die 'op een zeer publieke wijze' tot stand is gekomen.

Bij dat laatste past de kanttekening dat Radio Shariat, spreekbuis van de Taliban, met nog geen woord heeft gerept over de toenadering. Wel werd gisteren omgeroepen dat het middenstanders voortaan verboden is bontgekleurde uithangborden te gebruiken. Alles moet in sober grijs en zwart.

Met dergelijke strenge, vaak absurd aandoende leefregels hebben de Taliban zich internationaal geïsoleerd. Tot de lijst verboden behoren muziek, leren jasjes, witte sokken, het knippen van baarden, fotografie en vliegeren. Kwaad bloed zet vooral de uitsluiting van vrouwen uit het openbare leven.

De vraag is of de Taliban bereid zijn hun zedelijk regime te verzachten, dan wel of de oppositie zich erin wil schikken. Voor leiders als Rasul Sayyaf zal dat geen probleem zijn - zij waren altijd al tegen werkende vrouwen. Maar Ahmad Shah Massoud, de commandant van de anti-Talibantroepen, is aanmerkelijk liberaler.

Kwesties als de positie van de vrouw kwamen in Asjchabad helemaal niet aan de orde, zegt de VN-bemiddelaar. 'Er is alleen gesproken over het bereiken van vrede.' Tijdens de volgende ronde, begin april ergens in Afghanistan, zal het akkoord verder worden ingevuld. Dan moet ook blijken of de Taliban echt de macht willen delen. Het is niet goed duidelijk wat zij denken te winnen. De Taliban beheersen immers al 90 procent van het land en hebben het afgelopen jaar zware klappen uitgedeeld. Alleen Massoud houdt in het noordoosten stand.

De leider van de oppositiedelegatie, Younus Qanuni, zei gisteren dat de territoriale overmacht van de Taliban zich niet mag vertalen in een dominante positie van de Taliban in de beoogde coalitie. Uitgangspunt moet zijn 'tolerantie tussen de volken en etnische groepen' van Afghanistan.

Die machtsvraag is in de volgende gespreksronde cruciaal. De etnische en religieuze versnipperdheid van Afghanistan heeft de afgelopen twintig jaar, en zeker sinds de nederlaag van de communisten in 1992, telkens conflicten gebaard. Diverse vredesakkoorden werden met raketten kapotgeschoten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden