AKKOORD IN MIDDEN-OOSTEN Wereld luistert nog naar Clinton

HET MAG dan niet zo'n belangrijke doorbraak zijn als de Camp David-akkoorden die president Carter in 1977 tot stand wist te brengen, maar voor president Clinton is het akkoord van Wye Plantation misschien nog wel belangrijker dan Camp David voor Carter was....

Een paar weken geleden moest hij nog nederig rondgaan om zijn diepgemeende excuses over zijn affaire met Lewinsky aan te bieden aan iedereen die het maar horen wilde (vooral aan de Democraten die zijn kamp dreigden te verlaten).

Nu is hij bezig de ene na de andere triomf te boeken. Eerst won hij de slag met de Republikeinen over de begroting en nu kan hij pronken met het succes van zijn bemiddelingspoging tussen Israël en de Palestijnen.

Het belangrijkste is dat het akkoord laat zien dat er nog steeds naar hem wordt geluisterd in de wereld, ondanks het Lewinsky-schandaal en het impeachment-onderzoek dat hem boven het hoofd hangt. De Republikeinen mogen er dan steeds op hameren dat Clinton bij buitenlandse leiders zijn geloofwaardigheid heeft verspeeld omdat hij heeft gelogen (ook al was het over seks), kennelijk denken die er zelf anders over.

Ironisch genoeg lijkt Clintons persoonlijke bemoeienis met de onderhandelingen juist een belangrijke rol te hebben gespeeld. Delegatieleden klaagden dat er op de momenten dat Clinton ontbrak nauwelijks schot zat in de onderhandelingen. Zowel premier Netanyahu als Arafat leken alleen zaken te willen doen met de baas zelf, niet alleen met minister van Buitenlandse Zaken Albright.

Het was voor het eerst dat Clinton zich zo direct met de onderhandelingen bemoeide. Bij de onderhandelingen in Dayton over Bosnië en de vredesbesprekingen over Noord-Ierland hield hij zich veel meer op de achtergrond.

Wat ook zijn motief geweest mag zijn, in ieder geval heeft Clinton laten zien dat hij zich niet van zijn werk als staatshoofd laat afleiden door de Lewinsky-affaire, het impeachment-onderzoek en zijn andere perikelen.

Terwijl Clinton dagen achtereen urenlang bezig was Netanyahu en Arafat te bepraten, wezen zijn advocaten een schikking met Paula Jones af en begonnen zij lastige onderhandelingen met de justitiële commissie van het Huis van Afgevaardigden over het impeachment-onderzoek.

Toch was het een riskante gok van Clinton zich zo diep in het overleg te storten. Als de top was mislukt, zou dat in het buitenland ongetwijfeld de vraag hebben doen rijzen hoeveel macht hij nog heeft. Bovendien zouden zijn Republikeinse vijanden de mislukking van de top gretig hebben uitgebuit in hun campagne voor de Congresverkiezingen van begin november.

Kennelijk heeft Clinton nog lang niet het punt bereikt waarvoor Henry Kissinger onlangs waarschuwde in een somber artikel in Newsweek: het moment dat hij zo wordt opgeslokt door de dreigende impeachment, dat hij zijn aandacht voor het buitenlands beleid verliest.

Als we Kissinger mogen geloven - hij was minister van Buitenlandse Zaken onder president Nixon op het hoogtepunt van de Watergate-affaire - komt er onvermijdelijk een moment dat de president het gevoel krijgt dat hij niet meer de bestuurder is, maar een willoos passagier op een trein die niet meer onder controle is.

Volgens Kissinger begon Nixon, hoeveel belangstelling hij ook had voor het buitenlands beleid, langzamerhand steeds meer over te laten aan zijn medewerkers. In plaats van zelf de richting aan te geven, koos hij alleen nog maar uit de verschillende beleidsvoorstellen die zijn adviseurs hem voorlegden.

Bij Clinton, voorspelde Kissinger, zal dat ook gebeuren, temeer daar hij, anders dan Nixon, geen speciale belangstelling voor het buitenlands beleid heeft.

Voorlopig zit Kissinger ernaast. Het is juist omgekeerd: onder druk van de Lewinsky-affaire is Clinton zich meer gaan bemoeien met het buitenlands beleid.

Of Kissingers voorspellingen ooit zullen uitkomen, hangt vooral af van de uitslag van de Congresverkiezingen. Als de Republikeinen dan flinke winst boeken in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat, neemt de dreiging toe dat het impeachment-onderzoek een gevaarlijke wending neemt.

Daarbij komt dat Clintons kwelgeest Starr nog steeds druk bezig is nieuw bewijsmateriaal te verzamelen voor de impeachment-procedure. Als hij erin slaagt aan te tonen dat de Clintons inderdaad geknoeid hebben in de Whitewater-zaak, zou het scenario van Kissinger wel eens werkelijkheid kunnen worden.

Vooralsnog is Clintons geslaagde bemiddelingspoging een lelijke tegenvaller voor de Republikeinen, die aanvankelijk de Lewinsky-affaire en de geloofwaardigheid van Clinton tot inzet wilden maken van de verkiezingen.

Het geeft extra munitie aan de Democraten die van de Congresverkiezingen een referendum willen maken over de vraag of de Lewinsky-affaire wel een impeachment-procedure waard is. Maar waarschijnlijk zal het de ultra-conservatieven in de Republikeinse partij alleen maar aanmoedigen de jacht op hem met des te meer ijver voort te zetten.

Dat buitenlandse leiders kennelijk nog zaken willen doen met Clinton, is voor hen niet een teken dat de Amerikanen de Lewinsky-zaak misschien overdrijven. Voor hen is het slechts een bewijs van het grenzeloze cynisme en gebrek aan zeden in de politiek, waarvan zij Clinton de belichaming vinden.

Bert Lanting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden