Akkoord Bali: klimaatpact in 2009

Op Bali is toch nog een akkoord bereikt op de klimaattop. Alle deelnemers onderschreven een ‘routekaart’ voor een pact in 2009.

Van onze correspondent Michel Maas

Na uiterst dramatische onderhandelingen en emotionele oproepen van afgevaardigden, sprak de Amerikaanse delegatieleidster Paula Dobriansky zaterdag het verlossende woord: ook de VS stemmen in met de slottekst van de klimaattop op Bali. Het Amerikaanse 'ja' betekende een enorme opluchting, na dagen van uiterst dramatische en emotionele onderhandelingen.

Alle landen hebben zich nu op Bali gecommitteerd aan een 'roadmap': een stuk waarin de principes zijn vastgelegd waarmee de gezamenlijke landen de opwarming van de aarde willen tegengaan. Die principes zullen de komende twee jaar worden uitgewerkt. Besloten is dat uiterlijk 2009 een verdrag zal worden ondertekend waarin alle landen bindende afspraken maken over onder meer de uitstoot van kooldioxyde (CO2), ontbossing, de uitwisseling van schone technologieën en hulp voor ontwikkelingslanden bij de bestrijding van de gevolgen van de klimaatverandering.

Geen cijfers
Lang zag het ernaar uit dat de top op Bali zonder een overeenkomst zou worden afgesloten. De Verenigde Staten weigerden vierkant zich vast te leggen op alles wat op een verplichting leek. Vooral cijfers mochten niet in de tekst. In de ontwerp-tekst stond dat de geïndustrialiseerde landen in 2020 hun CO2-uitstoot met 25 tot 40 procent zouden terugbrengen. Er zat geen millimeter beweging in de onderhandelingen, en luttele minuten vóórdat de Amerikanen overstag gingen gaven zij nog te kennen dat zij de tekst niet zouden accepteren.

Op dat moment stonden enkele gedelegeerden op en hielden gloedvolle, emotionele pleidooien vóór een akkoord. Niet minder dan het voortbestaan van de aarde staat immers op het spel. Vooral de minister van milieu van Zuid-Afrika, Martinus van Schalkwijk legde de VS het vuur na aan de schenen. 'Jullie hebben geen enkel excuus om hier niet mee te doen.'

Morele druk
De grote eensgezindheid van ontwikkelingslanden èn van de EU, en de enorme morele druk, ook van de publieke opinie buiten de conferentie, hebben de Verenigde Staten ten slotte over de streep geduwd.

De VS-onderhandelaars hadden op dat moment overigens al een beetje hun zin gekregen. De gewraakte percentages zijn uit de slottekst geschrapt. Volgens sommige milieu-organisaties is het akkoord daardoor danig verzwakt, maar volgens de meeste onderhandelaars staan de percentages er nog altijd in, zij het nu tussen de regels.

Tot hen behoort ook de Nederlandse minister Jacqueline Cramer: 'Het principe staat overeind. In de tekst staat dat wat wij moeten bereiken gebaseerd moet zijn op de bevindingen van de wetenschappers van het IPCC (International Panel for Climate Change, samen met Al Gore winnaar van de Nobelprijs voor de vrede). Als je het rapport van het IPCC leest, zie je dat die op deze percentages uitkomen, als je de opwarming van de aarde wilt beperken tot 2 graden Celsius.'

Het IPCC heeft een alarmerend rapport uitgebracht over de voortgaande opwarming van de aarde, die de komende decennia zal leiden tot verstoringen van het weer, overstromingen, heftige stormen, het smelten van de poolkappen en een dramatische stijging van de zeespiegel. De ondertekening betekent dat er nu een wereldwijd akkoord is bereikt over de principes waarmee de gezamenlijke landen deze opwarming van de aarde te lijf willen gaan.

In de komende twee jaar zullen die principes verder worden uitgewerkt, en uiterlijk in 2009 moet er een akkoord liggen waarin alle landen bindende afspraken zullen maken. Dat akkoord wordt een vervolg op het 'protocol van Kyoto', waar de geïndustrialiseerde landen in 1997 hebben afgespoken voor 2012 hun CO2-uitstoot met 8 procent te verminderen. De Verenigde Staten zijn het enige ontwikkelde land dat dat akkoord niet heeft ondertekend.

'Doorbraak'
De voorzitter van de conferentie in Bali, de Indonesische minister van milieu Rachmat Witoelar, noemde het zaterdag bereikt akkoord een 'doorbraak'. Zijn mening wordt door bijna iedereen gedeeld, ondanks het water dat bij de wijn is gedaan. Donald Pols, waarnemer namens het Wereldnatuurfonds op Bali, zegt: “In Bali is het tijdperk van práten over klimaatverandering afgelopen, en het tijdperk van handelen aangebroken.”

Ook minister Cramer is uitermate opgetogen over het resultaat van Bali: 'De hele wereld heeft zich gecommitteerd om dit probleem nu écht te gaan aanpakken. Dat is nog nooit eerder gebeurd. Zij doet dit op basis van een moreel appèl, een noodkreet: “als wij nu geen beslissing nemen kan ik mijzelf in de spiegel niet meer in de ogen kijken”. Wij mogen onze handen dichtknijpen met dit resultaat.'

Een activist van Greenpeace - verkleed als ijsbeer - draagt een Indonesisch kindje op het strand van Bali, waar zaterdag alsnog een klimaatakkoord werd bereikt. (AFP) Beeld AFP
Een activist van Greenpeace - verkleed als ijsbeer - draagt een Indonesisch kindje op het strand van Bali, waar zaterdag alsnog een klimaatakkoord werd bereikt. (AFP)Beeld AFP

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden