Akashi bevestigt falen VN in Bosnië

Yasushi Akashi, de voormalige speciale vertegenwoordiger voor de Verenigde Naties in Joegoslavië, demonstreerde donderdag voor een Franse onderzoekscommissie nogmaals de onmacht die het VN-optreden op de Balkan lange tijd heeft gekenmerkt....

Van onze correspondent Martin Sommer

Akashi was de hoogste civiele VN-vertegenwoordiger in ex-Joegoslavië toen 'het zogenaamde veilige gebied' Srebrenica in juli 1995 viel, waarna de Bosnische Serviërs zevenduizend Moslims zouden hebben vermoord. De vragen van de commissie die de val van Srebrenica onderzoekt, liet Akashi beleefd glimlachend over zich komen. Daardoor kwam zijn verbittering over de voldongen feiten waarop de VN telkenmale het antwoord moest schuldig blijven des te scherper uit.

De oorlogvoerende partijen hielden zich niet aan de afspraken. De internationale gemeenschap stelde aanhoudend eisen, terwijl daarvoor de middelen ontbraken. Akashi herinnerde eraan dat VN-secretaris Pérez de Cuéllar al in 1991 had gewaarschuwd voor 'de premature en selectieve erkenning van Kroatië en Bosnië'.

Akashi bleef erbij dat de VN alleen effectief kunnen opereren wanneer ze weigeren partij te kiezen. 'Die onpartijdigheid, en niet hun wapens, maakt de VN geloofwaardig.' Hij vond het moeilijk 'een schuldige aan te wijzen'. Daarbij wees hij op de 'etnische zuiveringen' door de Bosnische Moslims, die doorgaans als de slachtoffers worden beschouwd.

Het lesje VN-geopolitiek van Akashi werd door het publiek op joelgeluiden onthaald. Médecins Sans Frontières - die dit onderzoek heeft afgedwongen - beschouwt Akashi, net als generaal Janvier, als een van de 'bad guys' in de Srebrenica-crisis.

Akashi was degene die sinds mei 1995 een hardere aanpak van de Bosnische Serviërs had tegengehouden. Hij had de mogelijkheid van luchtaanvallen drastisch ingeperkt. En uiteindelijk had hij slechts één keer, op 11 juli, toegestaan dat er beperkte luchtaanvallen werden uitgevoerd op de Serviërs. Toen was Srebrenica feitelijk al ingenomen.

Commissielid Brana vroeg Akashi naar twee documenten waarin stond in dat de Servische generaal Mladic VN-generaal Janvier had voorgesteld de VN-gijzelaars vrij te laten in ruil voor het afzien van luchtaanvallen van VN-zijde. Akashi zei daar niet van op de hoogte te zijn.

Brana liet echter na Akashi te vragen naar diens eigen verslag aan het VN-hoofdkwartier van een gesprek dat hij op 17 juni 1995 met president Milosevic had gehad. 'Milosevic verklaarde dat president Chirac hem had gezegd dat president Clinton ermee instemde dat luchtaanvallen niet zouden plaatshebben als ze voor Chirac onacceptabel waren', schreef Akashi.

Médecins Sans Frontières beschouwt deze passage als een aanwijzing voor de veronderstelde overeenkomst tussen Fransen en Serviërs. Akashi werd er gisteren niet naar gevraagd. Hopelijk heeft de Nederlandse onderzoekscommissie voor Srebrenica van Oorlogsdocumentatie dat wel gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden