Nieuws Extreemrechts

AIVD: neonazi's nog ‘marginale groep’, anti-islamretoriek voert boventoon bij extreemrechts

Nieuwe vormen van rechts-extremisme maken opgang in Nederland. Zij zijn in de plaats gekomen van oude vormen, die tientallen jaren het rechts-extremistisch landschap bepaalden, zoals neonazisme, fascisme en antisemitisme. Dat staat in een publicatie van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst.

Demonstranten van Pegida in 2016 bij een actie in Amsterdam tegen ‘islamisering van Europa’. Beeld ANP

Neonazi’s vormen nog slechts een ‘marginale groep’, volgens het rapport. Het anti-islamgedachtegoed voert tegenwoordig de boventoon. De personen die zich aangetrokken voelen tot de anti-islamretoriek hebben meestal geen historie in het rechts-extremisme. Antisemitisme en Hitlerverheerlijking komen daarom niet veel voor.

Fulmineren tegen de islam wordt vaak gecombineerd met ideeën over de nationale identiteit, aldus de AIVD. Zo is het behoud van Zwarte Piet een jaarlijks terugkerend thema. Ook leeft binnen de anti-islamgroep een sterk tegen de overheid gericht sentiment. De overheid en de Europese Unie worden gezien als boosdoeners die de opkomst van de islam in Nederland mogelijk hebben gemaakt.

Erkenbrand

Onderdeel van de trend is de vanuit de VS overgewaaide alt-rightvisie (alternative right). Die wordt met name uitgedragen door Studiegenootschap Erkenbrand, dat probeert het rechts-extremistische gedachtegoed in een meer intellectuele vorm te gieten. Ras staat centraal bij Erkenbrand, dat streeft naar een blanke etnostaat.

Door het gebruik van sociale media is er steeds meer ‘ongeorganiseerd’ rechts-extremisme, in plaats van min of meer afgebakende groepen met een duidelijke leiding, zoals voorheen. Extreemrechtse individuen kunnen makkelijk hun stem laten horen.

Na een periode van neergang ziet de AIVD sinds 2014-’15 een lichte opleving van het rechts-extremisme in Nederland. Rechts-extremisten gaan zelden over tot geweld, maar vaker dan voorheen doen ze uitspraken die geweld aanmoedigen en verheerlijken, met name tegen moslims en de overheid. De AIVD maakt zich zorgen over het klimaat dat in Nederland ontstaat.

Gewelddadig taalgebruik

Het (online) taalgebruik wordt gewelddadiger en de fascinatie voor wapens is groot. Dat duidt echter ‘niet direct op de bereidheid de daad bij het woord te voegen’. Opmerkelijk is verder dat de rechts-extremistische scene, voorheen een mannenbolwerk, steeds meer vrouwen aantrekt.

Rechts-extremisten zoeken vaker de confrontatie op met links-extremisten. Daarbij lijkt die laatste groep nog altijd eerder bereid om geweld te gebruiken, concludeert de AIVD.

Alt-right in Nederland: Hoe Erkenbrand zich opmaakt voor de strijd om een blanke natie

Een extreemrechtse groepering waarvan een groot aantal leden hoger opgeleid is, hebben we in Nederland lang niet gezien. Opvallend, vindt ook de AIVD. Wat is Erkenbrand, waar staat het voor en wie zijn de mensen erachter?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.