AIVD-infiltrant onthult actieverleden

AMSTERDAM Een AIVD-agent infiltreerde jarenlang in extreem-linkse organisaties door zich voor te doen als journalist van onder meer het dagblad Trouw. De SP en de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) eisen opheldering.

De gewezen agent, Paul Kraaijer (50), klapte het afgelopen weekeinde in DeTelegraaf en Nieuwsuur uit de school over de bijna 25 jaar dat hij voor de inlichtingendiensten AIVD en (voorganger) BVD infiltreerde in extreem-linkse organisaties.


Kraaijer, die tot voor kort verscheidene weblogs bijhield, gaf zich bij zijn inlichtingenwerk veelvuldig uit voor journalist. Door te zeggen dat hij een artikel schreef voor Trouw, kreeg hij in 2003 toegang tot antiglobalisten bij de G8-top in het Franse Evian. Tegenover andere contacten stelde hij zich voor als freelancer.


De journalistenvakbond NVJ eist opheldering van minister Donner van Binnenlanse Zaken. 'Als dit klopt, heeft de AIVD de journalistiek grote schade berokkend', zegt NVJ-secretaris Thomas Bruning. 'Wij willen niet dat de journalistiek wordt gebruikt als dekmantel van een overheidsorganisatie om aan informatie te komen. Onze objectiviteit en onafhankelijkheid komen daarmee in het geding.'


Willem Schoonen, hoofdredacteur van Trouw, neemt de zaak aanzienlijk minder hoog op. 'Ik ken dit verhaal niet en vind er voorlopig niets van.'


Onder het mom van een 'reportageverhaal' won Kraaijer het vertrouwen van Peter Janssen, die bekend werd als 'vegan streaker' toen hij in 2008 in een televisieshow van Paul de Leeuw bijna naakt het podium op rende om aandacht te vragen voor dierenleed.


Vlak voordat Janssen in 2009 werd opgepakt en veroordeeld voor het bevrijden van nertsen, deed Kraaijer hem een door de AIVD geprepareerde laptop cadeau. Gerard Spong, advocaat van Janssen, overweegt heropening van het proces te vragen. 'Aangezien deze infiltrant erg 'close' was met mijn cliënt en hem ook nog een laptop vol afluisterapparatuur cadeau heeft gedaan, is er mogelijk sprake van uitlokking.'


De onthullingen van Kraaijer, die zijn spionagecarrière vorig jaar beëindigde, geven een inkijkje in de manier waarop de geheime dienst extreem-linkse organisaties in de gaten houdt. Zo zegt Kraaijer dat de afdeling van de Antifascistische Actie (AFA) die hij in 1993 oprichtte vanuit zijn huis in Zwolle, volledig onder controle stond van de toenmalige BVD.


Omdat Kraaijer in z'n AFA-tijd mogelijk gewelddadige acties heeft uitgelokt, wil SP-Tweede Kamerlid Ronald van Raak dat de Commissie van Toezicht voor Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten het optreden van de (BVD) AIVD in deze zaak onderzoekt.


Kraaijer klom op tot landelijk woordvoerder van de AFA. In het toenmalige actualiteitenprogramma Reporter mocht hij vertellen over de bedreigingen die hij ontving uit extreem-rechtse hoek. Niemand verdacht de bevlogen Kraaijer van een dubbelrol, blijkt uit een typering over hem in 1997 in het linkse actieblad Ravage: 'Paul is een mens, gesneden uit het juiste hout.'


Na zijn AFA-tijd infiltreerde Kraaijer bij het Kurdistan Informatie Centrum in Amsterdam. In 2002 schreef hij in Trouw een opiniestuk over de Koerdische vrijheidsstrijd. Hij ondertekende als 'oud-medewerker van het tijdschrift Kurdistan', het inmiddels opgeheven huisblad van het Kurdistan Informatie Centrum.


In zijn laatste jaren als spion sloot Kraaijer zich aan bij de Anti Dierproeven Coalitie (ADC). Een 'betrouwbare vrijwilliger, die altijd bij demonstraties kwam', zegt ADC-voorman Robert Molenaar. Geen nieuwsgierige man, overigens. 'Hij was vooral zelf aan het woord, stelde weinig vragen.'


In augustus 2010 emigreerde Kraaijer naar Suriname, en verliet de AIVD. Hij werkte tot voor kort in Paramaribo als vaste medewerker van het Surinaamse opinieblad Parbode en was hoofdredacteur van de website SuperSuriname. Bij beide is hij dit weekend ontslagen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden