nieuws

AIVD: extreemrechts bereikt groter publiek, kans op terroristische aanslag

De coronapandemie en het anti-overheidsgevoel hebben het extremisme in Nederland een extra voedingsbodem gegeven. Een radicale groep van enkele tientallen personen is bereid tot intimidatie en geweld, zo signaleert inlichtingendienst AIVD in het jaarverslag over 2020.

Onderzoek door de technische recherche bij een coronateststraat in Bovenkarspel, waar begin maart een explosief afging. Beeld ANP
Onderzoek door de technische recherche bij een coronateststraat in Bovenkarspel, waar begin maart een explosief afging.Beeld ANP

Vooral rechts-extremistische groepen krijgen meer voet aan de grond bij publieke protesten en extreem-rechtse ideeën bereiken een groter publiek, aldus de AIVD. De dienst noemt een terroristische aanslag door rechts-extremisten in Nederland inmiddels een mogelijkheid.

De AIVD constateert dat de boosheid van sommige actievoerders zich richt op de ‘elite’, ambtenaren, medici, wetenschappers en journalisten. Door desinformatie en complottheorieën wordt het wantrouwen verder aangewakkerd. ‘Een kleine groep actievoerders leeft, beïnvloed daardoor, inmiddels in hun eigen werkelijkheid.’ Die groep is ook bereid om over te gaan tot intimidatie en geweld. Zo werden wetenschappers en agenten thuis bezocht en zijn hun adressen online gezet. Politici en GGD-medewerkers zijn bedreigd. In onder meer Breda, Bovenkarspel en in Amsterdam werden teststraten of spullen van de GGD vernield. In Bovenkarspel ontplofte een metalen pijp.

De AIVD onderscheidt hierbij ‘denkers’ en ‘doeners’. ‘De denkers zijn veelal hogeropgeleid, en in hun publicaties of vanachter hun podcastmicrofoon delen ze antidemocratische ideeën met een steeds grotere groep volgers.’ De AIVD licht niet toe wie deze denkers zijn. Ze zijn volgens de dienst vooral zichtbaar op internetfora en zoeken nadrukkelijk contact met internationale geestverwanten. De doeners leggen zich toe op acties in het publieke domein. Ook zij zoeken gelijkgestemden op.

Op Urk werd op 23 januari, na het ingaan van de avondklok, een coronateststraat in brand gestoken. Beeld AP
Op Urk werd op 23 januari, na het ingaan van de avondklok, een coronateststraat in brand gestoken.Beeld AP

Alt-right

Ook het rechts-extremisme probeert via intellectuele uitingen en anti-overheidssentiment voet aan de grond te krijgen. De AIVD waarschuwt voor het ‘alt-rightgedachtegoed’, een mengelmoes van complottheorieën, opvattingen over blanke suprematie en fascistische, nationaal-socialistische en conservatief-christelijke denkbeelden. Links-extremisme is volgens de AIVD vooral activistisch van aard, al zijn er voorbeelden waarbij protesten uit de hand liepen en leidden tot vernielingen en brandstichting. Jihadistisch terrorisme blijft de grootste dreiging voor de Nederlandse samenleving.

Rusland en China

De dreiging van digitale spionage en buitenlandse beïnvloeding blijft onverminderd groot. Volgens de AIVD heeft Rusland een lek in Citrix-software, een programma waarmee mensen op afstand verbinding kunnen maken met de interne systemen van hun werkgever, op grote schaal misbruikt. Citrix is populair bij overheidsinstanties. Duizenden bedrijven en overheden werden gehackt of anderszins door het lek geraakt. Door het thuiswerken kregen statelijke spionagegroepen meer aanvalsmogelijkheden.

China blijft proberen kennis en inlichtingen te stelen. Chinese hackers zijn geïnteresseerd in de telecomsector, biofarmaceutica en de biotechnologie. Volgens AIVD-hoofd Erik Akerboom neemt het ‘offensieve karakter’ van de spionage uit Rusland, China en Iran ‘eerder toe dan af’. Hackers uit Noord-Korea slaagden er in 2020 in om toe te slaan in Nederland, en Iraanse hackers probeerden al intellectueel eigendom te stelen van Nederlandse universiteiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden