Aimabele tussenpaus neemt op kousenvoeten afscheid van Den Haag

Het was zijn droom om ooit in het Torentje te komen. Nu verlaat ex-VVD-leider Hans Dijkstal de politiek op kousenvoeten....

'IK GA stilletjes weg uit de Tweede Kamer', zei Hans Dijkstal een week geleden. Gisteren diende hij zijn ontslagbrief in. Toen hij op weg naar huis het Binnenhof af fietste, wierp hij een laatste blik op het Torentje. Zijn droom om daar ooit te kunnen zetelen, is definitief vervlogen.

Hij was een tussenpaus toen Frits Bolkestein zijn vertrouweling, oud-minister en het oliemannetje van het eerste paarse kabinet, in 1998 aanwees als opvolger. De VVD zat in de lift, had met Bolkestein goede verkiezingen gemaakt. De VVD bleef het met Dijkstal goed doen in de opiniepeilingen, zo goed zelfs dat hij zich al snel geen tussenpaus meer noemde.

Kiezers vertrouwden hem, noemden hem plezierig en aimabel en hadden meer met hem op dan met zijn grootste concurrent, PvdA'er Ad Melkert. Zij voerden tot enkele maanden voor de verkiezingen de strijd om het Torentje.

Totdat hun echte concurrent zich aandiende in de persoon van Pim Fortuyn, die de onvrede wist te mobiliseren en de kiezers razendsnel voor zich won.

In de VVD-achterban werd het met lede ogen aangezien. De onvrede over Dijkstals optreden, zijn softe en te liberale opvattingen groeide. VVD'ers eisten dat hij zich scherp zou afzetten tegen Paars, dat hij het dus zou opnemen voor de autobezitter, een strenger asielbeleid zou bepleiten en een repressiever veiligheidsbeleid.

Maar Dijkstal liet zich niet opjutten. Niet door zijn achterban, niet door de peilingen en niet door Fortuyn. Hij weigerde zichzelf geweld aan te doen. De kiezers zouden dat begrijpen en waarderen, dacht hij. Maar de kiezers keerden niet terug en de VVD werd de derde partij van het land. Dijkstal wist toen dat zijn rol was uitgespeeld.

Even leek het er op dat de nieuwe VVD-leider Gerrit Zalm hem een baantje in het kabinet had beloofd. Maar zelfs als er al een belofte was gedaan, kon Zalm die geen gestand doen. Net als de gevallen PvdA-leider Melkert bleek Dijkstal de exponent van een voorbije tijd, van de verafschuwde paarse coalities.

'De uitzonderlijke gebeurtenissen tijdens en na de verkiezingscampagne, de bijzondere verkiezingsuitslag, de veranderingen binnen de VVD en het verloop van de formatie, hebben voor een situatie gezorgd waarin het voor mij niet meer mogelijk is om effectief als volksvertegenwoordiger te werken', liet Dijkstal gisteren weten.

Het past bij zijn aard het Binnenhof stilletjes te verlaten. Anders dan zijn imago doet vermoeden, was Dijkstal namelijk altijd al wars van spektakel en uiterlijk vertoon.

Dagelijks worstelt hij nu met de vraag waarom de kiezers hem opeens in de steek lieten. Eerder noemde hij kiezers 'verwende diva's' en daarin is, wat hem betreft, geen verandering gekomen.

Meer over