Aids maakt in Zuidelijk Afrika elke dag vijfduizend slachtoffers

Meer dan vijfduizend doden per dag. Vier miljoen nieuwe gevallen elk jaar. Een gemiddelde levensverwachting die tuimelt van 64 naar 47 jaar....

Van onze correspondent

Hans Moleman

JOHANNESBURG

Was het een hongersnood geweest of een overstroming, dan waren de grootscheepse hulpacties vast al op gang gekomen. Maar aids is een sluipende ramp, die zelfs door de slachtoffers zelf liefst zo lang mogelijk wordt ontkend. De 'magerheidsziekte' wordt aids veelal genoemd in Zuid-Afrika.

'Het is schrikbarend om te zien hoeveel mensen, jongeren voorop, hun kop nog steeds in het zand steken', zegt een dokter met een praktijk in een van de grootste risicogebieden. 'Ze doen net alsof aids hen niet kan raken.'

In Botswana, Malawi, Kenia, Mozambique, Namibië, Rwanda, Zambia en Zimbabwe is al een op de tien mensen besmet, of meer. Botswana, waar een kwart van de volwassen bevolking is aangetast, voert de ranglijst aan. Zuid-Afrika, het welvarendste land in de regio, is zijn achterstand snel aan het inhalen. Van de ruim veertig miljoen inwoners hebben er inmiddels ruim drie miljoen aids, en elk jaar komen er ruim een half miljoen bij.

Het is opvallend hoe lijdzaam de regeringen tot dusverre toezien hoe de ziekte om zich heen grijpt. Zuid-Afrika zette pas anderhalve maand geleden een nationale aidscampagne op, die volgens deskundigen nog steeds veel te zacht van aanpak is.

Voor de regeringspartij, het ANC van Nelson Mandela, lijkt het bijna een taboe te zijn.

Voor een veilig rijden-campagne zet het ministerie van Verkeer wel bloederige tv-spotjes in, vol lijken en autowrakken, maar in de veilig vrij-campagne is de gruwelijke dood door aids bijna onzichtbaar. In plaats daarvan is gekozen voor een stichtelijk woord, dat het ene oor in en het andere weer uitgaat.

'U heeft het recht uw leven te leiden zoals u wilt', sprak ANC-leider en vice-president Thabo Mbeki de natie toe bij het begin van de campagne. 'Maar ik doe een beroep op alle jonge mensen zo lang mogelijk af te zien van seks. Als je toch besluit seks te hebben, gebruik dan een condoom. Om dezelfde reden vraag ik mannen en vrouwen om elkaar trouw te blijven, en zo niet: gebruik een condoom.'

De ellende van de halfslachtige aanpak zal de komende jaren niet te overzien zijn, voorspelt de huisarts. 'Het is misschien grof om het zo te zeggen, maar voor veel jongeren hier op het platteland is seks een van de weinige mogelijkheden tot amusement. Ze rommelen er op los, alsof aids niet bestaat. Wie aids krijgt, doet zo lang mogelijk of er niets aan de hand is. Ik krijg ze hier in de kliniek. ''Aids, dokter, ik? Hoe komt u erbij''.'

En als ze bijna dood zijn, worden ze vaak aan hun lot overgelaten. 'De behandeling van terminale patiënten in de staatsziekenhuizen is vreselijk: de verpleegsters vinden dat de familie maar voor ze moet zorgen.' De komende jaren zal de ramp niet meer kunnen worden ontkend. In Zimbabwe zal in 2005 tweederde van alle ziekenhuisbedden bezet zijn door aidspatiënten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden