Aids-bestrijding is meer dan medicijnen alleen

In Wenen buigen experts zich over de aanpak van aids. Het besef dat het anders moet breekt door...

Ine Vanwesenbeeck

Deze week bezoeken ruim 25 duizend beleidsmakers en zorgprofessionals de 18de Internationale Aids Conferentie in Wenen. Daar zal het huidige internationale aidsbeleid ter discussie staan. Daar is steeds meer kritiek op want het leeuwendeel van het geld gaat naar behandeling (ontwikkelen en verstrekken van virusremmers), in plaats van naar preventie (voorlichting, onderwijs, bevorderen van veilige seks).

Natuurlijk is het fantastisch dat er virusremmers zijn die de symptomen bestrijden en mensen met hiv langer laten leven. Maar voor elke twee mensen met hiv die medicijnen krijgen, komen er vijf nieuwe hiv-geïnfecteerden bij.

Het huidige beleid heeft als resultaat dat miljoenen mensen alleen maar afhankelijker worden van medicijnen, terwijl er steeds minder energie wordt gestoken in het vermogen van mensen om hun eigen gezondheid te bevorderen. Daarnaast heeft aidsbestrijding in ontwikkelingslanden nu een aparte, geïsoleerde status gekregen die los lijkt te staan van het bredere thema ‘seksuele gezondheid en gezinsplanning’. Hele geldstromen, samenwerkingsprogramma’s en zorgketens richten zich uitsluitend op hiv/aids. Bijna een kwart van het ontwikkelingsgeld gaat naar hiv/aids, terwijl slechts 5 procent van de sterfgevallen aan de ziekte is toe te schrijven (cijfers 2007).

Zou aidsbestrijding binnen het bredere thema ‘seksuele gezondheid en gezinsplanning’ worden ingezet, dan slaan we vele vliegen in een klap: minder hiv-infecties, minder andere seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s), minder tiener- en onbedoelde zwangerschappen, waardoor minder onveilige abortussen en minder moedersterfte, minder seksueel geweld, meer meisjes die hun school kunnen afmaken, inkomen kunnen genereren, beter voor zichzelf en hun gezin kunnen zorgen, waardoor sterkere maatschappijen en economieën ontstaan.

Zestig procent van de nieuw geïnfecteerde volwassenen is vrouw en de helft van alle nieuwe geïnfecteerden is jonger dan 25 jaar. In sommige delen van Afrika zijn 75 procent van nieuw geïnfecteerde jongeren meisjes. In Azië is het percentage vrouwen met hiv verdubbeld. In het huidige beleid gaat de aandacht echter vooral naar andere risicogroepen: homoseksuele mannen, intraveneuze druggebruikers en sekswerkers.

Door dit beleid is het chronische tekort aan condooms nog even groot als altijd. Het is beschamend dat zowel mannen- als vrouwencondooms in veel gebieden nog steeds nauwelijks beschikbaar zijn, terwijl er wel grote vraag naar is.

Dat preventie werkt, bevestigt het vorige week verschenen UNAIDS Outlook Report 2010, dat spreekt over een ‘preventierevolutie’ onder jongeren in vijftien landen met de meeste hiv/aids infecties, waar het aantal nieuwe infecties beduidend afneemt door het later beginnen met seks en vaker condooms te gebruiken.

Hoe is deze situatie nu ontstaan? Seksuele rechten en vrouwenrechten zijn geen prioriteiten op de conservatieve agenda. Het is eenvoudiger om hiv te zien als een medisch probleem, dan als een sociaal en seksueel probleem. Daarnaast valt er meer geld te verdienen met technomedische programma’s dan met seksuele voorlichting, condooms of mensenrechten, zoals het recht op toegang tot seksuele gezondheidszorg.

Dit zien we ook in het in 2003 door Bush gelanceerde PEPFAR-programma (US President’s Emergency Plan for AIDS Relief). Van de 15 miljard dollar die in vijf jaar (2004-2008) aan aidsbestrijding was te besteden, ging slechts eenvijfde naar preventie. De aandacht voor infectie door seksueel contact was zeer beperkt, en in de meeste gevallen gericht op onthouding en huwelijkse trouw: de boegbeelden van het conservatieve Amerikaanse beleid. Deze benadering werkt echter niet, zo weten wij inmiddels.

Het besef dat het anders moet, dringt eindelijk door. Europese overheden en sinds Obama ook de VS, hebben zich opnieuw breed gecommitteerd aan family planning. Alle grote gezondheidsorganisaties hebben zich onlangs uitgesproken voor integratie van hiv/aids en seksuele en reproductieve gezondheidszorg. Ontwikkeling gericht op zelfoplossend vermogen is wenselijker dan het kweken van afhankelijkheid van (westers) medisch ingrijpen. Hopelijk wordt Wenen een keerpunt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden