Ah, die heerlijk lange onderwijsvakantie

De vakantie is het grote onderwijsvoordeel. De docent ruilt inkomen voor vrije tijd. Of is dat maar schijn?

Ferry Haan

De zomervakantie is begonnen. Als er nu één groot voordeel is aan mijn overstap naar het onderwijs, dan is het de vrije tijd die er ineens bijkomt. Hoewel, in het eerste jaar eet de docentenopleiding de bulk van mijn vakantieweken op. Maar wanneer deze is afgerond, dan wacht de ultieme beloning: Zeven nutteloze weken hangen rond het huis en op de camping. Heerlijk.

Ruil
Elke werkkracht in het onderwijs beaamt dat de vakanties bij de grote voordelen horen van het onderwijs. Dat docenten misschien meer vakantie hebben dan goed voor ze is, hoor ik nergens. Toch zou dat economisch gezien zomaar het geval kunnen zijn.
Een werknemer ruilt vrije tijd voor arbeid, zo leren alle economische modellen. Hoe meer vrije tijd er wordt opgegeven, hoe meer beloning de werknemer ontvangt. Dit zegt niets over de hoogte van de beloning. Een arbeider in China ruilt veel meer tijd, voor veel minder loon, dan een bankdirecteur in Europa. Het principe is echter des te minder vrije tijd, des te hoger is het inkomen.

Nadeel
Tegenover de zeer gewaardeerde vrije tijd in het onderwijs, staat dus automatisch meteen het grote nadeel, de karige beloning. Economisch hartstikke logisch. Toch is er één grote klacht binnen de schoolmuren: de relatief gebrekkige verdiensten die een leerkracht aan zijn inspanningen over houdt. De beloning van docenten is de afgelopen decennia ook flink achtergebleven op de beloning van vergelijkbare beroepen. De econome Henriëtte Maassen van den Brink schreef in het blad ESB dat deze achterstand voor docenten inmiddels bijna 25 procent beloopt. Een universitair geschoolde docent kan dus gemiddeld flink meer verdienen, wanneer hij naar een andere baan overstapt.

Minder vakantie
Hij levert dan echter ook meteen veel vrije tijd in. Ik zou graag een berekening zien waarbij de beloningsverschillen gecorrigeerd worden voor de extra vrije tijd die een docent heeft. Maassen van den Brink pleit voor het verhogen van de beloning van docenten om meer kwaliteit aan te trekken voor de klas. Daar kan niemand tegen zijn. Ik krijg ook graag meer geld voor mijn inspanningen. Bij mijn overstap naar het onderwijs heb ik een paar honderd euro per maand ingeleverd. Ik krijg daar flink meer vrije tijd voor terug (tenminste, wanneer mijn opleiding is afgerond).

Eerlijk oversteken
Wat ik telkens mis in de roep vanuit het onderwijs voor een hoger beloning, is het gelijk oversteken. Wanneer de beloning omhoog gaat, dan zou er ook vrije tijd ingeleverd kunnen worden. Idealiter is deze ruil heel individueel. Wanneer iemand veel waarde hecht aan vrije tijd, dan blijft de situatie zoals die is. Moet de beloning omhoog, dan zou er ook vrije tijd ingeleverd kunnen worden.

Een dergelijk systeem zou ook prettig zijn in het bedrijfsleven. Ik maak me sterk dat er veel werknemers zijn die graag minder zouden werken, maar dat nu niet voor elkaar krijgen. Een recht om vrije tijd te ruilen voor inkomen en omgekeerd, zou economisch gezien de welvaart in Nederland flink verbeteren. Ik weet wel dat er allemaal haken en ogen aan zitten. Want hoe zit het met het pensioen? Dat lijken mij details die op te lossen zijn.

Pinda's
If you pay peanuts, you get monkey’s’, zeggen de Amerikanen. Ze hebben natuurlijk gelijk. Veel goede docenten die elders meer kunnen verdienen, zullen vertrekken. De apen blijven over voor de klas. Hierbij wordt echter vergeten dat ook slimme apen misschien heel tevreden zijn met hun lange vakantie. Elke overstap naar een andere baan, levert bijvoorbeeld meteen problemen op met de opvang van de kinderen, die dezelfde lange onderwijsvakanties hebben.

Doorwerken
Natuurlijk, weet ik dat veel docenten een flink deel van hun vakantie besteden aan schoolwerkzaamheden. Dat doe ik ook. De laatste week van de vakantie gaat op aan de voorbereiding van het schooljaar. Door het jaar heen gaat veel vakantietijd op aan nakijkwerk en het voorbereiden van lessen. Tijdens de vakantie wordt vakliteratuur bijgehouden en staat het hoofd nooit stil.

Het lijkt mij wenselijk om dit werkdeel van de vakanties van docenten eens te definiëren, te benoemen en te belonen. Misschien is het verschil tussen de vakanties van docenten en gewone werknemers inderdaad veel kleiner dan het lijkt. Wanneer dat het geval is, en docenten dus helemaal niet zoveel vrije tijd hebben geruild, dan lijkt het mij zaak om docenten meer ‘pinda’s’ te betalen. Wellicht dat hierdoor ook de slimme apen terug keren naar het onderwijs.

Deze aap gaat nu van een welverdiende vakantie genieten. Tot over een paar weken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden