Update

'Agressie Rusland grote bedreiging stabiliteit Europa'

De Russische expansiedrift in Oekraïne is de grootste bedreiging voor de veiligheid en stabiliteit in Europa sinds het einde van de Koude Oorlog. Dat zegt secretaris-generaal van de NAVO Anders Fogh Rasmussen vandaag in een toespraak, waarvan de tekst in handen is gekomen van persbureau AP.

Een Oekraïense officier controleert documenten bij de grensovergang met Rusland. Beeld ap

Volgens Rasmussen is de annexatie van de Krim door Rusland een goede 'wake up-call' voor de bondgenoten dat de aandacht meer moet worden gericht op problemen dichter bij huis.

De NAVO-chef noemt de annexatie illegaal en in strijd met de wet. Hij herhaalt in zijn toespraak nog eens dat de NAVO de samenwerking met Rusland bij het opruimen van het Syrische chemischewapenarsenaal heeft opgeschort. Daarnaast overweegt de NAVO militaire maatregelen om indien nodig op te kunnen treden tegen Rusland. Gedacht moet worden aan surveillancevluchten boven Polen en Roemenië en het vrijmaken van middelen voor de bescherming van het luchtruim boven Estland, Letland en Litouwen.

Russische paspoorten
Op de Krim zijn vandaag de eerste Russische paspoorten uitgegeven aan inwoners van het schiereiland. Volgens de Russische migratiedienst kan elke bewoner op de Krim een Russisch paspoort aanvragen, meldde persbureau Interfax.

Sinds dinsdag zijn alle bewoners op het schiereiland 'inwoners van de Russische Federatie' zei Konstantin Romodanovski van de migratiedienst. Hij liet daarbij wel weten dat er 'uitzonderingen' zijn, maar 'het is nog te vroeg om daarover te praten'.

Bewoners van de Krim krijgen een maand de tijd om bezwaar aan te tekenen tegen Russisch burgerschap. Wie geen bezwaar aantekent, wordt automatisch Russisch. Het Oekraïense paspoort moet dan bij de Oekraïense overheid worden ingeleverd, omdat het hebben van een dubbel paspoort verboden is.

Nieuwe sancties
De Europese Unie komt met nieuwe sancties tegen Rusland wegens de Russische annexatie van het Oekraïense schiereiland de Krim. Waarschijnlijk wordt de zwarte lijst uitgebreid met personen die betrokken waren bij militaire acties op en inlijving van de Krim.

Donderdag en vrijdag komen leiders van de EU in Brussel bijeen voor een voorjaarstop, waar zij de sancties zullen bespreken. Op de lijst staan al 21 Russische politici en militairen van wie de tegoeden in Europa zijn bevroren. De Russen zijn ook niet welkom in de Europese Unie. Zwaardere economische sancties houdt de EU liever achter de hand.

Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties reist deze week naar Oekraïne en Rusland om te praten over de Krim. Hij zal donderdag de Russische president Vladimir Poetin en minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken in Moskou spreken. In Oekraïne zal hij later de interim-regering in Kiev ontmoeten. Ban zal bij beide partijen aandringen op een 'vreedzame oplossing voor de crisis op de Krim'.

Defensiedeal
Duitsland heeft een defensiedeal met Rusland bevroren. Het gaat om een hypermoderne commandopost voor manoeuvres. Minister van Economische Zaken Sigmar Gabriel steekt een stokje voor de geplande export. De bewindsman vindt 'in de huidige situatie' dit soort defensiesamenwerking met het Kremlin niet aanvaardbaar. Het bedrijf Rheinmetall wilde het oefencentrum voor miljoenen euro's aan Moskou leveren. In Duitsland moet het ministerie van Economische Zaken toestemming geven voor de export van wapentuig en aanverwante goederen.

Een Oekraïense grenswacht nabij de Krim. Beeld reuters

Bevelhebber aangehouden
De Oekraïense regering eist dat de pro-Russische groeperingen de commandant vrijlaten. Als commandant Sergej Gajdoek en andere 'gijzelaars' niet wordt vrijgelaten, zal Kiev 'gepaste maatregelen' nemen, zo kondigde interimpresident Aleksandr Toertsjinov aan.
Volgens eerdere berichten had Gajdoek de basis in Sebastopol samen met 30 andere militairen verlaten, nadat hij enige tijd was vastgehouden door de activisten.

Eerder op de dag bestormden pro-Russische militieleden het hoofdkwartier van de Oekraïense marine in Sebastopol. Er werd uiteindelijk geen schot gelost en na enkele uren hadden de zogenoemde zelfverdedigingstroepen de basis in handen. De Oekraïense militairen pakten hun biezen en werden bij de poort van de basis opgewacht door hun familieleden. Er werden drie Russische vlaggen op het plein bij het hoofdkwartier geplaatst.

Ban Ki-moon, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, brengt een bezoek aan Rusland en Oekraïne. Hij zal de Russische president Poetin morgen ontmoeten en aandringen op een vreedzame oplossing voor de crisis.

'Oekraïense delegatie komt niet binnen'
De Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek wil dat zijn vice-premier en minister van Defensie vandaag nog naar de Krim vliegen 'om een oplossing te zoeken'. De premier van de Krim, Sergej Aksjonov, heeft echter al laten weten dat de Oekraïense delegatie de regio niet inkomt.

Een Oekraïënse marineofficier wordt naar buiten geleid door ongeïdentificeerde mannen (Russische zelfverdedigingstroepen volgens Poetin) die de marinebasis in Sebastopol hebben bestormd. Beeld reuters
Op het hoofdkwartier van de marinebasis in Sebastopol wappert nu de Russische vlag. Beeld reuters
Gewapende mannen bij de ingang van de Oekraïense marinebasis in Sebastopol. Beeld reuters

'Ze zijn niet gewenst op de Krim', zei Aksjonov tegen persbureau Interfax. 'Niemand zal ze binnenlaten. Ze zullen teruggestuurd worden.'

Rusland beschuldigt het Westen er vandaag van het verdrag van 1994, waarin de soevereiniteit van de Oekraïense grenzen wordt gegarandeerd, te hebben geschonden door vorige maand 'een coup d'état' te plegen in Kiev. Deze 'coup' leidde tot het vertrek van president Viktor Janoekovitsj.

De Oekraïense nationale veiligheidsraad komt vandaag bijeen om een officiële verklaring op te stellen naar aanleiding van het gisteren getekende verdrag door Poetin. De overeenkomst met de autoriteiten op de Krim maakt de inlijving van het schiereiland door Rusland definitief.

Schietpartij in Simferopol
Gisteren waren er ook al ongeregeldheden bij een militaire basis in Simferopol, de hoofdstad van de Krim. Daar vond een schietpartij plaats waarbij een Oekraïense onderofficier werd gedood. Twee anderen raakten gewond. Premier Jatsenjoek sprak van 'een oorlogsmisdaad', hoewel nog niet duidelijk is of de Russen achter de schietpartij zitten. De mannen droegen ondefinieerbare uniforms. Pro-Russische autoriteiten stelden dat het slachtoffer lid was van lokale 'zelfverdedigingstroepen'.

De Oekraïense regering besloot na dit incident dat haar troepen op de Krim geoorloofd zijn om wapens te gebruiken.

'Oekraïense troepen blijven op de Krim'
Vandaag liet de Oekraïense minister van Defensie Igor Tenjoek tegenover journalisten weten dat hij niet van plan is om zijn Oekraïense troepen op het schiereiland terug te trekken. 'We blijven', zei hij in de wandelgangen van een bijeenkomst met zijn regering in Kiev.

De autoriteiten op de Krim hebben aangegeven dat alle Oekraïense militaire installaties op het schiereiland, inclusief de verschillende bases, nu illegaal zijn en dat de soldaten zich moeten terugtrekken. Veel soldaten hebben hier gehoor aan gegeven, maar enkele zijn nog altijd op de Krim gelegerd.

Inlijving Krim definitief
Rusland en de autoriteiten op de Krim tekenden gisteren een verdrag dat inlijving van de Krim door Rusland definitief maakt. Die stap volgde op het referendum van zondag, waarin een meerderheid van de inwoners van de Krim zich voor annexatie door Rusland uitsprak. Oekraïne en het Westen erkennen het referendum niet.

De Amerikaanse vicepresident Joe Biden sprak van 'landjepik'.
Het Witte Huis liet verder weten dat leiders van de G7 volgende week over de crisis op de Krim zullen overleggen in de marge van de top over nucleaire veiligheid in Den Haag.

Grootscheepse militaire oefeningen
Rusland trekt zich weinig aan van de kritiek uit het Westen. Vandaag houden Russische troepen grootschalige militaire oefeningen met straaljagers en bommenwerpers in het noordwesten van het land. Hoewel dit gebied niet grens aan Oekraïne leidt het wel tot vernieuwde spanningen tussen Rusland en de NAVO.

Beeld reuters
Oekraïense soldaten bij een militaire basis in Belbe, nabij Sebastopol. Beeld afp
Pro-Russische zelfverdedigingstroepen in Simferopol. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden