Agnes Jongerius: met pensioenakkoord maakte ze te veel vijanden

Een vrouw met haar op de tanden die tot het uiterste gaat om voor haar achterban het onderste uit de kan te halen. Dat was het beeld van Agnes Maria Jongerius toen zij dik zes jaar geleden voorzitter van de FNV werd. Maar sinds zij haar handtekening zette onder het pensioenakkoord, kon zij bij een deel van de achterban geen goed meer doen.

FNV-voorzitter Agnes Jongerius staat de pers te woord na afloop van een bijeenkomst in Dalfsen.Beeld anp

De meeste Nederlanders maakten in 2004 kennis met Agnes Jongerius (Utrecht, 1960). In dat jaar was ze als actiecoördinator van de FNV nauw betrokken bij de grootste vakbondsdemonstratie ooit in Nederland. Op 2 oktober 2004 verzamelden zich meer dan 250.000 mensen op het Amsterdamse Museumplein uit protest tegen de regeringsplannen om de mogelijkheden om vervroegd met pensioen te gaan te beperken.

De sociaal-economische historica Jongerius werd in mei 2005 voorzitter van de FNV. Met haar kreeg de FNV voor het eerst een vrouw aan het hoofd. Zij werkte toen al bijna 20 jaar voor de FNV en had zich bewezen als een kei van een onderhandelaar. Jongerius groeide in haar rol, naarmate onderhandelingen zwaarder werden. Soms stampvoetend, soms met emotionele woedeuitbarstingen. Die waren doorgaans gemeend, maar toegegeven, soms gebruikte ze ze om de verhoudingen extra op scherp te zetten.

Ferme taal schuwde Jongerius niet. Menigeen zal zich het 'tuig van de richel' herinneren, waar zij in 2009 de werkgevers voor uitmaakte. Die lieten opeens verstek gaan bij onderhandelingen over het AOW-akkoord. De woorden gingen onbedoeld het hele land door, omdat er toevallig een camera en een open microfoon in de buurt waren.

Jongerius had al die kwaliteiten nodig bij de onderhandelingen voor een nieuw pensioenakkoord. Vanuit de bonden was er veel verzet tegen de pensioenplannen van het kabinet, met name tegen de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd naar 67 jaar. Jongerius opereerde in de onderhandelingen met het kabinet tussen twee vuren: de regering en haar eigen achterban.

De meer radicaal ingestelde achterban wilde dat Jongerius voet bij stuk zou houden: de pensioengerechtigde leeftijd mocht niet omhoog. Maar Jongerius koos voor de 'polder-lobby' - ook omdat ze zag dat er niet voldoende politieke steun was voor de opstelling van de vakbond. In 2009 leidde het gemor bij de achterban tegen de opstelling van de koepelorganisatie al tot de eerste geruchten dat Jongerius zou moeten opstappen. Het was duidelijk dat er ontevredenheid was bij de bonden over het boegbeeld van de FNV.

Jongerius ging in 2010 mee in het historische akkoord over de verhoging van de AOW-leeftijd naar 66 in het jaar 2020 en in haar voetspoor volgden de FNV-leden. Althans, zo leek het. Begin 2011 bleek dat er nog steeds veel verdeeldheid was binnen de vakbond. Met name FNV Bondgenoten onder leiding van Henk van der Kolk bleek veel bezwaren te hebben tegen het akkoord. Kritische leden van Bondgenoten schreven in mei 2011 een brief dat Jongerius niet hard genoeg onderhandeld zou hebben.

In de zomer van 2011 werd er opnieuw onderhandeld over het pensioenakkoord en Jongerius zei tegen de wens van FNV Bondgenoten weer ja. Daarop zeiden de twee grootste bonden van de FNV, bongenoten en AbvaKabo FNV, het vertrouwen in Jongerius op. Volgens hen ging Jongerius recht tegen de wens van de meeste FNV-leden in. De vertrouwensbreuk kon niet meer hersteld worden. Twee 'verkenners' werden gevraagd om een uitweg te vinden. Die vonden ze vandaag; er komt een nieuwe vakbeweging zonder de twee kemphanen Jongerius en Van der Kolk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden