Column

Afzijdigheid zal wereld niet minder chaotisch maken

Foto van de landing in Normandië tijdens de Tweede Wereldoorlog, 6 juni 1944. Beeld anp

In het boek Het complot tegen Amerika verslaat in 1940 'Amerika's internationale luchtvaartheld' Charles A. Lindbergh zittend president Franklin Delano Roosevelt. Zijn succes was te danken aan een pleidooi voor strikte afzijdigheid van 'de oorlog van Europa'. Een boodschap die er goed inging bij de Amerikanen die 'hunkerden naar normaliteit', na hun Grote Depressie en na het sneuvelen van veertigduizend landgenoten in de vorige Grote Europese Oorlog.

We weten dat het anders liep dan Philip Roth in zijn meeslepende roman uit 2004 beschreef. Gelukkig koos Amerika destijds niet voor afzijdigheid. Roosevelt won in 1940 zijn derde termijn. Weliswaar met de belofte de VS buiten de Europese oorlog te houden, maar dat weerhield hem er niet van Engeland materieel te steunen. In eigen land een verre van onomstreden lijn.

Het machtige America First Committee voerde campagne voor afzijdigheid. Het opvoeren van de grensbewaking zou volstaan om het homeland veilig te houden. Het werd daarin gesteund door liefst 800 duizend betalende leden, onder wie de latere presidenten Ford en Kennedy, Walt Disney en dus Charles A. Lindbergh. Eind 1941 fulmineerde Lindbergh, aangekondigd als 'onze volgende president', nog tegen de 'oorlogsstokers'. Met hun aanval op Pearl Harbor maakten de Japanners in december van dat jaar aan deze discussie een einde. De rest is geschiedenis.

Ik moest hieraan denken bij het zien van de vluchtelingen die bij de Grieks-Macedonische grens stuitten op een muur van zwaarbewapende politiemensen. Beelden van baby's die over de politieschilden werden gehesen, van doodsbange kinderen en bloedende vaders. Na zeven slopende magere jaren heeft Europa genoeg aan zichzelf. Dat uit zich in een roep om hekken zo hoog dat er geen problemen meer overheen kunnen.

Hoe menselijk ook, als samenleving kunnen we het ons niet veroorloven de kop zo in het zand te steken. Het vluchtelingenprobleem gaat niet weg door het te negeren. Dat onze omgang met vluchtelingen beter kan en moet, was uitgebreid in deze krant te lezen. Nee, de grenzen kunnen niet helemaal open. Maar ja, het kan allemaal wel een stuk intelligenter. Zelfs Geert Wilders kan er niet omheen dat 'meer Europa' onderdeel is van vrijwel elke stap vooruit.

Ook de 'opvang in de regio' kost Europees geld en vereist verdergaande Europese samenwerking, wil het meer zijn dan een handig politiek frame voor het dichthouden van de grenzen. Allemaal dingen waarover we het VVD-kamerlid Malik Azmani nog niet hebben gehoord.

Eén aspect, het meest fundamentele, miste ik in veel beschouwingen. De vraag hoe in landen als Syrië, Afghanistan en Irak de stabiliteit te vergroten? Onder aanvoering van president Obama, en tot opluchting van velen, mijzelf incluis, is een uitweg gevonden uit Afghanistan en Irak. De rode lijn die Obama trok voor de inzet van chemische wapens in Syrië werd geruisloos overschreden. Obama heeft gebroken met de interventiepolitiek van zijn voorgangers: zoon Bush in Irak en Afghanistan, Clinton in Servië, vader Bush in Koeweit.

De luchtaanvallen op IS laten echter zien dat de grenzen van het isolationisme zijn bereikt. De hardnekkige weerstand van IS, de wederopstanding van de Taliban en het recente offensief van de rebellen in Oekraïne tonen dat meer betrokkenheid nodig is. Daarbij denk ik niet aan westerse soldaten in de woestijn, wel aan meer financi-ele en materiële steun voor de goedwillenden. Ik denk aan het niet langer bombarderen van Koerdische stellingen door Turkije. Ik denk aan een gezamenlijke strategie van VS en EU.

Dit is geen gemakkelijke boodschap voor een bevolking die hunkert naar normaliteit, na jaren van economische recessie en met de herinnering aan de ruim achtduizend landgenoten die voor een weinig tastbaar resultaat in de woestijn stierven nog vers in het geheugen. De verleiding van afzijdigheid is groot. In een onbeheersbare en chaotische wereld lijkt afzijdigheid de enige verstandige weg: zonder controle over het stuur moet je de weg niet opgaan.

Maar afzijdigheid zal de wereld niet minder chaotisch maken. En chaos respecteert geen grenzen. Juist in deze meest chaotische tijden kunnen onze diepst gevoelde waardes een anker bieden. Zoals betrokkenheid bij families die hun leven willen riskeren voor een veilig leven, liefst in eigen land. Ons van hen afwenden tast precies dat aan waar eerdere generaties zo hard voor hebben gevochten, dat waar we terecht zo trots op zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden