Afzeggen China-missie laat ondernemers koud

Keiharde opdrachten leveren ze meestal niet op, de handelsmissies die het ministerie van Economische Zaken naar verre oorden organiseert. De schade van de afgezegde trip naar China 'in harde pecunia' uitdrukken, zoals een zegsman van het industrieconcern Stork het verwoordt, is moeilijk, maar missies hebben wel degelijk nut....

Van onze verslaggever

Hans Faber

AMSTERDAM

Alleen Hans Blankert, voorman van de werkgeversorganisatie VNO-NCW, heeft geen moeite met het maken van sommetjes. Dinsdagmorgen kwam het nieuws door dat Peking de geplande handelsmissie heeft afgezegd uit boosheid over de kritiek van minister Van Mierlo van Buitenlandse Zaken. Als voorzitter van de EU had hij om maatregelen gevraagd tegen de schending van mensenrechten.

Dinsdagmiddag al wist Blankert wat dat het Nederlandse bedrijfsleven ging kosten: 1,5 à 2 miljard gulden. 'We missen nu gewoon de boot. In een aantal gevallen liggen de contracten al klaar om te worden getekend', zei Blankert. Later op de dag, tegenover Nova, wilde Blankert geen bedragen meer noemen.

Want speculatief is het allemaal wel, erkent een woordvoerder van VNO-NCW een dag later. Toch geeft hij een onderbouwing. 'Als je projecten bekijkt die nu op de tocht komen te staan, zit je op 700 à 800 miljoen. Tel je daar nog een x-aantal vervolgorders bij op, dan zit je al snel op 1,5 miljard gulden.'

Vraag is nu bij welke bedrijven die contracten ongetekend in de kast blijven liggen? Bij Stork in ieder geval niet. 'Wij zitten natuurlijk al in Azië. Orders moet je daar winnen, je krijgt ze niet omdat je meegaat op een handelsmissie', weet de woordvoerder van het concern.

Bij IHC Holland, leverancier van baggermaterieel en evenals Stork frequent deelnemer aan handelsmissies, evenmin. 'Wij leveren al honderd jaar materieel aan China. Als je maar de juiste en goede spullen levert, blijven ze wel bestellen', zegt directeur Sjef van Dooremalen. 'Het afzeggen van de missie doet daar niets aan af.'

Bij Unilever misschien? 'Zo werkt het bij ons natuurlijk niet', verklaart een woordvoerder van het voedings- en wasmiddelenconcern. 'Wij hebben een groot aantal lokale joint ventures die voor de lokale markt produceren. Het is niet zo dat we op reis gaan om Chinese opdrachten in de wacht te slepen, zoals Blankert suggereert. Wij opereren daar als een lokaal bedrijf.' De Unilever-zegsman denkt niet het concern wordt geraakt door de uitspraken van Van Mierlo.

Handelsmissies leveren maar zelden keiharde orders op, is ook de ervaring van Richard Matthijsse, directeur voorlichting van het ministerie van Economische Zaken. 'Als er daadwerkelijk orders worden geplaatst, dan hebben ondernemers er al vaak eerder een commitment voor gekregen. Ik heb dat tijdens reizen naar Zuid-Afrika en Brazilië meegemaakt. Voorbereide opdrachten worden dan ondertekend.'

Niet dat handelsmissies helemaal niets opleveren. 'Uit evaluaties van reizen bleek dat een minister de bureaucratie in zo'n land gemakkelijker kan doorbreken dan de onderneming in kwestie omdat hij op regeringsniveau spreekt. Bedrijven hebben daar zeker baat bij, al was het maar op lange termijn', zegt Matthijsse. 'Maar het is zeker niet zo dat een minister van een handelsmissie terugkomt met 3 à 4 miljard gulden aan orders in zijn tas.'

Behalve Wijers' voorganger Andriessen dan. In 1992 liet de voormalige minister weten 65 opdrachten ter waarde van 1,8 miljard te hebben binnengehaald. Andriessen keerde als een tevreden man terug op Schiphol, al vond CDA-kamerlid Mateman destijds dat 'China onvoldoende over de brug was gekomen'.

Tijdens de reis zelf bleek al dat die 1,8 miljard geen keihard bedrag was. Slechts 350 miljoen stond vast: drie baggerschepen van IHC en drie F 100-toestellen. De rest bestond uit toezeggingen en intentieverklaringen. Of die ook daadwerkelijk zijn nagekomen en uitgevoerd? Maanden na Andriessens thuiskomst bleek er sinds de missie weinig concrete vooruitgang te zijn geboekt met het binnenhalen van al die orders.

'Soms raakt een project in een stroomversnelling, soms treedt er zelfs vertraging op als er een minister langskomt', merkt Van Dooremalen van IHC Holland fijntjes op. 'Dan mag de handtekening pas gezet worden als de minister verschijnt.' Van Dooremalen zal binnenkort wel alleen naar IHC's verkoopkantoor in Peking vliegen om zaken te doen. Want, zoals hij zegt: 'De honden blaffen, de karavaan trekt verder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden