Afzeggen Algemene Beschouwingen 'niet chic'

De Algemene Beschouwingen zijn het jaarlijks politieke hoogtepunt in de grote vergaderzaal van de Tweede Kamer. Alleen ziet een meerderheid van het parlement zo’n tweedaags debat met demissionair CDA-premier Jan Peter Balkenende niet zitten. Voor het eerst in decennia is het politieke hoogstandje dus maar van de agenda geveegd.

Bij de Staatkundig Gereformeerde Partij, altijd het staatsrechtelijk geweten in het parlement, is even achter de oren gekrabd. Het is een unieke situatie, was de overweging. Bovendien, vertelt de voorlichter van de SGP, staat er ‘staatsrechtelijk’ niets over op papier. ‘We spreken hier over gewoonterecht.’ Dus dan kan de SGP zo’n novum best steunen, is de gedachte.

De bedoeling is om te debatteren met het nieuwe kabinet dat nog in de maak is. Alleen de Socialistische Partij (SP) denkt daar anders over. Demissionair of niet, zegt fractieleider Emile Roemer, dit kabinet van CDA en ChristenUnie bezuinigt wel volgend jaar 3,2 miljard euro. ‘De begroting is altijd politiek.’ De andere partijen willen echter hun kruit drooghouden voor het debat met de nieuwe regering.

Tafeltennis

‘Logisch’, zegt senator Hans Hillen van het CDA. ‘De kans is groot dat er over een of twee weken een nieuw kabinet aantreedt.’ Een unicum is het volgens hem nu ook weer niet. In 1977, toen Hillen nog journalist was bij het NOS Journaal, ging het parlement na Prinsjesdag ‘op slot’, maanden gebeurde er weinig in afwachting van een nieuw kabinet. ‘Ik heb toen als journalist menig potje tafeltennis gespeeld met PvdA-leider Joop den Uyl.’

Carla van Baalen, hoogleraar parlementaire geschiedenis te Nijmegen, noemt het niet doorgaan van de Algemene Beschouwingen bijzonder, maar niet uniek. In 1956 bijvoorbeeld, ging het parlementaire hoogtepunt ook niet door. Dat jaar waren in juni de verkiezingen (net als nu), en na drie maanden kwam niets van de grond. Drees III (PvdA, KVP, ARP en CHU) kwam in oktober, twee jaar later klapte de boel.

In 1989 gingen de Algemene Beschouwingen ook niet door wegens formatieperikelen. ‘Het is een keuze van het parlement’, zegt Van Baalen. ‘Maar voor het punt van SP’er Roemer is zeker wat te zeggen, we weten namelijk niet zeker dat er al snel een nieuw kabinet komt.’

Afgekaart

Haar collega Remco Nehmelman: ‘Grondwettelijk kan het, maar chic is het niet.’ Hij wijst erop dat demissionair minister Jan Kees de Jager van Financiën (CDA) achter de schermen al de boel heeft afgekaart met de mogelijk rechtse coalitie van CDA, VVD, met gedoogsteun van de PVV.

Bert van den Braak van het Parlementair Documentatiecentrum wijst erop dat tot 1993 de Algemene Beschouwingen sowieso plaatshadden rond oktober, november. Later dan nu. Naast formatieperikelen zijn deze tweedaagse debatten ook wel eens verplaatst, of uitgesteld wegens ziekte van premier Van Agt of premier Balkenende.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden