ReportageAspergetelers

Afwasser springt bij op aspergeveld vanwege wegblijvende Polen: ‘Wel een beproeving’

Aspergeteler Erik Verhoeven geeft uitleg aan helpers die normaal in een restaurant werken.Beeld Marcel van den Bergh

Door corona-angst en gesloten grenzen blijven veel seizoensarbeiders in Oost-Europa. Bij de oogst komen boeren handen tekort. In het Brabantse Cromvoirt springen keukenmedewerkers de aspergeteler bij. ‘Ze doen het geweldig, natuurlijk, want volgend jaar mogen ze deze asperges zelf bereiden.’

Na zeventien jaar in de afwas bij het Waalwijkse eetcafé Kandinsky vond Jochem van den Broek zichzelf de week na Pasen ineens terug op een aspergeveld. Ontelbare keren spoelde hij de resten weg van eten dat uit de grond kwam die nu aan zijn handschoenen zit. Samen met drie collega’s uit de keuken bewijst hij een vriendendienst aan hun vaste aspergeleverancier, die omhoog zit nu acht van zijn twaalf Poolse seizoenswerkers wegblijven.

Meer boeren kampen met tekorten aan arbeidskrachten doordat de Duitse grens met Polen is gesloten en seizoenswerkers wegblijven uit angst voor corona. Het is onmogelijk exact in te schatten hoeveel er wegblijven, maar LTO Nederland maakt zich grote zorgen over hoeveel van de jaarlijks 170 duizend seizoensarbeiders zullen komen. 

Via initiatieven als Help ons Oogsten en Platform Personeel Coronacrisis kreeg de boerenorganisatie al zo’n 2.500 aanvragen van agrariërs die mensen nodig hebben. Een veelvoud aan handen bood zich aan, maar het is de vraag hoe concreet dit allemaal is, laat een LTO-woordvoerder weten. Via Help ons Oogsten zijn inmiddels negentig mensen geplaatst.

Terugdoen

De mannen uit de keuken van Kandinsky hadden geen platform nodig. Ze boden zichzelf aan bij aspergeteler Erik Verhoeven. Ze wilden iets terugdoen, omdat hij ook nooit te beroerd was om op een zonnige zondagmiddag nog even snel 10 kilo van het witte goud te bezorgen als het weer eens rammetje vol zat bij het eetcafé. De vier mannen hadden ook tijd zat, toen de opknapklusjes in Kandinsky na vier weken gesloten deuren wel zo’n beetje klaar waren.

De wortelstokken van de aspergeplanten worden klaargelegd.Beeld Marcel van den Bergh

Zo kon het dat de eigenaar van Kandinsky, wankelend na een recent bezoek aan de intensive care vanwege corona, zijn jongens de dinsdag na Pasen zag werken op de zandgronden bij Cromvoirt. ‘De eerste dag was wel een beproeving, al had ik het erger verwacht’, zegt Van den Broek (33) vanaf de aanhanger van een rijdende tractor, waarop hij de hele week van half zeven ’s ochtends tot zeven uur ’s avonds zit.

Terwijl de machine verwarmings­buizen onder de grond drukt, leggen Van den Broek en zijn collega’s wortelstokken van de aspergeplant klaar om in de grond te worden gedraaid door een speciaal wiel. ‘Ze doen het geweldig’, zegt Verhoeven. ‘Natuurlijk, want volgend jaar mogen ze deze asperges zelf bereiden.’

Genieten

Op de tweede dag gaat om twaalf uur een laagje kleren uit. Luc van Venrooij (19), net afgestudeerd zelfstandig werkende kok, kan er wel van genieten. ‘Frisse lucht, zonnestraal erop en dat in deze omgeving’, zegt hij wijzend naar de omliggende natuur. Toch zal hij dit leven niet snel verkiezen boven de dampende keuken. ‘Een weekje is leuk, maar mijn hart ligt in de horeca.’

Aspergeteler Verhoeven moest in de week na Pasen hulp hebben, omdat hij is gehouden aan de biologisch dynamische klok. Die schrijft voor, volgens de stand van de maan en de sterren, dat de plantjes er voor het einde van de week in moeten zitten. Op een ander veld steken de Polen die wel zijn gekomen asperges. Nu redden ze het nog, maar als de planten de komende weken harder gaan groeien, heeft Verhoeven een probleem.

Door de moeilijkheid van het steken wil hij daarvoor geen tijdelijke krachten inzetten, die na een inwerkperiode van een week weer snel gevlogen kunnen zijn. Inmiddels heeft hij ‘twee A4’ met geïnteresseerde Nederlanders, maar hij vraagt zich af of zij het drie maanden volhouden. ‘Weten zij nog wat werken op het land is?’, zegt hij. ‘Wat als het straks 28 graden Celsius is of regent. Polen zijn diesels, die zetten zichzelf aan en blijven doorgaan.’

Het planten van aspergeplanten met een speciale machine.Beeld Marcel van den Bergh

Geen beste ervaringen

De eerste ervaringen met Nederlanders – na 20 jaar – verliep op Goede Vrijdag alvast niet best. Twee jongens die zich om vier uur in de ochtend hadden moeten melden, kwamen niet opdagen. Op de mannen uit de keuken kon hij rekenen, dat wist Verhoeven, zelfs zonder dat hij ze voor hun werk betaalt – de overheid financiert voor 90 procent hun eetcaféloon.

‘Op 28 juni, als het aspergeseizoen voorbij is en alles hopelijk weer normaal’, zegt Verhoeven, ‘krijgen ze natuurlijk heus wel wat. Een mooi feest met bier en muziek.’ Ondertussen zitten de mannen te grappen achterop de tractor. Nee, dat gaat nu niet over andere dingen dan in de keuken. ‘Vrouwen, domme grappen, inkoppertjes’, legt souschef Andy Mulders (32) uit. Net als de anderen wil ook Valentijn van de Grint (25) geen voorbeelden noemen. ‘Dat kan de krant niet in.’

Als Verhoeven met een rolmaat meet of de wortelstokken diep genoeg zitten en de verwarmingsbuis er goed onder, rijdt de tractor zonder hem langzaam verder. Achterop zitten zijn vier vrijwilligers en petekind boven de stoffige grond. Hun gelach klinkt uit boven het machinelawaai.

Fruitteler ziet Polen met corona-angst naar huis vertrekken: ‘Ik houd dit een paar maanden vol, maar niet het hele jaar’
Waar veel sectoren niet weten wat ze met hun personeel aan moeten, maken fruittelers zich zorgen over een gebrek aan menskracht. René Simons zag de eerste Polen al vertrekken uit angst voor dichte grenzen en coronabesmetting.‘Als mijn mensen ook ziek worden, dan heb ik echt een probleem.’

Nu zien we wel kans om boeren in de buurt op te zoeken
Mensen hebben meer tijd, kopen bewuster en mijden de supermarkten. Streekboeren zien hun omzetten daarom enorm stijgen. ‘Nu werk ik thuis en kan het wel.’

Nederland heeft genoeg voedsel om coronacrisis door te komen
Nederland hoeft voorlopig geen honger te lijden door de uitbraak van de coronapandemie. Hooguit zal het aanbod van sommige producten iets schraler worden. Maar vooralsnog is er voldoende aanvoer van verse groenten en fruit naar supermarkten en groentewinkels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden