'Aftreden met die schijnheilige grijns' 'Dit willen we nooit weer'

'Er werden bomen gekapt, woningen gesloopt en huisraad vernield. Het omaatje naast ons was zo bang dat ze met haar hond de straat opvluchtte....

Van onze verslaggever

Wio Joustra

GRONINGEN

Het is bomvol in de VIP-room van het stadion van FC Groningen, dat midden in de sinds kort meest beruchte wijk van Nederland ligt: het Oosterpark. Maar als mevrouw C. Velleman het woord voert, kun je een speld horen vallen. Want zij is het die de gevoelens van woede en machteloosheid van de bewoners van de Oosterparkbuurt kennelijk het beste weet te verwoorden.

Ze doet dat zonder stemverheffing, zonder zichtbare emotie. Maar haar woorden zijn als pijlen, gifpijlen gericht op de autoriteiten. Op burgemeester H. Ouwerkerk, de leiding van de politie, de top van justitie. Want ze lieten de kern van een hele wijk, een vooroorlogse arbeiderswijk, in de steek toen een groep jongeren in de nacht van 30 op 31 december 1997 meende terreur te moeten uitoefenen.

Slechts een keer krijgen emoties de overhand. 'Wat doet Ouwerkerk? Die zit thuis met een verzadigd gevoel van het oliebollen eten', moet de korpsbeheerder het ontgelden. Het lokt onmiddellijk reacties uit. 'Oprotten! Verhuizen! Aftreden met die schijnheilige grijns op je smoelwerk', wordt uit de zaal geroepen. Ouwerkerk blijft er stoicijns onder. Maar het raakt hem.

Dat heeft hij vlak voor de hoorzitting duidelijk gemaakt in een gesprek met de pers, georganiseerd door de raadscommissie Veiligheid. Ouwerkerk zit behoorlijk stuk, om in wielertermen te spreken. 'Het is afzien', zegt hij. 'Het is beremoeilijk. Je gaat er bijna aan kapot. Je bent burgemeester in goede en in slechte tijden. Maar dit is privé een hele slechte tijd, een tijd van zeer grote spanning. Je moet proberen overeind te blijven, maar dit heeft de neiging je te slopen.'

Ouwerkerk heeft de grens bereikt van wat hij geestelijk nog kan verstouwen in de Groninger gezagscrisis. 'Er zit een flinke snede in al de vier stoelpoten', geeft hij toe. Alvorens de gemeenteraad volgende week woensdag een politiek oordeel over zijn functioneren velt naar aanleiding van de rellen in het Oosterpark, en het rapport-Bakkenist over het functioneren van de 'driehoek', wil hij aangeven wanneer voor hem die grens is bereikt. De indruk is dat zijn aanblijven als burgemeester van Groningen aan een zijden draadje hangt.

Hij wil zijn positie mede laten afhangen van wat op de hoorzitting naar voren wordt gebracht. En dat is niet mis. 'Oosterparkers worden gediscrimineerd door politie, justitie en gemeente', zegt mevrouw Velleman. 'Er wordt niets gedaan voor de jeugd. De politie terroriseert en mishandelt de jeugd. Wanbeleid, wanorde, fraudekwesties, neven-functies en vriendjespolitiek zorgen voor wantrouwen, onrust, machteloosheid, opstand en agressie. Kleine relschoppers oppakken en Ouwerkerk en Daverschot vrijuit? Dat pikken we toch niet'

Er is applaus voor mevrouw Velleman. Zij haalt de autoriteiten naar beneden, niet de wijk. Wie dat durft, roept hoon over zich af en moet vrezen voor represailles. Zoals S. Lammerts, statenlid van de SP, mikpunt van de relbeluste jongeren in die bewuste nacht omdat hij had gewaarschuwd voor de broeierige sfeer in de wijk.

Hij schond een ongeschreven wet in het Oosterpark: wat er ook gebeurt, je laat je niet negatief uit over de buurt, want dan sta je te boek als verrader. Er zijn mensen die niet het woord durven te voeren, zelfs mensen die niet naar de hoorzitting durven te komen. Angst weerhoudt de bewoners te spreken over de lage inkomens, de werkloosheid, verveling, drank, drugs en een traditionele, bijna rituele anti-gezagshouding.

Het spreken wordt overgelaten aan vertegenwoordigers van bewonerscomités en wijkteams. En die zijn vooral voorzichtig. Duidelijk is dat er meer maatschappelijk en opbouwwerk moet worden gedaan, dat er meer blauw op straat moet komen en dat er veel meer aandacht moet zijn voor jongerenwerk en jongeren-hulpverlening.

'Want dit wensen wij nooit weer mee te maken', zegt de voorzitter van de vereniging wijkopbouw, mevrouw A. Tak.

'We liggen in deze mooie wijk meer wakker van de slechte naam die we hierdoor krijgen dan van de jeugd. De overdreven media-aandacht heeft ons veel verdriet gedaan, het rampentoerisme is onverteerbaar en heeft de angst van mensen vergroot. Als de politie tijdig was opgetreden, had ons dat veel ellende bespaard.'

Wanneer de emoties wat zijn weggeëbd en Ouwerkerk is ontsnapt aan de zee van licht, camera's en microfoons uit binnen- en buitenland, trekken gemeenteraadsleden hun eerste conclusies. 'Een uit de hand gelopen incident in een buurt met structurele problemen', vat CDA'er H. Morsing de commotie samen. Zijn partij maakt deel uit van de coalitie. Hij heeft zichtbaar moeite met de opstelling van zijn partij in de Tweede Kamer, waar het CDA de koppen van Ouwerkerk en hoofdofficier van justitie R. Daverschot heeft geëist.

'Voor Ouwerkerk wordt het woensdag windkracht tien', meent K. Schuiling van de VVD. Maar hij is van de oppositie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden