Aftands? 'Nergens is het zo gezellig wonen'

Studenten kiezen weer vaker voor een goedkope kamer. Het oude Utrechtse complex IBB is populairder dan ooit.

UTRECHT - De achttien verdiepingen hoge flat en de met crèmekleurige wandplaten beklede laagbouwblokken eromheen ogen, zacht gezegd, wat gedateerd. De kamers van het Utrecht-se studentencomplex IBB zijn klein (rond de 12 vierkante meter) en de enkele douche of wc op de wooneenheden moeten bewoners delen met zeven tot veertien andere studenten.


'Het IBB is misschien niet helemaal van deze tijd', zegt bewoonster Anna, 21 jaar, lang blond haar. De vierdejaars studente geneeskunde ligt te zonnen op het grasveld tussen de bouwblokken. In de plafonds met gipsplaten mag niet worden geboord vanwege asbestgevaar. Toch is het volgens Anna 'nergens in Utrecht zo gezellig wonen' als aan de Ina Boudier-Bakkerlaan.


Veel van de 1.300 bewoners van het studentencomplex zijn het met haar eens. Vijftig jaar geleden, in 1963, werd de eerste paal geslagen van de inmiddels oudste studentenflat van Utrecht. Sindsdien is er uiterlijk nauwelijks iets veranderd. Mede door de crisis is dit wat aftands ogende studentendorp populairder dan ooit, vooral vanwege de prijs: de kamers kosten rond de 250 euro, inclusief gas, water en licht.


Anna maakt het niet uit dat luxe en comfort ver zijn te zoeken. Zij behoort tot de eerste generatie studenten die de economische crisis aan den lijve voelt. Tot voor kort wilden steeds meer studenten een zelfstandige wooneenheid, van alle gemakken voorzien. 'Dat vind ik een beetje verwend', zegt Anna. 'Ik vind het niet erg om als student simpel te beginnen. Dan kan ik er in de toekomst alleen maar op vooruit gaan.'


Eind jaren zestig genoten de eerste bewoners van de moderniteit en 'het mooie stucwerk' van het pas opgeleverde complex. Dolblij was een studente destijds dat ze was verlost van haar handtastelijke hospes. Ze had er zelfs centrale verwarming, zo vertelt ze enthousiast in Het IBB-boek.


In de jaren negentig kreeg het IBB een slechte naam. Daar wonen was meer iets voor sloebers, werd gezegd. Studenten werden veeleisender en velen wilden niet meer met zijn vijftienen aan een gang wonen met één stinkende douche. De Utrechtse studentenhuisvester SSH Utrecht bouwde daarom vanaf eind jaren negentig royalere studenteneenheden, waarvan er steeds meer werden voorzien van een eigen douche, keuken en toilet. Aan deze tijd van luxe is nu al een eind gekomen. Het IBB staat, net als bijna vijftig jaar geleden, weer bovenaan de verlanglijst van de nieuwe studenten in Utrecht.


Dit verbaast bewoonster Maud Overbeek (21) niets. De studente milieu- en maatschappijwetenschappen is voorzitter van het woonbestuur van het IBB, dat de belangen van de bewoners vertegenwoordigt. 'Dit is het gezelligste complex van heel Utrecht', zegt ze.


De feesten zijn beroemd en berucht, vertelt Overbeek. Misschien omdat het IBB er al uitziet als een slooppand, gedraagt niet iedereen zich even zachtzinnig. Soms wordt een wc-pot losgerukt of liggen de deuren van de voorraadkastjes eruit. Er zijn ook rustige eenheden waar vooral wordt gestudeerd.


Dat geldt niet voor die van Tom (23), een vijfdejaars student sociologie met een open en vrolijk gezicht. De gemeenschappelijke woonkeuken van zijn wooneenheid in de laagbouw voldoet aan alle clichés van een studentenhuis: met doorgezeten banken van het grofvuil, overal lege bierflesjes, aangekoekte vaat en een wandschildering met het onderschrift: 'Bier doet je goed.' Op planken staan de met vuile vaat gevulde afwasteiltjes van de afzonderlijke bewoners: een typisch kenmerk van het IBB, evenals de voorraadkastjes, voor elke bewoner één.


'Dit is een gezelligheidshuis', zegt Tom. 'Ik woon veel liever zo dan in zo'n zelfstandige studio. Die complexen zien eruit als een gevangenis.'


De mannelijke bewoners van zijn wooneenheid kiezen op hospiteersessies het liefst bewoners uit met weinig verplichtingen en zonder lidmaatschap van een studentenvereniging. Iemand die 'lekker chill is' kor-tom, die veel in de woonkamer zit en meegaat naar de vele feestjes. De andere sekse heeft een ander selectiecriterium, zegt hij grijnzend. 'Die willen alleen vrouwen toelaten die niet zo mooi zijn.'


Toch draait het niet alleen om feesten, benadrukt Tom. De komende jaren wordt de studiebeurs omgezet in een leenstelsel. Tom ziet hoe de crisis de studenten ondernemender maakt. Een paar bewoners koken regelmatig in een officieus IBB-restaurant. Een afgestudeerde maar werkloze sportinstructeur biedt goedkope bootcamptrainingen aan. Een andere bewoner heeft geïnvesteerd in een frituur en verkoopt frikadellen op feesten. 'De toekomst ligt minder open. Het wordt steeds meer de vraag of je wel een baan vindt na je afstuderen', zegt Tom. 'We proberen allemaal er iets van te maken.'


Hij is dan ook, net als veel medebewoners, gekant tegen het campuscontract. Wie nu op het IBB komt wonen, tekent de voorwaarde dat hij de kamer maximaal een jaar na zijn afstuderen verlaat. Verhuurder SSH heeft recentelijk ook ruim honderd bewoners die er al wonen sinds voor de invoering van die regel, per aangetekende brief laten weten dat ze op korte termijn moeten verhuizen. Hoe kom je aan woonruimte in Utrecht als afgestudeerde die geen baan kan vinden, vraagt Tom zich af. 'De wachttijd voor een socialehuurwoning is tien jaar.'


Het campuscontract blijkt het grootste discussiepunt op het complex. Voorzitter Maud Overbeek vertelt dat het IBB-bestuur het inmiddels opgerichte actiecomité tegen de regeling ondersteunt. 'Het is raar dat de SSH Utrecht met terugwerkende kracht mensen dwingt zo'n contract te tekenen en hen hun huis uitjaagt. De wachttijd voor andere woningen is erg lang. Het geeft een hoop onrust.'


Er zijn ook studenten die het terecht vinden dat afgestudeerden moeten verhuizen. Studente journalistiek Marleen van Loozen (22) is een van hen. 'Er zijn zo veel meer studenten dit jaar, die verdienen ook een kamer', zegt ze, in de keuken van de 16de verdieping van de hoogbouw. Juist voor eerstejaars is het IBB volgens haar een goede plek om mensen te leren kennen, als je, zoals zij destijds, 'op je 17de vanuit Lelystad naar een grote studentenstad verhuist'.


Het stadion Galgenwaard is vanaf deze hoogte goed te zien, en in de verte de Heuvelrug. Het raam van haar kamer kijkt uit op de Dom. 'Vet hè, om zo ver te kunnen kijken. Zo hoog heb je geen last van inbrekers of muizen.'


Cijfers


Nederland telt ongeveer 650 duizend studenten (hbo en wo, cijfer 2012). De komende vijf jaar groeit het aantal studenten verder.


Ongeveer 43 procent woont bij zijn ouders, de helft woont op zichzelf en ongeveer 7 procent is een student uit het buitenland.


De kamerhuur is meestal de grootste kostenpost van een student. Vaak is zijn huur hoger dan zijn basisbeurs van nog geen 300 euro.


Van de uitwonende studenten heeft 65 procent een kamer met gedeelde voorzieningen voor minder dan 300 euro. 15 procent heeft een kamer met eigen douche, toilet en keuken, meestal voor meer dan 300 euro. De rest huurt particulier.


In Amsterdam en de andere grote steden zijn nauwelijks kamers onder de 300 euro.In Enschede, Eindhoven, Tilburg en Maastricht zijn veel kamers wel goedkoper.


In Breda en Tilburg moeten studenten 4 maanden wachten op een kamer van studentenhuisvesters, in Amsterdam is dat 35 maanden.


Bron: Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2012

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden