Column

Afsplitser vindt bij niemand liefde

Louis Bontes en Joram van Klaveren. Beeld ANP

Van alle dissidenten, afvalligen, dienstweigeraars en andere opstandelingen is de afsplitser de meest beklagenswaardige. De afsplitser, dat is de man/vrouw die na een hevig ideologisch meningsverschil met zijn politieke fractie in de Tweede Kamer besluit de democratie te redden door de verraders van de oude partij vaarwel te kussen, zijn zetel op te pakken en een eindje verderop in de grote vergaderzaal van het parlement neer te ploffen. Van daaruit gaat hij meestal zijn oude partij wrokkig bestoken met verhandelingen over de ware ideologie, om na de eerstvolgende verkiezingen stilletjes in de plooien van de geschiedenis te verdwijnen. Tenzij hij Geert Wilders heet, dan vormt de afsplitser met zijn gevolg gewoon de bijna-grootste partij van Nederland.

Waar de dissident nog weleens op een standbeeld kan rekenen, de afvallige op asiel, de dienstweigeraar op sympathie en de opstandeling op een heldenstatus, vindt de afsplitser bij niemand liefde.

Bij het volk niet - toen een enquêtebureau aan mensen vroeg wat volgens hen de drijfveer is van Kamerleden die hun zetel houden nadat ze uit de fractie zijn gestapt, vinkte het wrede publiek massaal 'omdat ze hun riante salaris willen houden' aan.

En bij de rest van de Tweede Kamer niet - de gevestigde partijen zijn druk doende de afsplitser, die ze graag 'zetel-rover' noemen, uit te roken.

Eergisteren vergaderde de Tweede Kamer over het eigen functioneren. Dat Helma Neppérus, een Kamerlid van de VVD, daar een warm pleidooi hield voor de verkrijgbaarheid van bitter lemon in de kantine, haalde het nieuws, vermoedelijk omdat de nieuwsmakers de nieuwsconsument ten diepste minachten. Dat Helma Neppérus daar namens de VVD ook een warm pleidooi hield voor een finale oplossing voor het afsplitsersvraagstuk, haalde hier en daar ook het nieuws - gelukkig maar, want de bovenliggende partijen zijn veel kwalijks aan het bekokstoven.

Vooropgesteld: de irritatie is begrijpelijk. Het is druk geweest: Kuzu/Özturk (die zich van de PvdA afsplitsten), Bontes/Van Klaveren (die zich van de PVV afsplitsten, waarop ook de afsplitsing ruzie kreeg en Bontes zich van Van Klaveren afsplitste), Klein (die zich van 50Plus afsplitste, of eigenlijk van zijn medelid Baay-Timmerman, waarop de partij zich van hem afsplitste, in die contreien zijn de verhoudingen gecompliceerd) en nog een stuk of zeventien andere afsplitsingen die zich moeilijk laten navertellen. Dat staat garant voor drukte achter de interruptiemicrofoon en Kamerdebatten die je gerust voor de helft kunt overslaan omdat een roedel eenmanspartijtjes enthousiast gebruik staat te maken van zijn spreekrecht - namens zichzelf en de dertien anderen die op de spreker stemden.

Heel irritant. Maar om daarom te lobbyen voor het onderwerpen van weglopers aan zoveel voorwaarden en beperkingen in budget en spreektijd dat voor jezelf beginnen feitelijk onmogelijk wordt, is viezigheid van gevestigde partijen die als de dood zijn voor rebellen in de eigen gelederen. Afsplitsingen zeggen óók veel over de verlaten partijen: over wrak rekruteringsbeleid, over interne dictatuurtjes.

Louis Bontes zei het het helderst: als rebellen niet meer kunnen dreigen met 'en anders loop ik weg met mijn zetel', krijg je fracties vol blatend stemvee. En almachtige fractiebesturen die elke lastpost er straffeloos uit kunnen knikkeren.

Bontes zei ook: 'Afsplitsingen zijn pas een probleem geworden sinds de VVD en de PvdA er veel mee te maken kregen.' Die suggestie werd honend weggewuifd. Maar ze is natuurlijk waar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden