Update

Afscheid van Havel van minuut tot minuut

Vandaag wordt definitief afscheid genomen van oud-president en dissident Vaclav Havel. Na de rouwdienst in de Sint Vitus Kathedraal wordt het lichaam van Havel gecremeerd. De uitvaartceremonie werd door vele internationale politieke leiders en staatshoofden bijgewoond. Vk.nl volgde de gebeurtenissen op de voet.

null Beeld null

De uitvaartmis voor oud-president Havel is voorbij. Zijn lichaam zal nu tijdens een besloten bijeenkomst gecremeerd worden. Tijdens de twee uur durende mis spraken enkele prominenten, waaronder Madeleine Allbright, oud-minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten. 'Voor Havel was vrijheid geen doel op zich. Vrijheid was een middel om de waarheid te laten zegevieren.' Lees hier van minuut tot minuut terug hoe de ceremonie verliep en wat de hoogtepunten waren.

14.46 uur:
De Britse gouverneur in Canada, die ook bij de ceremonie was, twittert: 'a moving ceremony for an inspiring leader'. En dat was het. Daarmee sluiten we dit verslag af.

14.37 uur:
Vanmiddag werd bekend dat Gdansk, de Poolse havenstad waar in de jaren tachtig de wieg stond van het anticommunistische vakverbond Solidariteit, Havel vandaag geëerd heeft door een straat naar hem te vernoemen.

14.26 uur:
#Havel staat in Nederland op nummer 3 in de top-10 van trending topics.

14.23 uur:
@fakesadu, woonachtig in Tsjechië, schrijft op Twitter: 'Ik kan niet geloven dat ik net de hele begrafenis van Havel heb bekeken. Maar het was best mooi eigenlijk.'

14.18 uur:
Op Twitter complimenten voor de speech van Madeleine Allbright, 'in mooi Tsjechisch'. Allbright is geboren in Tsjechië en emigreerde later naar de Verenigde Staten. Ze spreekt naast Tsjechisch en Engels ook Russisch, Frans, Duits en Pools.

14.10 uur: De plechtigheid is voorbij.

14.06 uur:
Een militaire colonne komt binnen om de kist op te pakken. Langzaam wordt de kist de kerk uitgedragen. De klokken van de kathedraal luiden. In de kerk klinkt een aarzelend applaus.

14.03 uur:
Er wordt een dankwoord uitgesproken. 'Dank U voor het geschenk van zijn leven.'

14.01 uur:
De kist wordt weer bewierookt. Een sopraan zingt terwijl alle geestelijke leiders zich in een u-vorm verzamelen achter de kist.

13.54 uur:
Nu is het de beurt aan de hulpbisschop van Praag, Vaclav Maly. 'Havel liet de vensters van de waarheid open staan. Hij was zich bewust van de vluchtigheid van de aardse macht.'

'Ik kende hem van de tijd dat hij voor zijn leven vocht. Als president was hij ook sterk. Hij name nooit wraak op mensen. Zijn hart was tot het einde bij onderdrukten in China, Cuba en andere landen.'

'Hij is op zondag overleden en zal dus naar mijn overtuiging deelnemen aan de overwinning van Jezus op de dood.'

13.50 uur:
Madeleine Allbright, de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken spreekt nu, in het Tsjechisch. 'Ik had de eer zijn vriend te mogen zijn en we zullen hem nooit vergeten.'

Ook zei ze: 'Voor Havel was vrijheid geen doel op zich. Vrijheid was een middel om de waarheid te laten zegevieren.'

13.44 uur:
De minister van Buitenlandse Zaken Schwarzenberg neemt het woord. Hij was een goede vriend van Havel.

'Hij had het altijd over waarheid en liefde, omdat het belangrijk is om naar andere waarheden te luisteren. Dat maakte deel uit van zijn strijd. Wij zullen voor deze waarheid blijven strijden', aldus een geëmotioneerde Schwarzenberg.

13.37 uur:
De afscheidsrede van Klaus is begonnen. 'Vrijheid is de moeite waard om voor te vechten, ondanks persoonlijke risico's.'

'Havel zei dat het woord de wereld kan veranderen en dat onaangename waarheden ook gezegd moeten worden. Het is aan ons om zijn erfenis te bewaren.'

13:36 uur:
Het officiële gedeelte van de mis is nu voorbij. De speeches gaan nu beginnen. Als eerst aan de beurt is de huidige president Vaclav Klaus.

13:23 uur:
De hostie wordt gegeten en de wijn gedronken door de bisschoppen. Ook de rest van de mensen in de kathedraal krijgt de gelegenheid om ter communie te gaan en de hostie te ontvangen.

13.22 uur:
De bisschop schudt de handen van de mensen op de voorste rij. Hier zit ook de weduwe van Havel, Dagmar Havlova.

13.18 uur:
Duka leest het Onze Vader voor in gebed. 'Een gebed dat honderdduizenden die het slachtoffer waren van totalitaire regimes hebben gebeden', aldus de Bisschop.

13.12 uur:
Het koor zingt. De Bisschop leest de tekst op die hoort bij het herdenken van het offer van Christus, ook wel de Heilige Communie genoemd. 'Neem deze beker..' 'We bidden dat we door het lichaam en bloed van Christus één mogen zijn in de Heilige Geest.'

13.06 uur:
'Heer, wij brengen het offer van onze verzoening.' Aartsbisschop Duka gaat voor in gebed voorafgaande aan 'het breken van het brood'.

12.58 uur:
Er wordt rond de kist nu met wierook heen en weer geslingerd. Dit is een belangrijk onderdeel van de katholieke mis. Ondertussen wordt de wijn en de hostie klaargezet voor het herdenken van het offer van Christus. Het koor zingt ondertussen.

12.54 uur:
Zusters van een Italiaanse congregatie verzamelen zich voor de kist waarin Havel ligt. Zij hebben hem tot het laatst toe verpleegd. De Tsjechische vlag is over de kist gedrapeerd.

12.50 uur:
Er wordt gebeden. 'Laat ons bidden om het geschenk van de vrijheid te bewaren.'

12.47 uur:
Bisschop Duka bedankt iedereen in de kerk en alle politieke leiders die aanwezig zijn om Havel de laatste eer te bewijzen. 'Amen.' Een lied wordt ingezet.

12.37 uur:
Aartsbisschop Duka spreekt. Hij was zelf goede vrienden met Havel. Hij herinnert zich hoe Havel 20 jaar geleden in deze kathedraal was om God te danken voor de vrijheid voor de Tsjechen. Hij richt zich tot iedereen, ook de miljoenen mensen die nu de dienst volgen op televisie. 'De hele levensgeschiedenis van Havel was een wonder.'

'We hebben samen veel gedeeld, daar moet ik nu aan denken. Ik ben blij dat ik aan je zijde mocht staan. Ik ben je dankbaar voor de momenten samen in de gevangenis - vroeger - en voor de vrijheid.'

'Je hebt als president de vereniging van het volk tot stand gebracht. Je was solidair met iedereen die leed onder de wetteloosheid. We zullen met Gods hulp de vrijheid beschermen.'

12.35 uur: Er wordt voorgelezen uit de Bijbel. 'Iedereen die in mij gelooft zal Eeuwig Leven hebben. Ik laat hen op de laatste dag laten verrijzen.'

12.33 uur:
Terwijl het koor zingt worden kaarsen aangestoken. Het requiem van Dvorak wordt gespeeld.

12.27 uur:
Langs de route waar de rouwstoet straks langskomt staan tienduizenden mensen opgesteld. In de kathedraal speelt het orkest.

12.20 uur:
Het koor zingt, begeleid door het orkest.

12.17 uur:
Er wordt gezongen. 'Ik verwacht de goedheid van de Heer te zien in het land der levenden.'

12.12 uur:
De Tsjechische acteur Josef Abraham leest voor uit het boek Job. De acteur had een nauwe band met Havel.

12.11 uur:
Aartsbisschop Duka gaat voor in gebed. Hij vraagt God om Havel zaligheid te verlenen ondanks zijn zonden. 'Voor hem die wij vandaag onze liefde betonen.'

12:10 uur:
De Amerikaanse oud-president Bill Clinton is ook aanwezig, zo blijkt.

12.06 uur:
De Paus heeft een boodschap gestuurd die wordt voorgelezen. Hij betoont zijn medeleven aan de mensen die rouwen. De Paus bewijst eer aan het 'visionaire leiderschap' van Havel. De oud-dissident streed voor de mensenrechten toen die het volk 'systematisch werd ontzegd' en daar krijgt hij alle eer voor. De Paus geeft zijn zegen aan allen die rouwen om Havel en die geloven dat Havel in het nieuwe leven zal herrijzen.

12.04 uur:
Dominik Duka, de aartsbisschop van Praag neemt het woord. Hij heet iedereen welkom, ook de duizenden mensen die buiten de Sint Vitus-Kathedraal staan en daar de dienst volgen.

12.00 uur:
De dienst staat op het punt van beginnen. Er wordt eerst enige tijd stilte in acht genomen voor de overleden oud-president.

Prins Willem-Alexander en minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken) zijn namens Nederland aanwezig bij de dienst.

Ook de Franse president Nicolas Sarkozy, de Britse premier David Cameron en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton zijn er vanmiddag bij.

Ook veel Oost-Europese landen zijn vertegenwoordigd, evenals de Europese Commissie en het Europees Parlement. Na de dienst wordt het lichaam van de oud-president gecremeerd.

Sleutelrol
De voormalige dissident en toneelschrijver Havel overleed zondag op 75-jarige leeftijd na een lange ziekte. Hij dankt zijn internationale bekendheid mede aan de sleutelrol die hij speelde bij de val van het communisme in het toenmalige Tsjecho-Slowakije en het einde van de Koude Oorlog. Van 1989 tot 2003 was hij president, eerst van Tsjecho-Slowakije en daarna van Tsjechië.

In de kathedraal, van links naar rechts: de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright, Bill en Hillary Clinton. Beeld null
In de kathedraal, van links naar rechts: de voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright, Bill en Hillary Clinton.
Het echtpaar Clinton komt de Sint-Vitus Kathedraal binnen. Beeld null
Het echtpaar Clinton komt de Sint-Vitus Kathedraal binnen.
Vaclav Havel in 1989. Beeld null
Vaclav Havel in 1989.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden