Afschaffing beurs beloont rijken

In tijden van krapte is de studiebeurs dus een logische bezuinigingspost

Bij links is het hoger onderwijs meestal in slechte handen. Hoger onderwijs associeert met kansrijke veelverdieners. Natuurlijk moet er meer geld naar het onderwijs, vindt links, maar eerst en vooral naar kansarmen. Naar zwarte scholen, het vmbo, het speciaal onderwijs. Voor betere docenten, betere gebouwen, bestrijding van uitval en segregatie en nog zoveel meer...
Mocht er dan nog geld over zijn, dan zou dat eventueel naar het hoger onderwijs kunnen, maar prioriteit heeft het zeker niet.

Afschaffing
In tijden van krapte is de studiebeurs dus een logische bezuinigingspost. (Waarbij men gemakshalve aan de universitaire student denkt, en vergeet dat de basisbeurs ook bestemd is voor mbo’ers en hbo’ers met hun vaak veel minder rijke ouders.) D66, PvdA en GroenLinks zijn dus voor afschaffing van de studiebeurs (ten gunste van een lening).

Maar ook de VVD is daar voor. De VVD hoopt bij het schrappen van de basisbeurs vermoedelijk op een kwaliteitsverbetering. Hoe meer studenten zelf moeten betalen, des te harder ze studeren, is de gedachte. Dat zal echter hoogstens voor de rijken gelden. Kinderen van minder bedeelde ouders zullen vooral meer gaan werken uit angst voor schulden, en dus eerder minder dan meer tijd aan hun studie besteden, zoals de actievoerende studenten ook betogen (Opinie&Debat, 21 mei).

Voor links moeten de klasse- (en mogelijk sekse-)effecten die deze maatregel onvermijdelijk met zich meebrengt, onverteerbaar zijn. Rijke mensen doet de maatregel niets. Maar minder rijke mensen treft de maatregel enorm. Een studie wordt zo, veel meer dan nu, een onzekere investering in een onzekere toekomst. Zeker is dat het de eerste twintig jaar een kostenpost is. Na afstuderen betalen studenten nog 15 jaar lang 9 procent van hun inkomen, als we de actievoerende studenten mogen geloven.

Onzekere baten
De kosten zijn duidelijk, maar de baten zijn onzeker, zeker in het licht van crisis en globalisering die grote economische onzekerheden met zich meebrengen. Deze risico’s worden bij het individu neergelegd. Vooral jongeren van laagopgeleide ouders zal dit afschrikken. Een deel van hen zal van een verdere studie afzien.

In het bijzonder kan dit gelden voor meisjes van allochtone afkomst van wie vaak niet verwacht wordt dat ze met hun studie veel geld zullen gaan verdienen: waarom zou je verder leren als je je daarmee slechts in de schulden steekt? De maatregel dreigt dus een groot deel van de meritocratische vooruitgang van de afgelopen vijftig jaar teniet te doen. De successen die zijn geboekt om afkomst minder bepalend te laten zijn voor maatschappelijke kansen, worden nu weer in de waagschaal gesteld.

Wat deze maatregel daarentegen vooral stimuleert, is de gok dat je zonder door te leren toch rijk wordt. Diploma-arme rijken, zoals tv-sterren, zangers, voetballers en handige zakenmensen, zijn de winaars van deze maatregel. Als zij op hun dertigste een ton verdienen, hoeven ze daarvan veel minder af te dragen dan hun goed opgeleide klasgenoten. De groep diploma-arme rijken is misschien klein, maar spreekt wel tot de verbeelding van veel jongeren. (Ook de illegale route, van tasjesdief naar topcrimineel, wordt door deze maatregel dus extra aantrekkelijk).

Het is domweg rechtvaardig om je studiekosten terug te betalen, want gestudeerde mensen verdienen doorgaans meer dan mensen met minder opleiding, zegt links. Maar dit geldt zoals gezegd niet voor tv-sterren en voetballers en evenmin voor de meeste archeologen, filosofen, letterkundigen en andere economisch minder gevraagde deskundigen.

En als je echt rijke mensen meer wilt laten afdragen, waarom dan zo moeilijk doen? Waarom dan niet belastingtarieven voor de hoogste schijven verhoogd voor alle veelverdieners? Daarmee tref je al die mensen die dankzij hun opleiding rijk werden, en ook de kleine groep die dat op een andere manier deed. Dan zet je geen straf op economisch riskantere studies. En geen premie op dagdromen over sterrendom, bankovervallen of drugssmokkel. De protesterende studenten hebben helemaal gelijk, maar er zijn weinig partijen waar hun stem op 9 juni veilig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden