Weblog

Afro-Europese schrijvers bestormen de Lage Landen

'Als ik mijn verhaal niet vertel, zullen anderen het doen op een manier die ik niet leuk vind.' Dit citaat van de schrijver Babah Tarawally twitterde New Urban Collective naar aanleiding van de presentatie-avond van de bundel 'Zwart, Afro-Europese literatuur uit de Lage Landen', donderdag 1 februari in Tivoli/Vredenbrug te Utrecht. Daarmee is de bonte avond, met een keur aan auteurs en onderwerpen, kernachtig samengevat.

Vamba Sherif, Ebissé Rouw en Anousha Nzume bij de presentatie van 'Zwart' in Tivoli/Vredenburg, Utrecht 1 februari 2018. Beeld wb

Het verschijnen van deze rijke bundel mag gerust een gebeurtenis worden genoemd. Terwijl de Britten, Fransen en Amerikanen al jarenlang kunnen genieten van de invloed van Afrikaanse schrijvers, beter gezegd de afropolitans, in hun literaire top, is dat verschijnsel in Nederland erg mager. Daarover meer in een stukje over het boek dat op zaterdag 10 februari in de Volkskrant komt.

De sfeer in Tivoli/Vredenburg was dezelfde als die uit het boek opstijgt: een zekere uitgelatenheid dat het eindelijk zover is. Mede-samensteller Vamba Sherif zei zelfs 'nog blijer' te zijn dan toen zijn debuut in 1999 was verschenen. 'We schrijven geschiedenis.'

Ebissé Rouw, de andere samensteller voor het deel non-fictie, zei zich eerst te hebben afgevraagd of ze wel genoeg auteurs zou kunnen vinden in Nederland en België, toen Atlas Contact met het idee van een bundel kwam. Dat bleek niet nodig, keus genoeg.

Recht uit het hart
Net als in het boek kwamen de verhalen die werden voorgelezen en de discussies in kleine panels op het podium recht uit het hart en dat geeft zelfs de bijdragen van beginnende schrijvers een bijzondere kracht. Dat wordt nog versterkt doordat ze bij elkaar in een bundel staan en live doordat al die auteurs op het podium zitten - en de zaal vol zit met hun achterban en liefhebbers. Het was een warm bad.

In zo'n goede sfeer kan je ook wel een stekelige vraag stellen, zoals Babah Tarawally aan de zaal: 'Wie van jullie heeft mijn boeken eigenlijk gelezen?' Pijnlijk weinigen.

Hij zei dat hij veel witte lezers heeft, maar dat hij onder zwarte Nederlanders vaak nul op het rekest krijgt. 'Dat moet veranderen vanaf vandaag!'

Iedereen moet 'zijn kinderen, broers en tantes' aansporen om de boeken van Afropese auteurs te lezen, drukte hij zijn toehoorders op het hart. Hij vertelde dat zijn eerste roman 'De god met de blauwe ogen' nog zwaar was geredigeerd door de redacteur bij de uitgeverij, om het taalgebruik en de beeldspraak voor witte Nederlanders verteerbaar te maken. Maar in zijn tweede De verloren hand (tot nu toe zijn meesterwerk, vind ik) is hij zijn eigen gang gegaan, heeft hij een eigen literaire stem gevonden, met sterke elementen uit de culturen van Sierra Leone. Moeilijker misschien, zei hij, maar veel beter.

(Daarover vertelde hij op ons boekenpanel, 'De beste boeken van Afrika', zie hier op het Volkskrant/Afrikablog).

Ik-vorm
Journaliste Seada Nourhussen, columniste en tot voor kort Afrika-redacteur van dagblad Trouw, vertelde dat ze zich ook naar de conventies van de Nederlandse pers plooide. Totdat ze voor Trouw haar geruchtmakende columns mocht schrijven, vermeed ze bijvoorbeeld de ik-vorm. 'Ik ben best wel verkaast', zei ze.

Haar taalgevoel voor het Nederlands had ze bij Nederlandse schrijvers opgedaan. Nu kijkt ze bewuster naar wat, hoe en voor wie ze eigenlijk schrijft. Ze is 'vanaf vandaag' hoofdredacteur van het blad OneWorld ('ook behoorlijk wit') en wil dat ook een podium maken voor jonge zwarte schrijvers die zich (ook en vooral) richten tot zwarte lezers. 'Ik probeer nu zelf de witte lezer los te laten.'

En de derde persoon op het podium, Simone Atangana Bekono, heeft zij ook juist veel witte lezers, wilde gespreksleidster Anousha Nzume weten. 'Ja natuurlijk, ik schrijf poëzie!' Hilariteit in de zaal.

Zwarte lezers
Het onderwerp van de zwarte lezers kwam later op de avond terug, dankzij vragen uit de zaal. Een bezoekster opperde om meer luisterboeken uit te brengen, omdat lezen voor velen een opgave kan zijn. (Mij lijkt Zwart daar een uitgelezen kans toe bieden, ook omdat twee bijdragen prachtig werden voorgelezen, door Olave Nduwanje en Heleen Debeuckelare).

Een onderwijzeres in de zaal spoorde de schrijvers aan om ook werk dat toegankelijk is voor lager opgeleiden te maken. Anousha Nzume zei daarop dat ze inderdaad een eenvoudig verhaal had bijgedragen aan de bundel met dat oogmerk. Kiza Magendane in het panel vond toch dat het evenzo belangrijk is dat de zwarte stem meespreekt in 'de elite' van Nederland, op de opiniepagina's van de kranten, met essays in tijdschrifften en in opiniërende tv- en radioprogramma's.

Clarice Gargard, die columns schrijft in NRC, zei dat zij ook niet aan die rol van spreekbuis voor haar gemeenschap ontkomt, hoe graag ze ook zou willen. 'Omdat er maar zo weinig zwarte mensen op invloedrijke posities zitten, voel ik wel die verantwoordelijkheid.'

Gelukkig maar.

Babah Tarawally, Seada Nourhussen, Simone Atangana Bekono, Anousha Nzume. Beeld wb
Alphonse Muambi, Clarice Gargard, Hélène Christellle Munganyende, Dalilla Hermans, Anousha Nzume. Beeld wb
Sabrine Ingabire, Nozizwe Dube, Kiza Magendane, Anousha Nzume. Beeld wb
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden